Từ lấy ý kiến đến nghị quyết của Hà Nội
Điều chỉnh địa giới hành chính là việc thay đổi ranh giới quản lý giữa các đơn vị hành chính, ở đây là phương án chuyển một phần đất và dân cư từ Phú Thọ sang Hà Nội để thống nhất quản lý khu vực Vườn quốc gia Ba Vì. UBND tỉnh Phú Thọ đã công bố kết quả lấy ý kiến người dân; tiếp đó, chiều 28/10, HĐND TP Hà Nội khóa XVII thông qua nghị quyết cho ý kiến về đề án tại kỳ họp thứ 7. Đây là bước tiến quan trọng, nhưng không đồng nghĩa với việc địa giới đã thay đổi: nghị quyết của Hà Nội thể hiện sự tán thành phương án, còn hồ sơ vẫn phải qua thẩm định và cấp có thẩm quyền quyết định. Vì vậy, điểm đáng chú ý không chỉ là diện tích dự kiến chuyển giao, mà còn là khoảng cách giữa đồng thuận ở địa phương với hiệu lực pháp lý cuối cùng.
Quy mô được Hà Nội tán thành là 4.006,38 ha cùng 1.057 người. Trong đó, 2.529,38 ha thuộc Vườn quốc gia Ba Vì và 1.477 ha thuộc vùng đệm. Con số này đủ lớn để tác động đến cách quản lý đất, rừng và dịch vụ công tại khu vực giáp ranh, nhưng chưa phải một cuộc sáp nhập đơn vị hành chính mới.
Đồng thuận cao, nhưng vẫn có ý kiến không tán thành
Kết quả tại Phú Thọ cho thấy mức ủng hộ đáng kể: 984.391 hộ tham gia lấy ý kiến, tương đương 97,76% tổng số hộ; 977.701 hộ đồng ý, bằng 97,1% tổng số hộ toàn tỉnh, trong khi 6.293 hộ không đồng ý. Tỷ lệ tham gia cao giúp kết quả có trọng lượng, nhưng không nên xem con số đồng thuận chung là thay thế cho việc lắng nghe các hộ chịu tác động trực tiếp. Ở ba địa phương liên quan, 16.821 hộ đồng ý và 437 hộ không đồng ý. Tỷ lệ tán thành lần lượt là 95,38% tại phường Kỳ Sơn, 95,16% tại xã Thịnh Minh và 93,74% tại xã Lương Sơn. Đây là tín hiệu ủng hộ rõ ràng, song cũng nhắc rằng việc bảo đảm quyền lợi người dân phải được tính đến trong các bước triển khai.
Tên gọi “ba xã Phú Thọ” đôi khi được dùng theo cách khái quát, nhưng phương án nêu chính xác ba đơn vị hành chính là xã Thịnh Minh, xã Lương Sơn và phường Kỳ Sơn. Thịnh Minh dự kiến chuyển 2.171,15 ha và toàn bộ 1.057 người trong phạm vi điều chỉnh; Lương Sơn chuyển 742,32 ha, còn Kỳ Sơn chuyển 1.092,91 ha. Việc phân biệt rõ đơn vị và phần dân cư liên quan quan trọng hơn một cách gọi tắt.
Lý do quản lý và những gì người dân cần theo dõi
Lý do cốt lõi của đề án là sự lệch nhau giữa phạm vi quản lý Vườn quốc gia Ba Vì và ranh giới hành chính: vườn đã được chuyển giao về Hà Nội quản lý, nhưng một phần diện tích vẫn nằm trong địa giới Phú Thọ. Điều chỉnh có thể giúp thống nhất đầu mối quản lý, thuận lợi hơn cho bảo vệ rừng, phòng cháy chữa cháy rừng, quản lý đất đai, môi trường và hạ tầng. Với người dân, ý nghĩa thực tế nằm ở việc các dịch vụ, quyền lợi và trách nhiệm quản lý có được xác định minh bạch hay không, chứ không chỉ ở đường ranh trên bản đồ. Phương án không lập đơn vị hành chính mới và không đổi tên hay trung tâm hành chính của các xã, phường liên quan. Tuy vậy, diện tích phân bổ và đường địa giới cụ thể còn cần được rà soát, đối chiếu.
Sau nghị quyết của HĐND Hà Nội, UBND thành phố được giao tiếp thu ý kiến, phối hợp với Phú Thọ, Bộ Nội vụ và các cơ quan liên quan để hoàn thiện đề án. Theo kế hoạch được nêu, hồ sơ dự kiến gửi Bộ Nội vụ thẩm định trong tuần thứ hai của tháng 11, phục vụ việc trình Quốc hội khóa XVI xem xét, quyết định. Việc điều chỉnh chỉ được thực hiện sau khi nghị quyết của Quốc hội về nội dung này có hiệu lực. Bởi vậy, kết luận hợp lý lúc này là Hà Nội đã thống nhất về phương án mở rộng địa giới Hà Nội, nhưng tiến trình pháp lý vẫn chưa hoàn tất. Người dân nên theo dõi hồ sơ cuối cùng, nhất là ranh giới cụ thể và cách bảo đảm quyền lợi cho 1.057 người thuộc phạm vi dự kiến chuyển giao.
