APEC như chất xúc tác cho bước ngoặt hạ tầng giao thông Phú Quốc
Hạ tầng giao thông Phú Quốc là tổ hợp các dự án đường bộ và đường sắt đô thị nhẹ được quy hoạch đồng bộ, trong đó nổi bật là đường 10 làn xe Phú Quốc ĐT.975, tuyến tàu điện nhẹ LRT Phú Quốc và đại lộ APEC 2027, nhằm kết nối nhanh sân bay, khu trung tâm và cụm công trình hội nghị – triển lãm phục vụ sự kiện APEC, đồng thời tái định hình không gian đô thị Nam đảo. Đây không phải những dự án giao thông đơn lẻ để giải quyết tắc đường, mà là tuyên bố chính trị – kinh tế: Việt Nam sẵn sàng tổ chức sự kiện VVIP trên nền hạ tầng hiện đại theo chuẩn khu vực. Việc chọn Phú Quốc, một đô thị đảo du lịch, làm nơi thử nghiệm trục giao thông đa phương thức cho thấy tư duy mới: dùng sự kiện quốc tế làm cơ hội nâng cấp lâu dài, thay vì “trang điểm” tạm thời rồi bỏ quên sau hội nghị.
Đường ĐT.975: trục 10 làn xe rộng 62 m và cuộc chạy đua với thời gian
Đường ĐT.975 chính là xương sống của trục giao thông mới, với chiều dài 19,26 km, lộ giới 62 m và quy mô lên tới 10 làn xe, nối sân bay quốc tế Phú Quốc với khu trung tâm và khu Hội nghị – Triển lãm APEC. Khởi công từ tháng 9/2025, dự án đang thi công ngày đêm để kịp hoàn thành trong quý II/2027. Một câu nói dễ trích dẫn là: "Đối với đoạn tuyến dài vài trăm mét, thay vì khoảng 4 máy xúc như thường lệ, nhà thầu đã huy động tới 15 máy xúc, 40 xe ben chở đất và 10 xe ben chở cát". Cường độ đó cho thấy áp lực tiến độ nhưng cũng đặt ra câu hỏi: liệu chúng ta đang chăm chăm về thời gian hơn là chất lượng và cảnh quan? Thách thức nền đất yếu, hệ thống cáp điện trung thế, ống nước ngầm và thời tiết mưa nhiều buộc công trường phải vừa tăng tốc vừa thận trọng, nếu không muốn trục đại lộ "đẹp như mơ" nhanh chóng xuống cấp.
Tàu điện nhẹ LRT Phú Quốc: bước thử nghiêm túc cho giao thông công cộng hiện đại
Điểm khác biệt đáng kể của trục ĐT.975 là sự xuất hiện của tuyến tàu điện nhẹ LRT Phú Quốc, dài khoảng 17,59 km khổ đường đôi, chạy chủ yếu trên dải phân cách giữa, với 14,81 km đi trên mặt đất, 0,78 km trên cao và khoảng 2 km đi ngầm qua lõi Trung tâm Hội nghị – Triển lãm APEC. Khi vận hành, hệ thống LRT được kỳ vọng rút ngắn thời gian đi từ sân bay về cụm công trình Nam đảo còn khoảng 20 phút. Đây là lựa chọn mang tính tuyên bố: Việt Nam muốn gắn hình ảnh Phú Quốc với giao thông công cộng sạch, nhanh, thay vì chỉ phụ thuộc vào ôtô cá nhân. Tuy nhiên, việc đẩy nhanh thi công hầm, cầu, nhà ga và đường ray song song với các dự án đường bộ cũng đặt ra bài toán phối hợp vận hành sau này: nếu LRT chỉ hoạt động chủ yếu vào dịp hội nghị, không có chiến lược hút khách thường ngày, nó sẽ trở thành hạ tầng đắt đỏ nhưng ít người dùng.
Đại lộ APEC: không chỉ là đường mà còn là “sân khấu” ngoại giao
Đại lộ APEC 2027 dài khoảng 3 km, mặt cắt ngang khoảng 68 m với quy mô 4–6 làn xe, kết nối ĐT.46 (đường Nguyễn Văn Cừ) với ĐT.975, dẫn trực tiếp đến Trung tâm Hội nghị – Triển lãm APEC và Nhà biểu diễn đa năng. Công trường hiện tập trung vào hệ thống cấp thoát nước, nền đường và đặc biệt là cống hộp 4 cửa dài hơn 800 m mỗi bên, đặt mục tiêu hoàn thiện trong tháng 10 để tăng tốc thảm mặt đường. Tuyến này được định hướng là trục phục vụ các hoạt động ngoại giao, với kế hoạch lắp màn hình LED, bảng điện tử khổ lớn dọc tuyến để trình chiếu hình ảnh, quảng bá đất nước và con người Việt Nam. Cách thiết kế đại lộ như một “sân khấu” truyền thông vừa là cơ hội, vừa là rủi ro: nếu nội dung hiển thị nghèo nàn hoặc quá thiên về quảng bá bất động sản, con đường ngoại giao sẽ nhanh chóng biến thành không gian thương mại, làm nhạt ý nghĩa quốc gia.
Từ hạ tầng APEC đến tương lai đô thị Nam đảo Phú Quốc
Ba dự án ĐT.975, LRT và đại lộ APEC được triển khai trong nhóm hạ tầng mà nhà đầu tư tư nhân phối hợp cùng chính quyền địa phương để phục vụ APEC, nhưng tác động của chúng vượt xa khung thời gian hội nghị. Dự kiến khi hoàn thành đồng bộ trong quý II/2027, mạng lưới giao thông này không chỉ phục vụ Hội nghị APEC mà còn góp phần hoàn thiện hạ tầng kết nối đô thị Phú Quốc, thúc đẩy kinh tế, du lịch và thay đổi diện mạo khu vực Nam đảo trong dài hạn. Vấn đề cốt lõi không nằm ở việc có hay không đường 10 làn xe, tàu điện nhẹ hay đại lộ APEC, mà là cách chúng được đưa vào đời sống thường ngày: có ưu tiên giao thông công cộng, có kiểm soát phát triển nóng, có bảo vệ cảnh quan biển đảo. Nếu Phú Quốc biến trục giao thông đa phương thức này thành xương sống của một đô thị đảo cân bằng giữa du lịch, sinh hoạt dân cư và sự kiện quốc tế, APEC sẽ là điểm mở đầu cho một mô hình phát triển đáng học hỏi, thay vì dấu mốc hào nhoáng rồi chóng phai.
