Từ nghiên cứu học thuật đến tham vọng startup kỳ lân công nghệ AI
Chiến lược thương mại hóa AI của TP.HCM là định hướng đưa kết quả nghiên cứu trí tuệ nhân tạo từ môi trường học thuật vào sản phẩm, dịch vụ cụ thể, thông qua việc kết nối nhà nghiên cứu với doanh nghiệp, đầu tư hạ tầng dữ liệu và tạo điều kiện hình thành các công ty khởi nghiệp công nghệ, từ đó xây dựng hệ sinh thái AI TP.HCM có khả năng cạnh tranh toàn cầu và tạo ra giá trị kinh tế – xã hội rõ rệt. Sự kiện SAIH: Applied AI Lab Demo Day diễn ra ngày 8.10 đánh dấu bước ngoặt cho hướng đi này, khi khóa 1 của Saigon AI Hub kết thúc và khóa 2 được khởi động với cách tiếp cận hoàn toàn mới. Gần 60 nhà nghiên cứu từ các trường đại học đã tham gia khóa 1 trong sáu tháng, phát triển 10 dự án với nguyên mẫu AI bước đầu cho thấy tiềm năng ứng dụng. Nhưng tham vọng của thành phố không dừng ở mức “làm nghiên cứu tốt” – mục tiêu là tạo ra những startup kỳ lân công nghệ từ chính các kết quả đó.
Saigon AI Hub: khóa 2 đảo chiều tư duy, bắt đầu từ bài toán thực tế
Điểm khác biệt quan trọng của Saigon AI Hub trong khóa 2 là sự dịch chuyển từ nghiên cứu xuất phát từ tò mò học thuật sang giải quyết bài toán thực tế của doanh nghiệp và cơ quan nhà nước. Nếu khóa 1 cho phép các nhóm tự chọn đề tài, thì khóa 2 “đặt hàng” trực tiếp những vấn đề cụ thể cần ứng dụng AI để xử lý, từ đó chọn nhóm nghiên cứu phù hợp và hướng đến thương mại hóa AI ngay từ đầu. Đây là cách rút ngắn khoảng cách giữa phòng lab và thị trường: nhu cầu được xác định trước, dữ liệu và chuyên gia ngành được cung cấp, còn nhà nghiên cứu tập trung vào giải pháp. Một câu nói đáng chú ý là: “Khóa 2 sẽ thay đổi cách tiếp cận khi bắt đầu từ những bài toán thực tế do doanh nghiệp, tổ chức và cơ quan nhà nước đặt ra”. Mục tiêu năm 2027 là chọn tối thiểu 10 dự án, trong đó có 6 dự án pilot thành công, 3 dự án thương mại hóa và ít nhất một startup được thành lập.
Hệ sinh thái AI TP.HCM: chính quyền làm đất, doanh nghiệp làm vườn
TP.HCM không giấu tham vọng xây dựng một hệ sinh thái AI bền vững, nơi chính quyền, trường đại học, doanh nghiệp công nghệ và đối tác quốc tế cùng chia vai, chia việc. Hình ảnh ví von “doanh nghiệp làm vườn, thành phố làm đất” cho thấy vai trò của nhà nước không phải là làm thay, mà là tạo môi trường: hạ tầng dữ liệu tập trung về đất đai, thuế, tài chính; chính sách hỗ trợ nhân tài; và những “đề bài đủ lớn” để thu hút cả chuyên gia quốc tế. Trong khi đó, Saigon AI Hub và các đối tác như Quỹ Google AI Futures Fund đảm nhận vai trò cầu nối, chọn bài toán, ghép đội nghiên cứu và đồng hành trong quá trình ứng dụng AI thực tế. Thành phố cũng nhấn mạnh nhu cầu phát triển hệ sinh thái đầu tư, tài chính và các doanh nghiệp chuyên nghiệp, bởi không có vốn, thương hiệu và năng lực vận hành, mọi mô hình AI dù xuất sắc đến đâu cũng khó trở thành startup kỳ lân công nghệ.
Từ robot nhận diện cảm xúc đến AI y tế: ứng dụng AI thực tế cho người dân
Điều thuyết phục nhất cho chiến lược thương mại hóa AI không nằm ở khẩu hiệu, mà ở những nguyên mẫu đã xuất hiện từ khóa 1 Saigon AI Hub. Một nhóm nghiên cứu đã xây dựng mô hình nhận diện cảm xúc người Việt thông qua nội dung ngôn ngữ, tần số âm thanh và biểu cảm khuôn mặt, đạt độ chính xác 80% sau sáu tháng và được tích hợp vào robot Richy để giao tiếp với người dùng. Trong y tế, một nhóm khác phát triển mô hình AI xác định vị trí polyp trên ảnh chẩn đoán, hỗ trợ bác sĩ phát hiện tổn thương. Ở góc độ chính sách xã hội, thành phố xem việc nâng chất lượng phục vụ người khuyết tật trên xe buýt – khi triển khai miễn, giảm giá vé – như một bài toán để AI nhận diện nhu cầu của từng nhóm hành khách và cải thiện dịch vụ. Những ví dụ này cho thấy ứng dụng AI thực tế đã bắt đầu chạm vào đời sống, và nếu được thương mại hóa đúng cách, chúng có thể trở thành sản phẩm phục vụ rộng rãi nhu cầu xã hội.
Tham vọng kỳ lân AI: cơ hội lớn nhưng không dành cho tư duy nửa vời
Khi Phó Chủ tịch UBND TP.HCM nhấn mạnh “thành phố mong muốn có thêm nhiều Lê Hồng Minh, nhiều kỳ lân công nghệ và nhiều VNG hơn nữa”, đó không phải lời động viên chung chung mà là tuyên bố về mục tiêu cụ thể: biến các nhóm nghiên cứu AI hôm nay thành doanh nghiệp công nghệ ngày mai. Thành phố yêu cầu các đội không chỉ giỏi công nghệ, mà phải biết xây dựng cấu trúc doanh nghiệp, gọi vốn, phát triển thương hiệu – những kỹ năng thường bị bỏ quên trong môi trường học thuật. Saigon AI Hub đặt mục tiêu rõ ràng về số dự án pilot, số dự án thương mại hóa và số startup được thành lập, cho thấy tư duy coi AI là ngành kinh tế chứ không chỉ là lĩnh vực nghiên cứu. Tuy vậy, để tham vọng startup kỳ lân công nghệ trở thành hiện thực, hệ sinh thái AI TP.HCM phải kiên trì với cách làm “bắt đầu từ bài toán thực tế, đi cùng doanh nghiệp, mở cửa cho chuyên gia quốc tế” – và tránh rơi vào bẫy phong trào, nơi AI chỉ xuất hiện trong slide thuyết trình mà không có sản phẩm thật trên thị trường.
