Từ Việt Nam đến vị trí tác giả châu Á duy nhất tại Lễ hội Nhiếp ảnh Pháp
Nhiếp ảnh gia Việt Nam Lý Hoàng Long là nghệ sĩ đã dùng nghệ thuật nhiếp ảnh để kể những câu chuyện văn hóa, từ các bản làng Việt Nam đến bộ tộc xa xôi trên thế giới, và qua đó trở thành tác giả châu Á duy nhất góp mặt trong một triển lãm quốc tế quan trọng tại Lễ hội Nhiếp ảnh Pháp. Hình ảnh của anh ở Pháp không chỉ là vinh dự cá nhân, mà là lời khẳng định rằng nhiếp ảnh Việt Nam đủ sức đối thoại với bạn bè năm châu bằng chính chiều sâu văn hóa của mình. Việc một nhiếp ảnh gia Việt Nam được chọn xuất hiện trong không gian ảnh khổ lớn giữa các thị trấn, ngôi làng châu Âu đặt chúng ta vào bản đồ nghệ thuật nhiếp ảnh toàn cầu theo cách thuyết phục, không ồn ào nhưng đầy sức nặng.
Ba bộ ảnh, ba không gian, một cảm quan nhìn thế giới bằng đôi mắt Việt
Điểm nhấn của Lễ hội Nhiếp ảnh Pháp năm nay là việc Lý Hoàng Long trưng bày cùng lúc ba bộ ảnh tại ba thành phố khác nhau, cho thấy cách một nghệ sĩ Việt Nam đọc thế giới bằng trải nghiệm văn hóa của mình. “Làng hương miền Bắc Việt Nam” xuất hiện tại Festival Photos D’essay, như một lát cắt đầy màu sắc và nhịp điệu lao động của nông thôn Việt. Ở l'Ile d'Olonne, bộ “Các chiến binh bộ tộc Dani” mang đến tinh thần nghi lễ, bản sắc bộ tộc West Papua, còn “Chợ lạc đà ở Pushkar” tại Chemins de Photos lại mở ra bức tranh sôi động của Ấn Độ. Khi một nhiếp ảnh gia Việt Nam đồng thời kể câu chuyện của nhiều nền văn hóa, anh không đánh mất căn cốt của mình, mà chứng minh rằng bản sắc Việt có thể trở thành chiếc cầu nối liên lục địa.
Ba thập niên cầm máy: hành trình tự học để chinh phục thế giới
Hào quang triển lãm quốc tế chỉ có ý nghĩa khi đặt trong hành trình hơn ba thập niên cầm máy của Lý Hoàng Long. Anh bắt đầu chơi ảnh năm 1994, ở tuổi 29, hoàn toàn tự học qua sách báo, tài liệu chuyên môn và cả những tạp chí phải nhờ người thân mua từ nước ngoài. Gần mười năm anh tự làm buồng tối trắng đen trong chính văn phòng thiết kế quảng cáo của mình, trước khi dứt khoát rẽ sang con đường nhiếp ảnh chuyên nghiệp năm 2004. Theo một nguồn tư liệu, đến nay anh đã sở hữu hơn 400 giải thưởng quốc tế, trung bình mỗi năm đạt 15–20 giải, và chỉ trong những tháng đầu năm 2026 đã giành 10 giải, trong đó có 3 huy chương vàng cho cả ảnh đơn và ảnh bộ. Những con số này cho thấy lựa chọn rời khỏi công việc ổn định để làm nghệ thuật của anh không phải là liều lĩnh cảm tính, mà là kết quả của lao động bền bỉ được ghi nhận.
Kể chuyện văn hóa Việt bằng ánh sáng: sức mạnh nội sinh của nghệ thuật nhiếp ảnh
Điều khiến Lý Hoàng Long khác biệt không phải chỉ là số lượng giải thưởng, mà là cách anh dùng nghệ thuật nhiếp ảnh để kể những câu chuyện văn hóa Việt Nam một cách nhất quán và có chiều sâu. Từ “Lễ trưởng thành của thiếu nữ Chăm” đến “Người truyền lửa” về lớp học chữ Nôm Dao, hay “Làng Hoài Khao” với những cụ bà có đôi tay nhuốm màu chàm, mỗi bộ ảnh là một lát cắt của ký ức cộng đồng được lưu giữ bằng ánh sáng. Anh yêu thích lễ hội truyền thống, văn hóa bộ tộc, nghi thức tôn giáo cộng đồng, và chính sự am hiểu văn hóa giúp từng khuôn hình không rơi vào kiểu "ảnh phong tục" bề mặt. Khi một nhiếp ảnh gia Việt Nam đứng trên sân khấu quốc tế với những câu chuyện như thế, đó là bằng chứng rằng sức mạnh nội sinh của văn hóa – chứ không phải kỹ thuật khô cứng – mới là thứ làm nên tầm vóc nhiếp ảnh.
Từ giáo trình, vai trò hội nghề đến tầm ảnh hưởng thế hệ mới
Thành công quốc tế của Lý Hoàng Long không tách rời khỏi trách nhiệm nghề nghiệp trong nước: anh được phong tước hiệu Nghệ sĩ xuất sắc của Liên đoàn Nghệ thuật Nhiếp ảnh quốc tế FIAP năm 2004 và của Hội Nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam năm 2007, rồi tham gia Ban chấp hành Hội Nhiếp ảnh Việt Nam, giữ vai trò Chủ tịch Hội đồng nghệ thuật khóa VIII và tiếp tục là Ủy viên ở khóa IX. Anh còn là Phó Chủ nhiệm Câu lạc bộ Nhiếp ảnh Quốc tế Việt–Đức và nhiều năm làm giám khảo các cuộc thi trong nước, ASEAN, Úc. Song song đó, anh xây dựng các giáo trình về ý tưởng trong nhiếp ảnh, ảnh bộ, ảnh trắng đen, ảnh nghệ thuật, như những "bản đồ" cho người trẻ muốn đi đường dài. Việc một nghệ sĩ đã chinh phục triển lãm quốc tế vẫn đều đặn tham gia các cuộc thi để "giữ nhịp làm việc" cho thấy anh xem nhiếp ảnh là nghề cần rèn luyện liên tục, hơn là danh hiệu để dừng lại.
