Sai phạm năm 2026 buộc kỳ thi phải đổi cách giám sát
Kỳ thi tốt nghiệp THPT là kỳ đánh giá quy mô toàn quốc, đòi hỏi quy trình coi thi, bảo mật đề và chấm thi được thực hiện nghiêm túc, nhất quán để bảo đảm công bằng cho thí sinh. Vì vậy, kế hoạch cho năm 2027 cần được nhìn như một phép thử về năng lực giám sát và trách nhiệm của từng người trong hệ thống, chứ không chỉ là danh sách bổ sung thiết bị. Ngày 29-10 tại Đà Nẵng, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức hội nghị tổng kết kỳ thi năm 2026 và triển khai phương hướng cho năm 2027, do Thứ trưởng Thường trực Phạm Ngọc Thưởng chủ trì.
Kỳ thi năm 2026 có 1.223.776 thí sinh, tăng 61.642 so với năm trước; tỷ lệ tốt nghiệp đạt 99,01%. Quy mô ấy khiến các lỗi ở khâu tổ chức không thể xem nhẹ: một số địa phương gặp lỗi in sao đề, việc kiểm tra giám sát có nơi còn hình thức, và toàn quốc ghi nhận 89 thí sinh vi phạm quy chế, tăng so với năm 2025.
Bài học nặng nề nhất đến từ vụ gian lận tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang; cơ quan điều tra đã khởi tố 41 bị can. Khi sai phạm có thể làm tổn hại niềm tin xã hội, thông điệp “không có vùng cấm, không có ngoại lệ” cần được thể hiện bằng quy trình phòng ngừa và xử lý rõ ràng, không chỉ bằng tuyên bố sau sự việc.
Công nghệ hỗ trợ, nhưng quản trị con người mới là then chốt
Định hướng quan trọng nhất cho thi tốt nghiệp 2027 là siết kỷ luật từ khâu chuẩn bị, đồng thời quản lý chặt việc lựa chọn, bố trí và giám sát cán bộ coi thi. Lãnh đạo Bộ nhấn mạnh công nghệ dù hiện đại đến đâu cũng không thay thế được trách nhiệm con người; quản trị nhân sự hiệu quả mới là điểm tựa của công tác chống gian lận thi.
Bộ dự kiến tăng ứng dụng công nghệ, kiểm tra chéo và giám sát xuyên suốt các khâu, trong đó có máy quét an ninh cầm tay và camera tại phòng thi, khu vực thi để phục vụ hậu kiểm. Cùng với đó là siết quy trình lựa chọn, phân công cán bộ, nâng nhận thức pháp luật và đạo đức nghề nghiệp của nhà giáo; cán bộ vi phạm quy định tổ chức thi sẽ bị xử lý nghiêm.
Đây là hướng đi cần thiết, nhưng hiệu quả sẽ phụ thuộc vào việc kiểm tra có thực chất hay không. Kỳ thi năm 2026 đã cho thấy giám sát hình thức không đủ sức ngăn sai phạm. Camera và thiết bị chỉ tạo thêm dấu vết; người chịu trách nhiệm phải chủ động phát hiện bất thường, báo cáo đúng lúc và không bỏ qua vi phạm.
Thí sinh và phụ huynh cần theo dõi điều gì?
Kế hoạch hiện đặt trọng tâm vào phòng ngừa gian lận ngay từ khâu chuẩn bị, tăng kiểm tra chéo và mở rộng giám sát trong toàn bộ kỳ thi. Bộ cũng định hướng điều chỉnh việc bố trí điểm thi để thí sinh từ các trường khác nhau cùng dự thi tại một điểm, đồng thời tiếp tục công bố kết quả để xã hội giám sát. Đây là những nội dung phụ huynh và thí sinh nên theo dõi khi quy chế, hướng dẫn tổ chức cụ thể được ban hành.
Theo dự kiến, kỳ thi năm 2027 diễn ra trong hai ngày 11 và 12-6. Tuy nhiên, ngày thi và các phương án tổ chức cần được đối chiếu với thông báo chính thức khi kế hoạch được triển khai; không nên xem thông tin dự kiến là lịch cuối cùng. Thí sinh cũng cần chú ý các hướng dẫn về điểm thi, quy chế và thiết bị được phép mang vào phòng thi.
Bộ đang rà soát, sửa đổi, bổ sung quy chế thi năm 2027 trên cơ sở Chỉ thị số 37/CT-TTg ngày 20-10-2026 về tăng cường phòng, chống gian lận trong thi cử và kiểm tra, đánh giá. Điều đáng chờ đợi không chỉ là thêm camera hay thiết bị quét, mà là quy định rõ trách nhiệm, cách kiểm tra và chế tài đủ sức răn đe. Kỷ luật nhất quán mới có thể biến giám sát kỳ thi thành bảo đảm thực chất cho sự công bằng.
