Thoả thuận Elmet – Masan: Từ vonfram Việt Nam đến chuỗi vật liệu quốc phòng Mỹ
Thoả thuận Elmet Group mua cổ phần và ký hợp đồng cung ứng dài hạn với Masan High-Tech Materials là một bước ngoặt chiến lược, khi vonfram Việt Nam được gắn trực tiếp vào chuỗi cung ứng vật liệu quốc phòng và công nghệ cao của Mỹ, đồng thời định vị Việt Nam như một mắt xích chế biến quan trọng thay vì chỉ là nước xuất khẩu tài nguyên thô.
Elmet Group chi tiền để sở hữu 4,99% cổ phần Masan High-Tech Materials thông qua giao dịch với một công ty con thuộc Tập đoàn Masan, đi kèm mức định giá vốn chủ sở hữu doanh nghiệp ở khoảng 2,5 tỷ USD. Song song, hai bên ký các thoả thuận thương mại dài hạn về cung ứng sản phẩm vonfram và dịch vụ chế biến trên nền tảng khai thác tại Việt Nam, với thời hạn hơn 8 năm và sản lượng cam kết khoảng 1.250 tấn WO₃ quy đổi mỗi năm. Đây không chỉ là một hợp đồng mua – bán quặng, mà là cam kết gắn kết chuỗi giá trị: từ mỏ Núi Pháo đến các nhà máy chế tạo vật liệu quốc phòng và công nghệ của Mỹ.
Điểm đáng chú ý là sau giao dịch, Masan vẫn giữ vai trò cổ đông kiểm soát với tỷ lệ sở hữu khoảng 87,46%. Nghĩa là, vonfram Việt Nam không bị “thâu tóm”, mà đang tìm một đối tác chiến lược để mở khoá thị trường cao cấp – nơi yêu cầu không chỉ trữ lượng mà còn năng lực chế biến sâu, kiểm soát chất lượng và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quân sự.
Elmet Group: Cầu nối giữa vonfram Việt Nam và chương trình quốc phòng Mỹ
Để hiểu vì sao thương vụ này mang tính địa chính trị, phải nhìn vào vai trò của Elmet Group trong chuỗi vật liệu quốc phòng Mỹ. Đây là tập đoàn gần trăm năm tuổi, nền tảng là Elmet Technologies, chuyên về vonfram, molypden, niobium, linh kiện cơ khí chính xác và các hệ thống công suất cao. Những sản phẩm này được dùng trong hàng không, vệ tinh, tàu ngầm, thiết bị bán dẫn, năng lượng và nhiều hệ thống công nghệ cao khác, đồng thời phục vụ các chương trình quân sự của Chính phủ Mỹ.
Có thể coi Elmet là một nhà cung cấp vật liệu chiến lược cho hàng không, tên lửa, tàu ngầm và nhiều chương trình quốc phòng Mỹ, khi mảng hàng không, quốc phòng và chính phủ đóng góp khoảng 40% doanh thu tập đoàn trong một số kỳ gần đây. Ở cấp độ chính sách, Elmet cũng vừa nhận được cam kết đầu tư khoảng 450 triệu USD từ phía Mỹ để mở rộng năng lực sản xuất trong nước và tăng cường kết nối trong chuỗi cung ứng vonfram. Một phần vốn dự kiến được dành cho các nhà máy tại Maine, Michigan, Ohio và dự án Springer Tungsten Complex ở Nevada, tập trung vào mở rộng chế biến APT và các vật liệu trung gian.
Khi một doanh nghiệp như vậy mua cổ phần và ký hợp đồng cung ứng dài hạn với Masan High-Tech Materials, thông điệp rất rõ: Mỹ muốn một nguồn vonfram ổn định, truy xuất được và có khả năng chế biến sâu ngoài phạm vi những nhà cung cấp truyền thống. Việt Nam, nhờ nền tảng vonfram Việt Nam đã xây dựng, bước vào bàn chơi với tư cách đối tác được chọn chứ không chỉ là nhà bán quặng.
Núi Pháo và tham vọng biến Việt Nam thành trung tâm chế biến vonfram
Masan High-Tech Materials không chỉ nắm giữ mỏ Núi Pháo – một trong những nguồn vonfram lớn trên thế giới – mà còn xây dựng chuỗi chế biến tích hợp từ khai thác đến sản phẩm trung gian cao cấp. Nhà máy tại Việt Nam đang được mở rộng công suất sản xuất oxit vonfram lên mức hơn 8.000 tấn WO₃ mỗi năm để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng tại Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc và châu Âu. Theo kế hoạch, các dự án Núi Pháo Mở Rộng và Núi Chiếm có thể bổ sung khoảng 115 triệu tấn tài nguyên vonfram đa kim, giúp kéo dài hoạt động khai thác và chế biến thêm 20–30 năm, tuỳ thuộc phê duyệt cần thiết.
