Giữ học trò ở lại bắt đầu từ việc tìm đến các em
Giáo viên vùng cao là những người không chỉ dạy học mà còn bền bỉ vượt trở ngại địa lý, thấu hiểu hoàn cảnh gia đình và tìm cách giữ học sinh gắn bó với lớp. Hai câu chuyện của cô Nguyễn Thị Vân Nhi ở A Lưới và cô Nguyễn Thanh Hoa ở Sơn La cho thấy đường đến trường đôi khi được mở ra bằng chính sự chủ động của người thầy.
Cô Nhi công tác tại Trường Tiểu học và THCS Hồng Thủy, xã A Lưới 1, thành phố Huế. Từ nhà đến trường khoảng 60 km; mỗi ngày cô đi về tổng cộng 120 km, qua hai con đèo Pê Ke và A Co. Mưa lớn, đường đèo quanh co, nguy cơ sạt lở và sấm chớp khiến hành trình thường ngày có lúc thành thử thách đáng sợ. Nhưng trở ngại không chỉ nằm trên đường đi: giữa dịch COVID-19, cô cùng đồng nghiệp còn đến tận nhà gặp phụ huynh, vận động học sinh vùng biên tiếp tục học.

Hai cung đường, cùng một lựa chọn kiên trì
Nếu cô Nhi đều đặn vượt đèo để đến trường, cô Nguyễn Thanh Hoa lại nhiều lần đi bộ băng đèo, lội suối đến từng bản, từng nhà. Sau khi tốt nghiệp sư phạm, cô bắt đầu công tác năm 2003 tại xã Mường Sai, huyện Sông Mã, Sơn La. Trong 23 năm gắn bó với giáo dục vùng cao, cô có 19 năm làm việc tại các xã biên giới đặc biệt khó khăn. Với cô, khi học sinh chưa thể đến trường thì giáo viên phải đến với các em.
Những chuyến vận động học sinh không phải lời kêu gọi chung chung. Nhiều em là con em đồng bào dân tộc thiểu số, nhà cách trường hàng chục cây số; đường dốc cao, trơn trượt, còn gia đình thiếu thốn và các em phải phụ giúp việc nương rẫy. Cô Hoa cùng đồng nghiệp tìm hiểu từng hoàn cảnh, gặp phụ huynh và kiên nhẫn thuyết phục để các em trở lại lớp. Có gia đình nghèo chỉ gửi cô vài quả bí, mớ rau trong vườn thay lời cảm ơn. Món quà nhỏ ấy nói lên sự tin cậy mà những lần gõ cửa đã vun đắp.

Niềm vui giản dị giữ lửa nghề
Điểm chung giữa hai hành trình không phải là những lời ca ngợi gian khó, mà là cách các cô nhìn thấy học trò phía sau mỗi chặng đường. Cô Nhi nhớ một học sinh Vân Kiều nghèo đến mức gia đình không muốn cho em đi học vì thiếu đồng phục mới. Cô vận động quyên góp quần áo, sách vở rồi đến nhà động viên. Khi nhận áo mới, em chạy đến ôm cô và vui mừng reo lên. Nụ cười ấy cho thấy đôi khi muốn giữ một em nhỏ ở lớp, người thầy phải giúp tháo gỡ cả những thiếu thốn rất đời thường.
Cô Nhi chia sẻ: “Nhìn thấy ánh mắt ham học của các em chính là động lực để chúng tôi cố gắng”. Với cô Hoa, việc giữ sĩ số cũng đòi hỏi cả nhà trường kiên trì tìm hiểu lý do học sinh nghỉ học và phối hợp với gia đình. Hai câu chuyện nhắc rằng niềm vui học tập không tự nhiên xuất hiện giữa những trở ngại; nó được nuôi dưỡng bằng sự quan tâm liên tục, những chuyến đi không bỏ cuộc và một môi trường khiến học sinh muốn quay lại.

Bền bỉ để đường đến trường không thành ngõ cụt
Cô Nhi là một trong 34 giáo viên được tuyên dương trong chương trình “Chia sẻ cùng thầy cô” năm 2026, ghi nhận những đóng góp trong giảng dạy, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo. Nhưng ý nghĩa của sự ghi nhận không nằm ở danh hiệu riêng lẻ: đó là dịp nhìn rõ công việc phía sau một lớp học có đủ học sinh—những quãng đường nguy hiểm, những lần đến nhà và sự kiên nhẫn trước hoàn cảnh khác nhau.
Với học sinh vùng biên và vùng cao, giữ được niềm vui học tập cũng quan trọng như đưa các em qua được một con dốc hay một mùa nghỉ học. Hai cô giáo chọn cách không đứng chờ học trò tự tìm đến: họ vượt đường xa, hỏi han gia đình và tạo lý do để các em muốn ở lại lớp. Đó là bài học bền bỉ nhất từ hai hành trình: giáo dục chỉ thật sự đến được với trẻ khi người thầy sẵn lòng đi thêm một chặng vì các em.






