Vĩnh Hưng: nơi Sun Group thử nghiệm đô thị 15 phút gắn với tái thiết đô thị Hà Nội
Dự án tái thiết đô thị Vĩnh Hưng là kế hoạch cải tạo, chỉnh trang và tái thiết toàn bộ 447 ha trùng với địa giới phường Vĩnh Hưng, do Sun Group đầu tư gần 186.000 tỷ đồng, nhằm tổ chức lại không gian đô thị theo mô hình đô thị nén, tăng cây xanh, hạ tầng xã hội và kết nối giao thông, để cư dân có thể tiếp cận đa số dịch vụ thiết yếu trong khoảng 15 phút đi bộ. Đây không chỉ là một dự án bất động sản lớn, mà là phép thử cho cách Hà Nội sẽ tái thiết các khu dân cư hiện hữu. Lễ khởi công do UBND thành phố tổ chức ngày 28/8 cho thấy chính quyền xem Vĩnh Hưng như một phòng thí nghiệm chính sách, nơi thành phố có thể tích lũy kinh nghiệm tái thiết đô thị thay vì tiếp tục mở rộng đô thị theo kiểu dàn hàng ngang. Câu hỏi quan trọng là: liệu cách làm này có thực sự phục vụ cư dân hiện hữu, hay sẽ trở thành một khu đô thị mới mang lớp vỏ “15 phút” nhưng xa lạ với cộng đồng.
Quy hoạch Vĩnh Hưng: những con số cho thấy tham vọng đô thị nén
Nhìn vào dự thảo quy hoạch Vĩnh Hưng, có thể thấy rõ tham vọng xây dựng một đô thị nén với mật độ dịch vụ cao. Trong tổng diện tích nghiên cứu khoảng 447 ha, khu vực tái thiết đô thị chiếm khoảng 206,1 ha, phần còn lại 240,9 ha được cải tạo, chỉnh trang. Khoảng 225,4 ha dành cho đất ở, trong đó gần 152 ha là đất dân cư hiện trạng được chỉnh trang, cho thấy định hướng giữ lại cấu trúc cộng đồng thay vì xóa trắng. Đáng chú ý, đất hạ tầng xã hội được nâng lên khoảng 83,6 ha, gấp 3,5 lần hiện nay, còn công viên, cây xanh, mặt nước và thể dục thể thao lên tới khoảng 42,5 ha, gấp 22 lần hiện trạng. Đây là những con số hiếm thấy trong các dự án tái thiết đô thị Hà Nội, cho thấy Sun Group và thành phố đang đặt cược vào chất lượng sống chứ không chỉ vào diện tích sàn. Nếu những tỷ lệ này được giữ nguyên đến giai đoạn thực thi, Vĩnh Hưng có thể trở thành chuẩn tham chiếu mới cho các khu vực nội đô khác.
Đô thị 15 phút: từ bản vẽ đến đời sống hàng ngày của cư dân Vĩnh Hưng
Khái niệm đô thị 15 phút ở Vĩnh Hưng được thể hiện khá cụ thể trong dự thảo: chủ đầu tư định hướng để người dân đi bộ trong 15 phút là tới được công viên, cây xanh và các dịch vụ như vui chơi, mua sắm, giải trí, giáo dục, y tế. Các tuyến đường, ngõ chính trong khu dân cư có thể được mở rộng tối thiểu lên 7 m, gấp đôi một số trục nội bộ hiện nay, giúp việc đi bộ và đi xe đạp trở nên an toàn hơn. Sau cải tạo, khu vực dự kiến kết nối với 4 tuyến đường sắt đô thị số 4, 8, 10 và 15, cùng với không gian ngầm đa chức năng, tạo ra mạng lưới giao thông công cộng dày đặc. Quan trọng hơn, tất cả hộ dân thuộc diện ảnh hưởng sẽ được bố trí tái định cư ngay trên địa bàn phường, tránh tình trạng người dân bị đẩy ra vùng ven xa lạ. Nếu lời hứa này được thực hiện nghiêm túc, đô thị 15 phút ở Vĩnh Hưng sẽ không chỉ là tiện lợi về mặt không gian, mà còn là sự liên tục về đời sống cộng đồng – điều mà nhiều khu tái định cư trước đây đã bỏ quên.
Lấy ý kiến cộng đồng: phép thử cho cách làm quy hoạch mới
Điểm đáng chú ý nhất của dự án Sun Group tại Vĩnh Hưng không phải là tổng vốn gần 186.000 tỷ đồng, mà là cách chính quyền tổ chức lấy ý kiến cộng đồng. Từ ngày 12/10, UBND phường Vĩnh Hưng bắt đầu lấy ý kiến người dân về dự thảo quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500, với thời gian kéo dài 20 ngày đến 1/11. Hồ sơ gồm bản vẽ, tài liệu dự thảo và phiếu góp ý được niêm yết tại 20 địa điểm trong phường, chủ yếu là nhà sinh hoạt cộng đồng, nhà văn hóa, cùng trụ sở UBND và Ủy ban MTTQ. Người dân có ba cách tham gia: đọc hồ sơ trực tiếp, điền phiếu góp ý hoặc dự các hội nghị do phường tổ chức; các ý kiến sẽ được tổng hợp, phân loại, báo cáo cơ quan có thẩm quyền và đơn vị lập quy hoạch để tiếp thu, giải trình và điều chỉnh dự thảo. Về mặt quy trình, đây là bước tiến so với nhiều dự án trước, nhưng hiệu quả thực sự sẽ phụ thuộc vào việc những góp ý nhạy cảm – như phương án tái định cư, tổ chức không gian, sử dụng đất – có được phản hồi minh bạch hay không. Đô thị 15 phút chỉ có ý nghĩa khi người dân cảm thấy họ là đồng tác giả của quy hoạch, chứ không phải người nhận thông báo.
Từ Vĩnh Hưng đến tương lai tái thiết đô thị Hà Nội
Vĩnh Hưng là khu vực đã hình thành từ nhiều năm, với cộng đồng dân cư đông đúc, hạ tầng phát triển qua nhiều giai đoạn, đan xen đất nông nghiệp, ao hồ và cơ sở sản xuất. Nằm giữa Vành đai 2 và Vành đai 3, gần các trục Tam Trinh, Lĩnh Nam và những khu đô thị lớn như Times City, Gamuda City, phường này vừa có lợi thế kết nối, vừa đứng trước yêu cầu tổ chức lại không gian đô thị. Dự án dự kiến hoàn thành vào quý IV/2030, nghĩa là Hà Nội có gần một thập kỷ để kiểm chứng xem mô hình tái thiết đô thị gắn với đô thị 15 phút có phù hợp với cấu trúc đô thị hiện hữu hay không. Nếu thành công, Vĩnh Hưng có thể trở thành mẫu hình cho các khu nội đô khác, giúp thành phố chuyển từ tư duy mở rộng sang tái thiết, từ ưu tiên ô tô sang ưu tiên người đi bộ và không gian công cộng. Nếu thất bại, nó sẽ là lời cảnh báo rằng không thể áp một mô hình đô thị tiên tiến lên một cộng đồng mà không có đối thoại thực chất. Kết cục của dự án Sun Group tại Vĩnh Hưng vì thế sẽ nói nhiều về tương lai tái thiết đô thị Hà Nội hơn là về một khu đô thị cụ thể.