Thoả thuận với Elmet không chỉ dừng ở việc tiêu thụ sản lượng hiện có. Hai bên lên kế hoạch phối hợp phát triển thêm nguồn tinh quặng vonfram từ các mỏ đối tác quốc tế đưa về chế biến tại Việt Nam. Nghĩa là, Việt Nam có cơ hội trở thành “nhà máy chế biến vonfram” khu vực, nhận quặng từ nhiều nguồn rồi xuất sản phẩm trung gian và vật liệu cho các ngành công nghệ cao. Điều này khác hẳn mô hình khai thác rồi xuất quặng thô trước đây, và mở ra biên lợi nhuận cao hơn, đồng thời nâng vị thế Việt Nam trong chuỗi cung ứng.
Từ góc nhìn tài chính, doanh nghiệp đã ghi nhận doanh thu khoảng 423 triệu USD và lợi nhuận sau thuế khoảng 83 triệu USD trong 6 tháng đầu năm 2026, với riêng quý II đạt 309 triệu USD doanh thu và 63 triệu USD lợi nhuận. Đây là nền tảng quan trọng để Masan High-Tech Materials chuyển niêm yết lên sàn giao dịch lớn hơn và tiếp tục thu hút dòng vốn chiến lược khác, thay vì phụ thuộc vào một nguồn duy nhất.
Cuộc đua vonfram toàn cầu: Mỹ, Nhật tăng tốc và vị thế mới của Việt Nam
Thoả thuận Elmet – Masan diễn ra cùng thời điểm Mỹ và Nhật Bản tăng tốc đầu tư vào năng lực chế biến vonfram. Một báo cáo cho biết Elmet dự kiến dành khoảng 150 triệu USD liên quan đến Springer Tungsten Complex tại Nevada, nhằm khôi phục và mở rộng công suất APT, trong khi phần vốn còn lại tập trung cho mở rộng nhà máy tại Mỹ. Song song, Mitsubishi Materials dự kiến chi khoảng 8 tỷ yên để gần gấp đôi công suất APT từ vonfram tái chế tại nhà máy Akita lên khoảng 2.400 tấn/năm tính theo WO₃, với hoạt động dự kiến bắt đầu từ tháng 4/2029.
Điểm chung của các khoản đầu tư này là chuyển trọng tâm từ sở hữu tài nguyên sang sở hữu năng lực chế biến. APT, oxit vonfram, bột vonfram và các sản phẩm trung gian trở thành “nút cổ chai” mới của chuỗi, vì để nâng công suất không chỉ cần vốn mà còn cần thời gian xây dựng, nhân lực và công nghệ. Trong bối cảnh đó, vonfram Việt Nam – với nền tảng chế biến của Masan High-Tech Materials – nắm trong tay lợi thế thời gian: nhà máy đã hoạt động, công suất đang mở rộng, hợp đồng dài hạn với đối tác quốc phòng Mỹ đã ký, và nguồn tài nguyên có thể kéo dài thêm vài thập niên.
Điều này đặt Việt Nam vào vị thế cần tự tin hơn, nhưng cũng phải thận trọng. Một mặt, đây là cơ hội hiếm có để bước vào chuỗi vật liệu quốc phòng và công nghệ cao toàn cầu; mặt khác, phụ thuộc quá lớn vào một nhóm khách hàng hoặc một phân khúc như vật liệu quốc phòng có thể khiến nền công nghiệp dễ tổn thương trước biến động địa chính trị. Chiến lược khôn ngoan là coi Elmet như “neo” để mở rộng, nhưng tiếp tục đa dạng hoá thị trường, phát triển cả ứng dụng dân sự và các đối tác mới từ Nhật Bản, châu Âu, Hàn Quốc.
Kết luận: Vonfram Việt Nam phải chọn vai trò mới trong trật tự vật liệu quốc phòng
Thoả thuận đầu tư của Elmet Group vào Masan High-Tech Materials không chỉ là một giao dịch tài chính. Đó là bước đi định hình lại vai trò của vonfram Việt Nam trong chuỗi vật liệu quốc phòng và công nghệ cao, gắn Núi Pháo và các dự án mở rộng vào chiến lược bảo đảm nguồn cung vonfram của Mỹ. Câu hỏi không còn là “Việt Nam có bao nhiêu quặng?”, mà là “Việt Nam muốn đứng ở đâu trong trật tự mới của vật liệu chiến lược?”.
Nếu Việt Nam dừng ở việc cung cấp nguyên liệu, đây sẽ chỉ là một hợp đồng dài hạn. Nhưng nếu coi đây là điểm khởi đầu để xây dựng thương hiệu vonfram Việt Nam, nâng chuẩn chế biến, đầu tư thêm vào R&D và đa dạng hoá khách hàng, thì Elmet và các dòng vốn từ Mỹ, Nhật Bản có thể trở thành chất xúc tác giúp Việt Nam bước lên nấc thang cao hơn trong chuỗi giá trị. Cơ hội đang rõ ràng; điều còn lại là năng lực và lựa chọn chiến lược của chính chúng ta.
