Dinh dưỡng vận động viên khuyết tật: từ khái niệm đến nhu cầu thi đấu đỉnh cao
Dinh dưỡng vận động viên khuyết tật là hệ thống xây dựng khẩu phần ăn, bổ sung nước và chất dinh dưỡng dựa trên khoa học, được cá nhân hóa theo loại hình khuyết tật, bộ môn thể thao, mức độ vận động và mục tiêu thi đấu, nhằm tối ưu hiệu suất, phục hồi cơ thể sau tập luyện và giảm nguy cơ chấn thương trong ngắn hạn và dài hạn. Trong bối cảnh chuẩn bị Asian Para Games, dinh dưỡng thể thao không còn là “phần phụ” mà là trụ cột chiến lược, đứng ngang hàng với giáo án kỹ thuật và thể lực. Khi khối lượng tập luyện tăng, lịch thi đấu dày đặc, chỉ những đội hình biết quản lý năng lượng, nước và vi chất một cách chủ động mới giữ được phong độ ổn định. Đó là lý do việc xây dựng chiến lược dinh dưỡng thể thao bài bản cho vận động viên khuyết tật phải được nhìn như một đầu tư bắt buộc, không phải lựa chọn tùy hứng.
Chương trình huấn luyện dinh dưỡng: cá nhân hóa và bao quát ba giai đoạn vận động
Điểm tiến bộ nhất trong chương trình tập huấn mới là cách tiếp cận cá nhân hóa, từ chối một công thức dinh dưỡng duy nhất cho mọi vận động viên. Nội dung được thiết kế xoay quanh ba trụ chính: dinh dưỡng trước, trong và sau vận động; dinh dưỡng hỗ trợ phục hồi cơ thể sau tập luyện; và điều chỉnh khẩu phần theo từng môn, cường độ vận động, nhu cầu riêng. Thay vì nói chung chung, các huấn luyện viên và vận động viên được dẫn dắt đi từ nhu cầu năng lượng trong tập luyện và thi đấu, nguyên tắc bổ sung nước và điện giải, đến những lưu ý rất thực tế khi di chuyển, thi đấu xa nhà. Cấu trúc này biến khái niệm "chiến lược dinh dưỡng thể thao" thành bộ công cụ dễ áp dụng: mỗi giai đoạn chuẩn bị, thi đấu, phục hồi đều có mục tiêu rõ ràng, chỉ số cần theo dõi và cách điều chỉnh khẩu phần tương ứng.
Herbalife Việt Nam và Ủy ban Paralympic: 14 năm xây nền tri thức dinh dưỡng
Một chiến lược dinh dưỡng thể thao bền vững đòi hỏi hệ sinh thái hỗ trợ dài hạn, và ở đây, mối quan hệ hợp tác giữa Herbalife Việt Nam và Ủy ban Paralympic Việt Nam từ năm 2012 chính là nền móng. Herbalife hiện là nhà tài trợ dinh dưỡng chính thức cho thể thao Việt Nam, hợp tác với Ủy ban Olympic và Ủy ban Paralympic từ năm 2012, cùng Liên đoàn Bóng đá từ năm 2021. Quan trọng hơn những danh xưng là cách họ xây tri thức: tài trợ sản phẩm dinh dưỡng thể thao; phối hợp đào tạo cho vận động viên, huấn luyện viên; cùng các hoạt động khích lệ thành tích. Khóa đào tạo với chủ đề "Dinh dưỡng thể thao trong tập luyện, thi đấu và phục hồi" dành cho HLV và VĐV người khuyết tật là bước tiếp theo của hành trình này, được tổ chức trực tiếp tại Nhà thi đấu Phú Thọ và trực tuyến qua Zoom từ 14h–17h, thứ Ba 22/9.
Áp dụng khoa học dinh dưỡng vào chuẩn bị Asian Para Games
Khi mục tiêu là chuẩn bị Asian Para Games, mọi sai số dinh dưỡng đều có thể trả giá bằng thành tích. Điểm đáng chú ý là nội dung đào tạo tập trung ứng dụng khoa học dinh dưỡng tiên tiến vào các giai đoạn chuẩn bị, thi đấu và phục hồi của vận động viên khuyết tật. Tiến sĩ Vipada Sae-Lao – chuyên gia xây dựng giải pháp nâng cao hiệu suất cho vận động viên đỉnh cao – trực tiếp chia sẻ cách xây dựng kế hoạch dinh dưỡng trước, trong, sau tập luyện, chiến lược phục hồi, cũng như cách điều chỉnh theo đặc điểm môn và cường độ vận động. Theo đánh giá của Tổng Thư ký Ủy ban Paralympic Việt Nam, việc áp dụng các hướng dẫn này giúp vận động viên quản lý năng lượng tốt hơn, giảm nguy cơ chấn thương và rút ngắn thời gian hồi phục khi thi đấu cường độ cao. Đó là những lợi ích thiết thực, có thể đo đếm bằng số ngày tập luyện liên tục và số lần tránh phải bỏ cuộc vì kiệt sức.
Từ tập huấn đến thực chiến: biến kiến thức dinh dưỡng thành lợi thế cạnh tranh
Một khóa học, dù chất lượng đến đâu, chỉ có ý nghĩa khi được chuyển hóa thành thói quen hằng ngày của vận động viên và quyết định chuyên môn của huấn luyện viên. Khóa đào tạo lần này dự kiến thu hút cán bộ quản lý, bác sĩ y tế thể thao, chuyên gia dinh dưỡng cùng hàng trăm HLV và VĐV người khuyết tật trên cả nước, qua cả hình thức trực tiếp và trực tuyến. Quy mô đó cho thấy dinh dưỡng thể thao đã bước ra khỏi phạm vi vài chuyên gia mà trở thành ngôn ngữ chung của hệ thống. Herbalife Việt Nam không dừng ở việc chuyển giao kiến thức; họ sẽ tư vấn dinh dưỡng và tài trợ sản phẩm cho các vận động viên khuyết tật hàng đầu tham dự Asian Para Games. Nếu các đội tuyển biết dùng triệt để nguồn lực này, kết hợp chặt chẽ giữa giáo án tập luyện, chăm sóc y tế và chiến lược dinh dưỡng thể thao, thì mỗi bước lên bục nhận huy chương sẽ là minh chứng sống động cho sức mạnh của khoa học dinh dưỡng được áp dụng đúng người, đúng thời điểm.
