Điện rác Nghệ An là gì và vì sao đây là bước ngoặt?
Nhà máy điện rác Nghệ An là một dự án xử lý chất thải công nghệ cao sử dụng rác sinh hoạt làm nhiên liệu, đốt bằng công nghệ Đức để phát điện, giảm chôn lấp và hướng tới kinh tế tuần hoàn cho toàn vùng miền Trung. Ngày 19/8/2026, tại Khu liên hợp xử lý chất thải rắn Nghi Yên, xã Hải Lộc, Công ty Cổ phần Galax thuộc hệ sinh thái Tập đoàn AMACCAO đã chính thức khởi công Dự án Nhà máy điện rác Nghệ An với tổng mức đầu tư 4.056 tỷ đồng. Dự án có diện tích gần 7,2 ha, trong đó 2,1 ha dành cho cây xanh, công suất xử lý 1.500 tấn rác/ngày đêm và phát điện 30 MW. Đây là nhà máy điện rác có quy mô lớn nhất miền Trung hiện nay. Việc lựa chọn phát điện từ rác thay vì tiếp tục mở rộng bãi chôn lấp cho thấy tỉnh Nghệ An chấp nhận một cuộc “đổi vai”: xem rác không còn là gánh nặng, mà là nguồn tài nguyên năng lượng.
Công nghệ Đức: Lý do Nghệ An đặt cược vào đốt phát điện
Cốt lõi của nhà máy điện rác Nghệ An là công nghệ đốt rác phát điện Martin của CHLB Đức. Đây không chỉ là một tên gọi “công nghệ cao” để trấn an dư luận; nó gắn với tiêu chuẩn khí thải châu Âu 2010/75/EU và nước thải đạt Cột A theo QCVN 40:2025/BTNMT. Nói cách khác, nếu được vận hành đúng thiết kế, nhà máy buộc phải sạch hơn rất nhiều so với những gì người dân Nghi Yên đã phải chịu đựng từ bãi rác chôn lấp trước đây. Điểm đáng chú ý là hệ thống quan trắc khí thải được giám sát trực tuyến, truyền số liệu thẳng về cơ quan quản lý và công khai tại cổng nhà máy cho người dân cùng giám sát. Đây là yếu tố quyết định để tạo niềm tin: công nghệ Đức chỉ có ý nghĩa khi dữ liệu phát thải không nằm trong “hộp đen” của nhà đầu tư, mà được đặt trước mắt cộng đồng.
Từ bãi chôn lấp đến phát điện từ rác: Lợi ích thực sự cho người dân
Thay vì tiếp tục chôn lấp, rác sinh hoạt ở Nghi Yên sẽ trở thành đầu vào cho quá trình đốt phát điện, vừa giảm khối lượng chất thải phải chôn lấp, vừa thu hồi năng lượng để phát điện. Lợi ích này không phải khẩu hiệu: dự án được kỳ vọng đáp ứng niềm mong mỏi lâu nay của người dân khu vực Nghi Yên và vùng lân cận về một môi trường sống trong lành, đồng thời tạo tiền đề phát triển kinh tế theo hướng xanh, bền vững. Với người dân, kinh tế tuần hoàn chỉ có ý nghĩa khi “rác được xử lý hiệu quả hơn, môi trường sống ngày càng được cải thiện, vùng đất Nghi Yên có thêm động lực thay da đổi thịt, hướng tới diện mạo xanh, sạch, đáng sống hơn”. Nếu nhà máy thực sự giảm mùi, nước rỉ rác và khói bụi, thì điện rác sẽ là câu trả lời thuyết phục cho khủng hoảng bãi rác vốn kéo dài nhiều năm.
Chiến lược chuỗi điện rác và năng lượng tái tạo của AMACCAO
Nhà máy điện rác Nghệ An không phải một dự án đơn lẻ mà là mắt xích trong chiến lược năng lượng tái tạo Việt Nam mà AMACCAO theo đuổi. Doanh nghiệp cho biết đang mua cổ phần chuỗi nhà máy điện rác trên cả nước: Seraphin tại Hà Nội (2.250 tấn rác/ngày đêm), Bắc Giang (750 tấn), Đồng Nai (750 tấn), Bến Tre (650 tấn), Khánh Hòa (1.300 tấn). Ở mảng năng lượng tái tạo, AMACCAO cũng tham gia các dự án điện gió 1, 2, 3 tại Quảng Trị và thủy điện 1, 2, 3 tại Lai Châu. Trước đó, ngày 5/6, doanh nghiệp đã đồng thời động thổ hai nhà máy điện rác quy mô lớn tại Hà Nội và Bến Tre, cho thấy điện rác đang trở thành một hướng đi chiến lược, một cam kết dài hạn chứ không phải thử nghiệm nhất thời. Tín hiệu tích cực là nhà máy Seraphin sau một năm đã xử lý khoảng 700.000 tấn rác và cung cấp cho lưới điện quốc gia hơn 250.000 MWh điện – con số cho thấy mô hình phát điện từ rác có thể vận hành ở quy mô lớn chứ không dừng ở thí điểm.
Thách thức còn lại: Tiến độ, minh bạch và bài toán giá điện rác
Theo quyết định điều chỉnh chủ trương đầu tư, giai đoạn 1 của nhà máy điện rác Nghệ An dự kiến hoàn thành quý IV/2028 và giai đoạn 2 vào quý IV/2030. Tuy nhiên, chủ đầu tư đặt mục tiêu tham vọng hơn: đưa cả hai giai đoạn vào vận hành ngay trong quý IV/2027. Tham vọng này chỉ có ý nghĩa nếu đi kèm quản trị rủi ro và minh bạch, bởi áp lực “chạy tiến độ” dễ khiến những cam kết môi trường bị xem nhẹ. Vai trò của chính quyền địa phương, vốn đã cam kết đồng hành, tháo gỡ khó khăn để dự án bảo đảm tiến độ và hiệu quả, sẽ là yếu tố then chốt. Về dài hạn, điện rác chỉ có thể đứng vững nếu khung giá điện rác được thiết kế đủ hấp dẫn để thu hút đầu tư nhưng không đẩy chi phí lên vai người dân. Khi đó, nhà máy điện rác Nghệ An mới thực sự trở thành hình mẫu: vừa xử lý chất thải công nghệ cao, vừa đóng góp ổn định cho hệ sinh thái năng lượng tái tạo Việt Nam.
