Căn cứ tính: lương đóng và tỷ lệ áp dụng
BHXH bắt buộc là khoản đóng bảo hiểm xã hội hằng tháng được xác định bằng cách áp dụng tỷ lệ theo quy định lên tiền lương làm căn cứ đóng của từng đối tượng. Vì vậy, muốn biết mức đóng BHXH 2027, không nên chỉ nhìn vào lương thực nhận: cần xác định đúng căn cứ đóng và nhóm tham gia trước. Luật Bảo hiểm xã hội 2024 cùng Nghị định 158/2025/NĐ-CP quy định tiền lương làm căn cứ đóng và tỷ lệ đóng tương ứng.
Với người lao động thuộc nhóm thông thường, phần tiền lương đóng BHXH phải nằm trong giới hạn thấp nhất bằng mức tham chiếu và cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng. Theo số liệu được nêu trong nguồn, mức tham chiếu hiện tại là 2.530.000 đồng/tháng, tương ứng mức căn cứ tối đa 50.600.000 đồng/tháng. Đây là số liệu hiện tại được nguồn dẫn, không nên mặc định nó sẽ không đổi trong năm 2027. Đối chiếu mức tham chiếu có hiệu lực tại kỳ đóng là bước cần thiết để tránh tính trên căn cứ sai.
Phần đóng hằng tháng của người lao động và doanh nghiệp
Sau khi xác định tiền lương làm căn cứ, phép tính là lấy căn cứ đó nhân với tỷ lệ áp dụng cho từng bên. Với hầu hết người lao động, tỷ lệ là 8%, toàn bộ vào Quỹ hưu trí và tử tuất; doanh nghiệp thường đóng 17,5% hoặc 17,3%, tùy mức đóng bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp được áp dụng. Vì thế, không nên gộp hai phần thành một con số rồi coi đó là khoản trừ của người lao động: phần của doanh nghiệp là nghĩa vụ riêng.
| Bên đóng | Tỷ lệ thường gặp | Phân bổ chính |
|---|---|---|
| Người lao động | 8% | Quỹ hưu trí và tử tuất |
| Doanh nghiệp | 17,5% hoặc 17,3% | 14% vào quỹ hưu trí và tử tuất; 3% vào quỹ ốm đau và thai sản; 0,5% hoặc 0,3% vào quỹ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp |
Cách tính thực tế cần theo đúng căn cứ đóng của cá nhân, không chỉ lấy tỷ lệ nhân với lương ghi trên bảng lương. Các tỷ lệ trên là mức dành cho hầu hết đối tượng; một số nhóm đặc thù có tỷ lệ và cách phân bổ khác, nên xác định đúng nhóm tham gia trước khi tính.
Thông tin cần kiểm tra để không tính sai
Một phép tính đúng cần ít nhất ba đối chiếu: người tham gia thuộc nhóm nào; khoản tiền lương nào là căn cứ đóng; và mức tham chiếu, tỷ lệ nào có hiệu lực tại kỳ đóng. Với phần lớn người lao động, cần kiểm tra giới hạn tối thiểu và tối đa theo mức tham chiếu tại thời điểm đóng, rồi áp dụng riêng tỷ lệ của người lao động và doanh nghiệp. Đây là cách tránh nhầm giữa tiền lương thực nhận, căn cứ đóng và tổng nghĩa vụ của hai bên.
Không phải nhóm nào cũng lấy tiền lương theo cùng một cách. Chẳng hạn, người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, thôn, tổ dân phố tham gia BHXH bắt buộc từ ngày 1/7/2025; căn cứ đóng của nhóm này được xác định trên mức phụ cấp hằng tháng. Nếu phụ cấp thấp hơn mức căn cứ đóng thấp nhất, căn cứ được nâng lên mức thấp nhất tương ứng với mức tham chiếu. Với nhóm này, tổng tỷ lệ là 25%: người tham gia đóng 8%, còn UBND cấp xã đóng 17%. Trường hợp đặc thù ấy cho thấy cần tra đúng quy định theo đối tượng, thay vì áp máy móc tỷ lệ phổ biến.
Kết luận: xác định căn cứ trước, nhân tỷ lệ sau
Để tính nghĩa vụ BHXH bắt buộc cho năm 2027, hãy bắt đầu từ nhóm tham gia và tiền lương làm căn cứ đóng, kiểm tra mức tham chiếu cùng giới hạn đang có hiệu lực, rồi tính riêng phần người lao động và phần doanh nghiệp theo tỷ lệ tương ứng. Các số liệu mức tham chiếu được nêu ở đây là mức hiện tại trong nguồn, không phải khẳng định trước cho năm 2027. Khi quy định hoặc mức tham chiếu thay đổi, kết quả cũng thay đổi; vì vậy, đối chiếu văn bản áp dụng tại kỳ đóng quan trọng hơn việc dựa vào một phép tính cũ.
