Hội chợ du lịch Tây Bắc: từ sự kiện lễ hội đến chiến lược sinh kế
Hội chợ du lịch Tây Bắc là sự kiện kết hợp quảng bá điểm đến, giới thiệu bản sắc văn hóa và kết nối sản phẩm OCOP địa phương với doanh nghiệp, qua đó tạo thêm thu nhập cho cộng đồng và mở ra mô hình kinh tế du lịch bền vững dựa trên nông nghiệp, làng nghề và du lịch cộng đồng vùng cao. Sáng 16/10, tại Quảng trường Golden Field, phường Nghĩa Lộ, Lào Cai đã khai mạc Hội chợ Du lịch Tây Bắc – Lào Cai và Không gian quảng bá, kết nối sản phẩm OCOP, nằm trong khuôn khổ Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò diễn ra từ ngày 15–21/10. Đây không phải một hội chợ bán hàng theo kiểu “đến rồi đi”, mà là phép thử cho cách Lào Cai muốn tổ chức lại chuỗi giá trị du lịch: khách không chỉ chụp ảnh, mà phải ăn, ở, mua, đặt hàng và quay lại.
Không gian OCOP: đưa đặc sản đến gần du khách và doanh nghiệp
Điểm đáng chú ý nhất của hội chợ du lịch Tây Bắc lần này là việc đặt sản phẩm OCOP vào trung tâm câu chuyện du lịch. Khu vực không gian quảng bá, kết nối sản phẩm OCOP có 20 gian hàng tiêu chuẩn, bên cạnh 78 gian hàng văn hóa, ẩm thực và xúc tiến du lịch. Cách bố trí này gửi đi một thông điệp rõ ràng: sản phẩm OCOP Lào Cai không chỉ là hàng hóa, mà là “cửa ngõ” dẫn du khách vào nông thôn, bản làng, hợp tác xã. Một đặc sản ngon có thể khiến người mua tò mò về vùng đất làm ra nó; một món thủ công tinh xảo có thể trở thành lý do để họ tìm đến làng nghề, gặp người thợ, xem quy trình sản xuất. Nếu biết tận dụng, mỗi sản phẩm OCOP là một tấm vé mời du khách quay trở lại, chứ không dừng ở một lần mua rồi quên.
Kết nối doanh nghiệp – người sản xuất: mảnh ghép còn thiếu của du lịch vùng cao
Hội chợ cho thấy một thực tế: nhiều hợp tác xã có sản phẩm tốt nhưng khó tiếp cận khách sạn, công ty lữ hành; ngược lại, doanh nghiệp du lịch muốn đưa hàng địa phương vào thực đơn, quầy lưu niệm lại thiếu thông tin về nơi cung ứng ổn định. Việc đưa các sản phẩm đặc trưng vào cùng một không gian hội chợ giúp cơ sở sản xuất, doanh nghiệp quảng bá hàng hóa, tìm đối tác và mở rộng thị trường. Quan trọng hơn, đây là dịp để các chủ thể OCOP lắng nghe thị trường: khách thích quy cách đóng gói nào, quan tâm đến nguồn gốc ra sao, cần kênh đặt hàng sau chuyến đi thế nào. Nếu không giải được những “chi tiết nhỏ” như kích cỡ bao bì, hướng dẫn bảo quản, địa chỉ liên hệ, sản phẩm OCOP sẽ mãi dừng ở mức quà vặt hội chợ, thay vì trở thành dòng hàng ổn định trong chuỗi du lịch.
Văn hóa và du lịch cộng đồng: nơi OCOP trở thành trải nghiệm sống
Hội chợ sẽ vô nghĩa nếu sản phẩm OCOP tách rời đời sống văn hóa. Không gian “Sắc màu văn hóa Tây Bắc” với 78 gian hàng, cùng các hoạt động trình diễn nghề thủ công, trang phục, văn nghệ dân gian và không gian sách, đã cho thấy cách Lào Cai muốn kể câu chuyện du lịch bằng chính đời sống cộng đồng. Chương trình ẩm thực “Lào Cai – Chạm đỉnh vị giác” buộc các đội thi không chỉ nấu ngon mà còn phải thuyết minh về nguyên liệu, phong tục, câu chuyện phía sau mâm cơm. Từ đây, du lịch cộng đồng vùng cao có thể được thiết kế lại: du khách cùng chủ nhà chuẩn bị bữa ăn, theo mùa nguyên liệu, ghé cơ sở chế biến rồi chọn sản phẩm mang về. Khi người giữ nghề, người nấu ăn, nghệ nhân được trả công xứng đáng, du lịch trở thành động lực để họ tiếp tục thực hành và truyền dạy văn hóa.
Từ hội chợ đến kinh tế du lịch bền vững: điều gì phải diễn ra tiếp theo?
Giá trị của hội chợ du lịch Tây Bắc không nằm ở số lượng gian hàng, mà ở những kết nối được duy trì sau ngày bế mạc. Câu hỏi quan trọng là: có bao nhiêu đầu mối tiếp tục trao đổi, sản phẩm nào vào được kênh phân phối mới, tour nào được hoàn thiện và có khách đặt. Theo định hướng của địa phương, việc kết hợp quảng bá sản phẩm OCOP với giới thiệu điểm đến, nghề thủ công, ẩm thực và trải nghiệm văn hóa nhằm mở rộng tiêu thụ sản vật, phát huy nghề truyền thống và tạo thêm sinh kế gắn với du lịch. Nếu làm tốt, một chuyến đi sẽ tạo thu nhập cho cơ sở lưu trú, mang lại đơn hàng cho hợp tác xã, việc làm cho người làm nghề và cơ hội bán hàng cho các hộ sản xuất nhỏ. Kinh tế du lịch bền vững chỉ có ý nghĩa khi nông dân vùng cao nhìn thấy thu nhập mới ngay trên mảnh đất, nghề truyền thống và bản làng của mình.
