Thị trường PC sụt giảm 20% nhưng hóa đơn linh kiện lại leo thang
Thị trường PC sụt giảm là tình trạng lượng máy tính cá nhân xuất xưởng giảm mạnh trong nhiều quý liên tiếp, trong khi giá linh kiện PC tăng do chi phí bộ nhớ, lưu trữ và CPU leo thang, khiến cả nhà sản xuất lẫn người dùng cuối đều phải trả nhiều tiền hơn cho cùng một cấu hình máy tính. Theo các báo cáo phân tích mới nhất, lượng máy tính cá nhân xuất xưởng đã sụt giảm khoảng 20% trong quý 3, đánh dấu mức giảm mạnh nhất cho quý 3 mà một hãng nghiên cứu lớn từng ghi nhận. Điều trớ trêu là dù nhu cầu suy yếu, giá bán không hề dễ thở: các chuyên gia dự báo giá máy tính chỉ có thể giảm rất khiêm tốn và trong thời gian ngắn, sau đó vẫn duy trì ở mặt bằng cao. Nói thẳng, đây không phải chu kỳ giảm giá dễ chịu cho người chơi PC, mà là một giai đoạn thị trường co lại nhưng chi phí lại phình to.
Cơn sốt AI và bài toán tồn kho: vì sao RAM, SSD, CPU đội giá?
Nguyên nhân sâu xa của việc giá linh kiện PC tăng nằm ở hai lực kéo cùng lúc: cơn sốt AI trên máy chủ và chiến lược gom hàng của các hãng. Kể từ năm 2025, nhu cầu tăng vọt đối với HBM và DRAM máy chủ phục vụ khối lượng công việc AI đã ăn vào năng lực sản xuất dành cho PC, điện thoại và máy chơi game. Chi phí bộ nhớ và lưu trữ hiện chiếm gần 40% giá thành linh kiện sản xuất máy tính, trong khi mức bình thường chỉ khoảng 15%, đồng thời giá linh kiện đã tăng hơn gấp bốn lần. Đáng nói hơn, nhiều nhà cung cấp PC đã chủ động gom bộ nhớ từ đầu năm để đón đầu đợt tăng giá, khiến quý 3 rơi vào tình trạng nhu cầu bị hút cạn. Kết quả là thị trường PC sụt giảm nhưng giá card đồ họa RAM, SSD và cả CPU lại bị đẩy lên, tạo cảm giác "nghịch lý" cho người mua: ít lựa chọn hơn, nhưng phải trả nhiều tiền hơn cho mỗi cấu hình.
CPU tăng 10–20%: Intel, AMD, Qualcomm cùng chuyển chi phí sang người dùng
Khi bộ nhớ và SSD đã tăng giá quá mạnh mà khuyến mãi không còn cứu nổi doanh số, các nhà sản xuất CPU bắt đầu công khai điều chỉnh bảng giá. Theo một nguồn tin công nghiệp, Intel từ cuối năm trước đến nay đã ba lần tăng giá bộ xử lý, với dòng Panther Lake tích hợp iGPU 10 và 12 nhân tăng tới 15–20%, Meteor Lake và Arrow Lake tăng khoảng 5–10%, còn Alder Lake và Twin Lake cũng bị kéo lên thêm 10–20%. Qualcomm thông báo sẽ tăng khoảng 10% giá chip Snapdragon X và X2 Elite từ tháng 10, trong khi AMD được cho là chuẩn bị nâng giá một số CPU Ryzen tiêu dùng và EPYC máy chủ ở mức quanh 10%. Lý do không khó hiểu: quy trình sản xuất nâng cấp, sản phẩm ngày càng cao cấp và nhu cầu AI compute khiến chi phí wafer và thiết kế tăng, buộc các hãng phải chuyển chi phí sang người mua cuối. Với PC enthusiast, điều này đồng nghĩa chi phí CPU DDR5 SSD trong một bộ máy chơi game hoặc làm việc nặng sẽ chiếm tỷ trọng lớn hơn bao giờ hết.
Linh kiện ngốn 68% chi phí laptop: các hãng quay xe về Trung Quốc
Ở mảng laptop, bức tranh còn rõ ràng hơn: phần cứng cốt lõi đang bóp nghẹt biên lợi nhuận. Ước tính mới cho thấy CPU, RAM và SSD cộng lại đã chiếm khoảng 68% tổng chi phí linh kiện của một chiếc laptop tầm trung trong quý 3. Khi chi phí bán dẫn tiếp tục leo thang, các thương hiệu gần như không còn lựa chọn nào ngoài việc chuyển bớt gánh nặng sang người mua, kéo thị trường có nguy cơ thu hẹp sâu hơn. Điều này đang đảo ngược xu hướng dịch chuyển sản xuất khỏi Trung Quốc. Sau vài năm mở rộng sang các nước khác để giảm rủi ro thuế quan và địa chính trị, nhiều hãng nay cân nhắc đưa sản lượng quay về trung tâm sản xuất này vì bài toán chi phí, chuỗi cung ứng hoàn chỉnh và hiệu quả vận hành. Dự báo tỷ trọng sản xuất laptop ngoài Trung Quốc sẽ giảm từ khoảng 24% xuống 21% và tiếp tục rơi dưới 20% vào năm 2027. Nói cách khác, chiến lược "đa dạng hóa" phải nhường chỗ cho thực tế: giá linh kiện PC tăng đang quyết định nơi đặt nhà máy.
Chu kỳ đi xuống chưa kết thúc: người chơi PC nên chuẩn bị tâm lý trả giá cao
Các nhà phân tích cảnh báo cú giảm 20% lượng PC xuất xưởng quý 3 mới chỉ là phần đầu của chu kỳ đi xuống mới. Một đơn vị nghiên cứu dự báo lượng máy tính xuất xưởng sẽ tiếp tục giảm thêm 24% so với cùng kỳ vào quý tới và giảm thêm 7% trong năm 2027. Tuần trước, lãnh đạo hai nhà sản xuất bộ nhớ lớn cũng phát tín hiệu rằng tình trạng thiếu hụt linh kiện có thể kéo dài tới tận năm 2028. Trong ngắn hạn, áp lực tồn kho có thể tạo ra vài đợt khuyến mãi, đem lại chút nhẹ nhõm cho người tiêu dùng, nhưng giá khó quay về mặt bằng của một năm trước và chỉ được kỳ vọng giảm rất khiêm tốn, trong thời gian ngắn. Với người chơi PC, thông điệp khá rõ: đây không phải thời điểm "săn cấu hình khủng giá rẻ". Nếu cần nâng cấp, hãy chấp nhận rằng giá card đồ họa RAM, CPU và SSD đang ở vùng cao, lên kế hoạch ngân sách kỹ hơn, hoặc kéo dài vòng đời dàn máy hiện tại thay vì kỳ vọng thị trường sẽ sớm quay lại thời hoàng kim giá rẻ.
