Thành tích không chỉ đến từ giáo án
Dinh dưỡng thể thao là việc điều chỉnh năng lượng, nước và dưỡng chất theo yêu cầu tập luyện, thi đấu của từng vận động viên, nhằm hỗ trợ hiệu suất và quá trình hồi phục. Vì thế, ăn uống và nghỉ ngơi không nên bị xem là phần phụ của giáo án.
Ngày 9/11 tại Hà Nội, Ủy ban Olympic Việt Nam (VOC) phối hợp với Herbalife Việt Nam tổ chức tập huấn chuyên đề về dinh dưỡng và hồi phục cho các môn sức bền và sức mạnh. Gần 200 vận động viên, huấn luyện viên và cán bộ chuyên môn, kỹ thuật, quản lý tham dự trực tiếp; chương trình cũng kết nối trực tuyến tới các trung tâm huấn luyện.
Thông điệp đáng chú ý là thành tích hiện đại không chỉ phụ thuộc vào tài năng, kỹ thuật, chiến thuật hay phương pháp huấn luyện mà còn gắn với dinh dưỡng và khả năng hồi phục thể chất. Đây là cách nhìn cần thiết: cơ thể không thể duy trì chất lượng tập luyện nếu liên tục thiếu năng lượng hoặc không có thời gian phục hồi.

Không có một thực đơn dùng cho mọi môn
Điểm mạnh của buổi tập huấn là nhấn vào khác biệt giữa môn sức bền, môn sức mạnh, môn đồng đội và các môn vận động ngắt quãng, thay vì đưa ra một công thức ăn uống áp dụng cho tất cả. Nhu cầu còn thay đổi giữa ngày tập và ngày thi đấu, nên kế hoạch cần bám sát cường độ vận động.
Các chuyên gia đề cập việc điều chỉnh carbohydrate theo khối lượng tập, đồng thời phân bổ protein đều trong ngày: khoảng 20–40 g mỗi bữa, cách nhau 3–4 giờ; chất béo lành mạnh và omega-3 cũng được đưa vào nội dung hướng dẫn. Con số này là điểm tham khảo trong chương trình, không thay thế việc cá nhân hóa theo cơ thể, môn đấu và kế hoạch của đội ngũ chuyên môn.
So sánh tình huống vận động viên cử tạ với người đua xe đạp đường dài làm rõ vì sao áp dụng chung một khẩu phần có thể sai: người tập sức mạnh có thể đối mặt rủi ro giảm cân cấp tốc, còn vận động viên sức bền cần chú ý nguy cơ thiếu năng lượng khả dụng.
Hồi phục là một phần của chuẩn bị thi đấu
Hồi phục vận động viên không chỉ là nghỉ sau buổi tập. Chương trình đề cập lộ trình bù nước theo hướng dẫn của Đại học Y học Thể thao Hoa Kỳ (ACSM), các phương pháp hồi phục chủ động và thụ động, cùng an toàn khi sử dụng thực phẩm bổ sung và quy định phòng, chống doping. Đó là những nội dung thiết thực vì quyết định thiếu cân nhắc về nước uống hay sản phẩm bổ sung có thể ảnh hưởng đến sức khỏe và việc thi đấu.
Phần thực hành yêu cầu học viên xây dựng kế hoạch nạp năng lượng và hồi phục trước, trong, sau thi đấu để đưa kiến thức vào công tác huấn luyện và chăm sóc vận động viên. Kế hoạch thi đấu còn sử dụng món quen thuộc như cháo gà và bánh mì, cho thấy dinh dưỡng có thể bắt đầu từ lựa chọn thực tế, thay vì phụ thuộc vào một thực đơn xa lạ.
Với vận động viên, bài học không phải là tự áp dụng cứng nhắc một con số, mà là phối hợp với huấn luyện viên và chuyên gia để điều chỉnh khẩu phần, bù nước và thời gian hồi phục theo lịch tập.
Chuẩn bị cho những đấu trường lớn
Buổi tập huấn diễn ra khi thể thao Việt Nam hướng tới các mục tiêu tại SEA Games, ASIAD và Olympic Los Angeles 2028. Lãnh đạo ngành thể thao cho rằng ứng dụng khoa học thể thao, nâng chất lượng dinh dưỡng và phục hồi cho các vận động viên trọng điểm cần được đầu tư đồng bộ để nâng khả năng cạnh tranh.
Khoảng 200 người tham dự là quy mô đáng kể, nhưng giá trị dài hạn sẽ phụ thuộc vào việc kiến thức có được đưa vào lịch tập và quy trình chăm sóc thường ngày hay không. VOC xác định chương trình là một bước thúc đẩy tiến bộ khoa học dinh dưỡng và hồi phục đi vào thực tiễn thể thao thành tích cao, giúp vận động viên chuẩn bị tốt hơn cho các đấu trường quốc tế.
Kết luận: dinh dưỡng và hồi phục không thể bù đắp mọi thiếu sót trong huấn luyện, nhưng bỏ qua chúng sẽ khiến vận động viên khó duy trì phong độ và tiến bộ bền vững. Với cả môn sức bền lẫn môn sức mạnh, kế hoạch phù hợp, an toàn và được thực hành nhất quán mới là nền tảng đáng tin cậy cho thành tích.







