Từ giao thương sang liên kết chuỗi cung ứng
Hợp tác TP.HCM Trung Quốc là quá trình kết nối doanh nghiệp, năng lực sản xuất, hạ tầng logistics và công nghệ để tạo ra chuỗi cung ứng hiệu quả hơn, thay vì dừng ở trao đổi hàng hóa. Sáng 29-10, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP.HCM Nguyễn Lộc Hà cùng các đại biểu dự Hội thảo Doanh nghiệp Việt Nam – Trung Quốc với chủ đề “Kết nối sản xuất, logistics và chuỗi giá trị toàn cầu”. Diễn đàn đặt đúng trọng tâm: khi chuỗi giá trị toàn cầu được tái tổ chức theo hướng khu vực hóa, số hóa và xanh hóa, lợi thế cạnh tranh phụ thuộc vào khả năng kết nối đồng bộ sản xuất, cảng biển, vận tải, tài chính và thị trường. Đây không nên chỉ là một cuộc gặp xúc tiến đầu tư. Giá trị của sự kiện nằm ở việc biến quan hệ doanh nghiệp thành các mắt xích sản xuất và dịch vụ có thể vận hành cùng nhau.
Quy mô giao thương lớn và lợi thế bổ trợ giữa hai nền kinh tế tạo cơ sở để mở rộng hợp tác về sản xuất, công nghệ và logistics, nhưng tăng lượng giao dịch không tự động làm tăng giá trị cho doanh nghiệp Việt. Thách thức là chuyển từ mở rộng quy mô sang nâng chất lượng, hiệu quả và giá trị gia tăng, đồng thời số hóa chuỗi cung ứng, cải thiện thông quan và kiểm soát chi phí. Nếu hợp tác chỉ đưa thêm hàng hóa qua biên giới mà không nâng năng lực nhà cung ứng trong nước, cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu sẽ còn hạn chế.
Sản xuất cần gắn với năng lực doanh nghiệp Việt
Hướng hợp tác đầu tiên được nêu tại hội thảo là củng cố liên kết sản xuất, nâng năng lực nhà cung ứng, ứng dụng công nghệ và mở rộng thị trường để doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào các công đoạn có giá trị cao. Đây là hướng đi thuyết phục hơn việc chỉ thu hút thêm hoạt động lắp ráp: doanh nghiệp trong nước cần có khả năng đáp ứng tiêu chuẩn, quản lý quy trình và kiểm soát chất lượng để trở thành đối tác ổn định.
Quyền Tổng Lãnh sự Trung Quốc tại TP.HCM Từ Châu cho rằng hợp tác đang mở rộng từ thương mại hàng hóa sang phối hợp sản xuất, trao đổi công nghệ và chia sẻ tri thức; các lĩnh vực có dư địa gồm sản xuất thông minh, quản lý quy trình, kiểm soát chất lượng và đào tạo nhân lực. Do đó, chuyển giao công nghệ phải đi cùng năng lực tiếp nhận và vận hành của doanh nghiệp trong nước. Nếu thiếu nhân sự được đào tạo, quy trình phù hợp và kế hoạch triển khai rõ ràng, thiết bị hay giải pháp mới khó tạo ra thay đổi lâu dài. Ưu tiên nên là những dự án giải quyết nhu cầu cụ thể của nhà máy và giúp nhà cung ứng nội địa cải thiện năng lực thực tế.
Logistics TP.HCM phải giảm thời gian và chi phí
Lợi thế của TP.HCM nằm ở khả năng nối các trung tâm tài chính, thương mại với khu công nghiệp, cơ sở sản xuất công nghệ cao và cảng biển nước sâu. Không gian phát triển mới sau hợp nhất mở ra điều kiện hình thành mạng lưới liên kết sản xuất, phân phối và tiêu thụ; tuy nhiên, lợi thế đó chỉ có ý nghĩa khi hàng hóa được giao nhận nhanh và đáng tin cậy. Vì vậy, logistics TP.HCM cần được xem là một phần của chiến lược sản xuất, không phải dịch vụ đứng sau nhà máy.
Các hướng được đề xuất gồm tăng kết nối cảng biển với hạ tầng vận tải, nghiên cứu công nghệ vận hành, phát triển logistics thông minh và logistics xanh để rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm chi phí. Vận tải đa phương thức, cửa khẩu thông minh, kho lạnh và tài chính xuyên biên giới cũng có thể tháo gỡ những điểm nghẽn kết nối thị trường. Kết quả thiết thực với doanh nghiệp và người mua là chuỗi cung ứng có thể kiểm soát lịch giao hàng, chi phí và chất lượng dịch vụ tốt hơn. Nhưng các giải pháp này phải gắn với luồng hàng và nhu cầu sản xuất cụ thể; đầu tư công nghệ riêng lẻ sẽ khó giải quyết được điểm nghẽn toàn tuyến.
Đổi mới sáng tạo phải thành dự án cụ thể
Hội thảo nhấn mạnh đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ và kết nối doanh nghiệp thông qua phối hợp giữa cơ quan nhà nước, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học, đồng thời chú trọng phát triển nhân lực và thương mại hóa giải pháp có ứng dụng thực tế. Giám đốc Trung tâm Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư tại TP.HCM Lê Trường Duy đề nghị xác định rõ nhu cầu, công nghệ, tiêu chuẩn kỹ thuật, đối tác và nguồn lực trước khi triển khai; các trọng điểm gồm trí tuệ nhân tạo, tự động hóa, logistics thông minh và logistics xanh. Cách tiếp cận này giúp tránh những chương trình hợp tác nhiều cam kết nhưng thiếu đầu mối chịu trách nhiệm và kết quả đo được.
Bước tiếp theo là tạo môi trường đầu tư, kinh doanh thuận lợi để doanh nghiệp hai nước chuyển tiềm năng thành chương trình và dự án hợp tác cụ thể. Thành phố cũng cần thiết lập cơ chế phối hợp rõ ràng giữa chính quyền, doanh nghiệp và giới nghiên cứu để công nghệ được tiếp nhận, vận hành rồi thương mại hóa. Thành công của hợp tác TP.HCM Trung Quốc sẽ không được đo bằng số cuộc gặp, mà bằng năng lực sản xuất nội địa được nâng lên, logistics bớt tốn kém và doanh nghiệp Việt có vị trí tốt hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu.
