Hai sai lầm có thể làm bệnh khó kiểm soát
Điều trị tiểu đường là quá trình quản lý bệnh mạn tính lâu dài bằng thuốc theo chỉ định, theo dõi đường huyết và tái khám để hạn chế biến chứng ở các cơ quan. Vì thế, cảm giác khỏe hơn không phải lý do để tự ngừng thuốc, còn nước lá trị bệnh không nên được thêm vào phác đồ nếu chưa hỏi bác sĩ. Hai câu chuyện bệnh nhân cho thấy việc tự thay đổi cách điều trị không giúp bệnh biến mất mà có thể khiến bác sĩ khó đánh giá và kiểm soát tình trạng sức khỏe.
Ở một trường hợp, bà Quỳnh, 70 tuổi, có tiền sử đái tháo đường 30 năm, tăng huyết áp và nhiều bệnh nền. Bà vừa dùng thuốc điều trị tiểu đường, thuốc huyết áp, vừa thường xuyên uống nước lá cây; việc phối hợp này khiến kiểm soát bệnh phức tạp hơn. Ở trường hợp khác, một nam bệnh nhân 33 tuổi tự ngừng thuốc hơn hai tháng vì tưởng đã khỏe, rồi nhập viện trong tình trạng mệt mỏi và có dấu hiệu mất nước. Đây không phải những lựa chọn vô hại: người bệnh cần trao đổi với bác sĩ trước khi đổi bất cứ phần nào trong phác đồ.
Nước lá không rõ nguồn gốc khiến đánh giá điều trị khó hơn
Bà Quỳnh nhập viện một năm trước với phù hai chân, nước tiểu nhiều bọt và độ lọc cầu thận chỉ còn 25 ml/phút/1,73 m²; bác sĩ xác định bà bị bệnh thận do tiểu đường kèm tổn thương thận cấp trên nền bệnh thận mạn. Bà cho biết mỗi ngày dùng tới năm loại thuốc điều trị tiểu đường cùng thuốc huyết áp, đồng thời thường xuyên uống nước lá. Khi nhiều thứ được dùng cùng lúc, bác sĩ cần biết đầy đủ để đánh giá tình trạng và điều chỉnh điều trị an toàn. Nước lá không rõ thành phần, nguồn gốc không thể mặc nhiên xem là vô hại hoặc thay thế thuốc. Nguồn tin cũng lưu ý một số thuốc dùng không đúng chỉ định, nhất là khi mất nước, có thể khiến chức năng thận xấu đi. Vì vậy, hãy báo với bác sĩ về mọi loại nước lá, thuốc hay sản phẩm đang dùng.
Trường hợp này cũng cho thấy tổn thương thận có thể âm thầm, không nhất thiết báo động sớm bằng triệu chứng rõ rệt. Sau hơn một năm điều trị nội khoa, kiểm soát đường huyết, huyết áp và các bệnh đi kèm, eGFR của bà tăng lên 75 ml/phút/1,73 m² vào tháng 8 và giữ ở mức đó khi tái khám giữa tháng 10. Kết quả cải thiện không phải bằng chứng để tự bỏ thuốc; bà vẫn cần tái khám định kỳ, kiểm tra chức năng thận và albumin niệu.
Bỏ thuốc vì thấy khỏe có thể trả giá bằng biến chứng
Bỏ thuốc tiểu đường khi triệu chứng giảm là một suy luận nguy hiểm: bệnh có thể tiến triển dù người bệnh vẫn sinh hoạt bình thường. Nam bệnh nhân 33 tuổi chỉ đi khám lại sau khi thấy khó chịu; xét nghiệm cho thấy đường máu cao bất thường sau hơn hai tháng tự ngừng thuốc. Theo bác sĩ điều trị, ngừng thuốc có thể làm đường huyết mất kiểm soát và khiến tổn thương cơ quan liên quan tiến triển nhanh hơn. Tăng đường huyết nặng còn có thể dẫn tới biến chứng cấp tính như nhiễm toan ceton hoặc tăng áp lực thẩm thấu, đe dọa tính mạng. Về lâu dài, tổn thương có thể ảnh hưởng đến mắt, thận, thần kinh, tim và mạch máu; một số biến chứng do tiểu đường không hồi phục và đòi hỏi chăm sóc kéo dài.
Nếu thuốc gây tác dụng không mong muốn, lịch dùng bất tiện hoặc khó khăn về chi phí, đừng tự cắt liều hay ngừng hẳn. Hãy nói rõ vấn đề với bác sĩ để được đánh giá và điều chỉnh phương án phù hợp thay vì chờ đến khi đường huyết tăng hoặc cơ thể xuất hiện dấu hiệu đáng ngại.
Thay đổi phác đồ phải bắt đầu bằng cuộc trao đổi
Kiểm soát đường huyết an toàn cần sự phối hợp giữa thuốc theo chỉ định, dinh dưỡng phù hợp, vận động, tự theo dõi tại nhà và tái khám đúng hẹn. Không tự ý ngừng thuốc, dùng thêm nước lá cây không rõ nguồn gốc hay dùng thuốc giảm đau kháng viêm mà chưa hỏi bác sĩ. Người mắc tiểu đường lâu năm cũng nên kiểm tra chức năng thận và albumin niệu định kỳ, bởi bệnh thận có thể tiến triển âm thầm. Nếu muốn thử một loại nước lá hoặc đang cân nhắc dừng thuốc, hãy mang thông tin về sản phẩm và lý do của mình đến buổi khám để bác sĩ đánh giá. Kết luận rất rõ: đừng để cảm giác khỏe nhất thời hay lời truyền miệng thay thế một kế hoạch điều trị được theo dõi. Trao đổi trước khi thay đổi là cách thận trọng hơn để bảo vệ sức khỏe lâu dài.
