Từ điều trị ung thư đến chăm sóc toàn diện bệnh nhân
Mô hình hỗ trợ tâm lý ung thư tích hợp công tác xã hội lâm sàng là cách tổ chức dịch vụ chăm sóc, trong đó bệnh nhân và người chăm sóc được nâng đỡ đồng thời về tinh thần, cảm xúc và kết nối cộng đồng, song song với điều trị chuyên môn, nhằm cải thiện chất lượng sống và hiệu quả điều trị lâu dài. Chiều 7/8, Bệnh viện Nhân dân Gia Định triển khai chương trình hỗ trợ tâm lý cho bệnh nhân ung thư và người chăm sóc với chuỗi hoạt động âm nhạc tại giường bệnh, tư vấn tâm lý và kết nối cộng đồng, được xác định là bước khởi đầu cho mô hình công tác xã hội lâm sàng kết hợp hỗ trợ tâm lý hướng tới chăm sóc toàn diện bệnh nhân. Thay vì xem tâm lý chỉ là “phần phụ”, bệnh viện đặt sức khỏe tâm thần ung thư ngang hàng với thuốc men và phác đồ, một sự thay đổi tư duy đáng để các cơ sở khác phải suy nghĩ.
“Cùng vững bước”: khi bệnh nhân và người chăm sóc được nhìn như một hệ
Điểm mạnh đáng chú ý của chương trình “Cùng vững bước” là coi bệnh nhân ung thư và người chăm sóc như một hệ thống gắn kết, thay vì hai cá thể tách rời. Theo TS.BS Võ Hồng Minh Công, mỗi ngày Khoa Ung bướu tiếp nhận hơn 100 người bệnh, áp lực điều trị kéo dài không chỉ đè nặng lên bệnh nhân mà còn lên thân nhân. Nếu chỉ chăm lo phác đồ mà bỏ quên người nhà, hệ thống đó khó giữ được sự lạc quan cần thiết. Trong khuôn khổ chương trình, người bệnh được thưởng thức những tiết mục âm nhạc nhẹ nhàng, tham gia trò chơi tương tác như “Vòng quay gắn kết” cùng những phần quà nhỏ, giúp họ thư giãn và cởi mở hơn trong chia sẻ. Đây không phải vài hoạt động thiện nguyện rời rạc, mà là những can thiệp được thiết kế có chủ đích cho nhóm bệnh nhân ung thư, phù hợp với nhu cầu tinh thần đặc thù của họ.
Workshop cho người chăm sóc: giải tỏa áp lực, phòng ngừa kiệt sức
Điểm khác biệt của mô hình này nằm ở việc chính thức thừa nhận người chăm sóc là “người bệnh thứ hai” về mặt tâm lý. Workshop “Đồng hành cùng người chăm sóc” cung cấp kiến thức về nhận diện căng thẳng, phòng ngừa kiệt sức và kỹ năng chăm sóc bản thân, thông qua các hoạt động kết nối, thư giãn và chia sẻ kinh nghiệm. Đây là cách tiếp cận công tác xã hội lâm sàng đúng nghĩa: không chỉ hỗ trợ giấy tờ, tài chính, mà còn đi sâu vào sức khỏe tâm thần người thân. Khi cả người bệnh và người chăm sóc duy trì được tinh thần lạc quan, sự gắn kết và đồng hành, hiệu quả điều trị sẽ nâng cao rõ rệt. Quan điểm này thẳng thắn thách thức mô hình bệnh viện “chỉ lo chuyên môn”, cho thấy nếu bỏ qua hỗ trợ tâm lý ung thư thì hệ thống y tế đang tự làm khó chính mình.
Từ mô hình thí điểm đến chuẩn chăm sóc toàn diện bệnh nhân
Điều quan trọng là bệnh viện không xem “Cùng vững bước” như sự kiện truyền thông rồi thôi. Đây là hoạt động mở đầu cho kế hoạch triển khai công tác xã hội lâm sàng gắn với hỗ trợ tâm lý do Phòng Công tác xã hội thực hiện, hướng tới chăm sóc toàn diện cho người bệnh và quan tâm sức khỏe tinh thần của người trực tiếp chăm sóc. Bệnh viện khẳng định sẽ tiếp tục duy trì và mở rộng mô hình đến các khoa điều trị bệnh mạn tính, nội trú dài ngày, như Nhi, Lão khoa và Lọc thận, góp phần xây dựng môi trường điều trị nhân văn và lấy người bệnh làm trung tâm. Ở góc độ hệ thống, đây là lời tuyên bố: chăm sóc toàn diện bệnh nhân phải bao gồm sức khỏe tâm thần ung thư, chứ không thể chỉ dừng ở máy móc và thuốc men.
Kết luận: Đã đến lúc xem hỗ trợ tâm lý ung thư là tiêu chuẩn bắt buộc
Mô hình kết hợp công tác xã hội lâm sàng với hỗ trợ tâm lý tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định cho thấy một thực tế: khi hệ thống y tế dám đầu tư cho sức khỏe tâm thần ung thư, bệnh nhân và người chăm sóc không còn phải chiến đấu trong cô đơn. Chương trình “Cùng vững bước” với âm nhạc tại giường bệnh, hoạt động kết nối và workshop cho người chăm sóc đã chứng minh hỗ trợ tinh thần có thể được tổ chức bài bản, không chỉ mang tính từ thiện. Câu hỏi đặt ra là: bao nhiêu bệnh viện khác sẵn sàng coi đây là chuẩn chăm sóc, thay vì “hoạt động thêm” mỗi khi có nguồn lực? Nếu muốn nói đến chăm sóc toàn diện bệnh nhân trong điều trị ung thư, hỗ trợ tâm lý thiết kế riêng cho bệnh nhân và thân nhân không nên là lựa chọn, mà phải trở thành tiêu chuẩn bắt buộc.
