Từ “tắm biển Nha Trang” đến chiến lược thoát khỏi du lịch một chiều
Chiến lược du lịch Khánh Hòa là quá trình chuyển dịch từ mô hình du lịch biển – nghỉ dưỡng truyền thống sang hệ sinh thái sản phẩm đa dạng, kết hợp du lịch cộng đồng chất lượng cao, làng nghề, sinh thái – văn hóa và số hóa du lịch để nâng sức cạnh tranh với các điểm đến hàng đầu châu Á. Không còn hài lòng với hình ảnh “đi Nha Trang chỉ để tắm biển”, tỉnh đang chủ động viết lại câu chuyện điểm đến, đặt mục tiêu biến Khánh Hòa từ một bãi biển nổi tiếng thành một trung tâm trải nghiệm tổng hợp. Ngành du lịch địa phương ghi nhận hơn 15 triệu lượt khách trong 7 tháng đầu năm 2026, với tổng doanh thu ước hơn 82.000 tỷ đồng, tăng gần 22% so với cùng kỳ. Con số tăng trưởng hai chữ số là tín hiệu mạnh mẽ: nếu không kịp tái cấu trúc, Khánh Hòa sẽ bị chính tốc độ của mình bỏ lại, khi du khách quốc tế ngày càng đòi hỏi chiều sâu trải nghiệm thay vì chỉ nghỉ dưỡng ngắn ngày.
Festival Biển, hợp nhất địa giới và cú hích mở rộng “không gian trải nghiệm”
Festival Biển Khánh Hòa 2026 với chủ đề “Sắc màu đại dương - Vươn tầm quốc tế” không chỉ là lễ hội, mà là bản tuyên ngôn rằng tỉnh muốn bước ra sân chơi lớn hơn. Sự kiện này thu hút gần 790 nghìn lượt khách và đem về hơn 1.300 tỷ đồng chỉ trong 3 ngày – một câu trả lời rõ ràng cho câu hỏi: thị trường có cần những sản phẩm mới mẻ, dày đặc hoạt động hay không. Cùng lúc, sau 1 năm hợp nhất địa giới, không gian du lịch được mở rộng, sản phẩm ngày càng đa dạng, lượng khách và doanh thu tăng trưởng hai con số. Nha Trang vẫn là “trái tim” của du lịch Nha Trang – Khánh Hòa, với bãi biển đông kín người và khách sạn cuối tuần gần như kín phòng. Nhưng điểm đáng chú ý hơn là xu hướng dịch chuyển khách về phía nam: Bãi Dài, Phan Rang, Ninh Chử, Vĩnh Hy, cùng các điểm văn hóa Chăm như Tháp Pô Klong Garai, làng gốm Bàu Trúc, làng dệt Mỹ Nghiệp đang trở thành phần mở rộng tự nhiên của hành trình du lịch Khánh Hòa.
Du lịch cộng đồng và làng nghề: Lõi mới cho du lịch cộng đồng chất lượng cao
Nếu Nha Trang là mặt tiền của du lịch Khánh Hòa, thì làng nghề truyền thống và các cộng đồng ven biển chính là “hậu trường” tạo chiều sâu bản sắc. Tỉnh đã xác định rõ: phát triển du lịch cộng đồng chất lượng cao là cách chuyển hóa tài nguyên thành lợi ích kinh tế – xã hội bền vững. Hệ thống làng nghề như gốm Lư Cấm, chiếu Ngọc Hiệp, làng nghề Trường Sơn, Nha Trang Xưa, bánh tráng – bún – nón Diên Thủy, trầm hương Vạn Giã, muối Hòn Khói… trở thành phòng trưng bày sống động của văn hóa địa phương. Thay vì các tour “ghé qua – chụp hình – mua đồ”, Khánh Hòa đang đẩy mạnh mô hình “Một ngày làm nghệ nhân”: du khách tự tay nặn gốm Lư Cấm, dệt chiếu Ngọc Hiệp, hoặc cào muối ở Hòn Khói dưới sự hướng dẫn của người dân. Đây là nơi cộng đồng không chỉ là phông nền, mà là chủ thể dẫn dắt câu chuyện, từ homestay đến tour Fisherman Eco-tour, chèo thuyền chài, câu mực đêm hay lặn biển nhặt rác bảo vệ san hô tại đầm Nha Phu.
Số hóa du lịch: Tấm hộ chiếu số đưa Khánh Hòa lên bản đồ thế giới
Trong cuộc cạnh tranh với các điểm đến hàng đầu châu Á, lợi thế cảnh quan là chưa đủ; du lịch Khánh Hòa buộc phải bước vào cuộc đua số. Địa phương đang gấp rút hoàn thiện hạ tầng và đẩy nhanh chuyển đổi số, đồng thời ra mắt nền tảng Du lịch số tích hợp công nghệ thực tế ảo 3D, cho phép du khách trải nghiệm trực tuyến hơn 20 điểm đến tiêu biểu trước khi ra quyết định đặt tour hoặc phòng. Theo các tài liệu chính thức, “tỉnh vừa ra mắt nền tảng Du lịch số tích hợp công nghệ thực tế ảo 3D giúp du khách trải nghiệm trực tuyến hơn 20 điểm đến tiêu biểu”. Thông tin làng nghề và điểm du lịch được số hóa qua mã QR, video ngắn trên các nền tảng như TikTok, Reels, tạo cầu nối trực tiếp đến thế hệ du khách trẻ. Với thị trường quốc tế, đặc biệt là khách du lịch tự túc từ Trung Quốc – nhóm đã thay đổi thói quen khỏi tour đoàn – trải nghiệm số liền mạch sẽ quyết định họ chọn Khánh Hòa hay một bãi biển khác trong khu vực.
Liên kết vùng, sản phẩm lõi kép và bài toán cạnh tranh châu Á
Sự bùng nổ doanh thu và lượng khách trong 7 tháng đầu năm 2026 là động lực nhưng cũng là áp lực để Khánh Hòa hiện đại hóa hạ tầng và mở rộng liên kết vùng. Tuyến bay thẳng Đồng Hới – Cam Ranh kết hợp với tuần lễ “Ngày Văn hóa, Du lịch Khánh Hòa tại Quảng Trị” được kỳ vọng sẽ kết nối di sản Bắc Trung Bộ – Nam Trung Bộ, tạo chuỗi hành trình dài ngày thay vì nghỉ ngắn ngày đơn lẻ. Chiến lược “sản phẩm du lịch lõi kép” – phía bắc phát huy thế mạnh biển, đảo, nghỉ dưỡng cao cấp; phía nam tập trung sinh thái, văn hóa, nông nghiệp – là một lựa chọn táo bạo: biến cả tỉnh thành tuyến trải nghiệm đa lớp, thay vì một điểm đến đơn lẻ. Song song, tỉnh đang hoàn thiện hồ sơ công nhận Khu du lịch quốc gia Bắc bán đảo Cam Ranh, hướng tới mô hình du lịch xanh, bền vững trong giai đoạn 2026-2030 và triển khai Chiến lược phát triển du lịch Khánh Hòa giai đoạn 2025-2030, tầm nhìn đến 2045. Từ bỏ tâm thế “đi sau, giá rẻ”, Khánh Hòa đang chọn con đường khó hơn: cạnh tranh bằng trải nghiệm sâu, cộng đồng tham gia và hạ tầng số đồng bộ.
