“Con ghét bố mẹ” là gì – và vì sao câu nói ấy đang lan truyền nhanh đến vậy?
“Con ghét bố mẹ” là cách một bộ phận người trẻ dùng mạng xã hội để bộc lộ cảm xúc tiêu cực, bất an và chán chường trước căng thẳng trong mối quan hệ gia đình, đặc biệt khi họ cảm thấy không được lắng nghe, không có tiếng nói và bị ép buộc sống theo khuôn mẫu mà cha mẹ đặt ra ngay từ khi sinh ra, hơn là một tuyên bố thù hận tuyệt đối. Một hội nhóm có tên “Con ghét bố mẹ” trên mạng xã hội đang gia tăng số lượng thành viên chóng mặt mấy ngày qua, được lập từ đầu năm 2021 và nhanh chóng thu hút rất nhiều bạn trẻ tham gia. Đến hiện tại, nhóm đã có gần 195 nghìn thành viên – một con số cho thấy đây không phải hiện tượng lẻ tẻ, mà là tấm gương phóng đại khoảng cách tâm lý trong gia đình Việt hôm nay.
Đằng sau lời nói “ghét” là khoảng cách tâm lý và nhu cầu được công nhận
Điều khiến nhiều phụ huynh sốc không chỉ là con mình xuất hiện trong hội nhóm, mà là cách các bạn trẻ mô tả nỗi uất ức, bị kiểm soát, bị phán xét trong chính mối quan hệ gia đình. Trong nhóm, các bạn chia sẻ những cảm xúc, nỗi bất an, chán trường trước những căng thẳng trong gia đình, chủ yếu xuất phát từ mâu thuẫn giữa bố mẹ và con cái. Từ góc nhìn tích cực, vấn đề mối quan hệ gia đình thể hiện qua nhóm này cho thấy sự quan tâm của nhiều tầng lớp xã hội: khi câu chuyện cha mẹ – con cái được nói công khai, chúng ta lần đầu nhìn thấy rõ ràng mức độ rạn nứt thay vì đoán mò. Lời “ghét” ở đây thường không phải thù hận thực sự, mà là tiếng nói phản kháng khi con cảm thấy bị “nhốt” trong những chuẩn mực cha mẹ định khung. Nó là tín hiệu của một nhu cầu: hãy lắng nghe con như một người có suy nghĩ riêng.
Va chạm giữa đạo hiếu truyền thống và tư duy “mở” của thế hệ trẻ
Cội rễ của việc “con ghét bố mẹ” không nằm ở một nhóm Facebook, mà nằm trong xung đột giữa hai hệ giá trị đang cùng tồn tại. Văn hóa truyền thống đề cao chuẩn mực đạo đức, nề nếp gia phong, lấy đạo hiếu làm nền tảng. Con cháu được kỳ vọng vâng lời, phụng dưỡng, tuân thủ khuôn phép. Trong khi đó, ở bối cảnh tiếp xúc với văn hóa toàn cầu nhanh và rộng, người trẻ có xu hướng “mở” hơn, muốn chạm và thử những điều mới mẻ, không chấp nhận bị gò bó vào khuôn mẫu cố định. Khi cha mẹ vẫn giữ vai trò “quyền lực tuyệt đối”, còn con lại tìm sự bình đẳng trong đối thoại, mâu thuẫn là điều khó tránh: bố mẹ không thể yêu cầu con cái làm theo mọi ý mình, con cái thì muốn vượt khỏi khuôn mẫu kỳ vọng. Lời “ghét” vì thế thường là biểu hiện của cảm giác bị áp đặt, hơn là từ chối đạo hiếu.
Cha mẹ cần thay đổi cách giao tiếp với con: lắng nghe trước khi dạy bảo
Điều đáng nói là chính sự “viral” của nhóm đã kéo phụ huynh và người tò mò gia nhập, bên cạnh các bạn trẻ. Đó là cơ hội để cha mẹ soi lại mình, thay vì chỉ phê phán con. Theo phân tích được trích dẫn, việc các bạn “ghét” bố mẹ không hẳn là thù hận, mà là mong muốn được nói lên tiếng lòng, muốn được bố mẹ hiểu đang nghĩ gì nhưng không nhận được phản hồi từ chính người họ muốn chia sẻ nhất. Sau sự việc hội nhóm được chú ý, các ông bố, bà mẹ được khuyến nghị cần đánh giá lại và gần gũi, chia sẻ với con em mình, để các em được nói những gì đang nghĩ, không phải cảm thấy ấm ức hay bị ép làm điều ngoài khả năng hoặc không mong muốn. Nói cách khác, giao tiếp với con không còn là đọc “bài giảng” một chiều, mà là xây dựng lại tín nhiệm bằng đối thoại, tôn trọng và đồng hành.
Xây không gian an toàn để con nói: điều kiện cho một gia đình hòa thuận
Các chuyên gia cảnh báo rằng các hội nhóm trên mạng xã hội là một quần thể xã hội thu nhỏ, nơi có cả người tốt lẫn người xấu; người trẻ có thể gặp đối tượng xấu kích động làm những điều sai trái, vi phạm pháp luật. Điều đó càng cho thấy gia đình phải là “không gian an toàn” đầu tiên để con nói lên quan điểm, thay vì để mạng xã hội trở thành chỗ duy nhất con dám bộc lộ. Một chia sẻ nhấn mạnh: bố mẹ sẽ luôn lắng nghe các bạn, chỉ cần các bạn mở lời và cố gắng nghĩ đến điều tích cực. Đồng thời, cha mẹ có thể đưa ra ý kiến, quan điểm để các bạn trẻ cùng suy nghĩ, nhằm hiểu nhau hơn. Tinh thần “gia đình hòa thuận, xóm làng yên vui” được nhắc đến như một nguyên lý giản dị: khi mỗi nhà giải được bài toán niềm tin giữa các thế hệ, mối quan hệ gia đình bớt căng thẳng, cộng đồng cũng an yên hơn.
