Trung tâm công nghệ TP.HCM: không gian dẫn dắt, không phải khu đất cho thuê
Trung tâm Phát triển Công nghệ Chiến lược TP.HCM là một khu phức hợp công nghệ 52,92 ha trong Khu công nghệ cao, được thiết kế như hạt nhân mới cho phát triển AI, bán dẫn, trung tâm dữ liệu và R&D lõi, với mục tiêu dẫn dắt hệ sinh thái công nghệ và chuỗi giá trị đổi mới sáng tạo của toàn thành phố và vùng Đông Nam bộ. Điểm quan trọng nhất của dự án là tư duy: TP.HCM không coi đây là một khu đất cho thuê thêm, mà là “không gian phát triển công nghệ mang tính dẫn dắt của Thành phố và của cả Vùng Đông Nam Bộ”. Thành phố đang bước vào giai đoạn phát triển mới, nơi khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực tăng trưởng. Việc hình thành trung tâm công nghệ TP.HCM ở quy mô này chính là lời tuyên bố rằng đô thị lớn nhất nước muốn tham gia cuộc đua AI và bán dẫn bằng hạ tầng, chính sách và cả cách tiếp cận chiến lược, thay vì chỉ bằng khẩu hiệu.
Vì sao TP.HCM chọn lúc này để bứt lên bằng đầu tư công nghệ chiến lược?
Quyết định xây trung tâm công nghệ chiến lược không xuất hiện trong khoảng trống. Nghị quyết 09-NQ/TW đặt mục tiêu đưa TP.HCM trở thành đô thị văn minh, hiện đại, nổi trội ở Đông Nam Á vào năm 2030 và trung tâm kinh tế, văn hóa, khoa học – công nghệ của châu Á vào năm 2045. Muốn vậy, tăng trưởng GRDP tối thiểu 10% mỗi năm và kinh tế số chiếm khoảng 40% GRDP không thể đạt được nếu thành phố vẫn chỉ là nơi đặt nhà máy sản xuất gia công. Sau hơn 23 năm, Khu công nghệ cao đã thu hút 166 dự án còn hiệu lực với tổng vốn lớn, tạo giá trị sản xuất lũy kế hơn 203 tỷ USD và hơn 185 tỷ USD xuất khẩu, cùng hơn 53.678 việc làm. Đây là nền tảng quý, nhưng cũng cho thấy giới hạn: hệ sinh thái công nghệ hiện nay vẫn thiên về sản xuất, chưa đủ mạnh ở khâu R&D lõi và thương mại hóa công nghệ chiến lược. Trung tâm mới là bước chuyển rõ ràng từ thu hút vốn đơn thuần sang nền tảng đầu tư công nghệ chiến lược theo cụm ngành, chuỗi giá trị và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, lấy chất lượng và công nghệ lõi làm thước đo.
Thiết kế hệ sinh thái công nghệ: từ AI, bán dẫn đến sandbox và testbed
Tham vọng của TP.HCM với trung tâm công nghệ mới nằm ở cách thiết kế hệ sinh thái công nghệ thay vì chỉ phân lô cho doanh nghiệp. Toàn bộ chuỗi phát triển công nghệ được tích hợp: từ R&D, chế tạo sản phẩm mẫu, sandbox, testbed đến thương mại hóa. Mục tiêu cuối cùng là tạo công nghệ, tạo sản phẩm, tạo doanh nghiệp, hình thành chuỗi giá trị công nghệ cao và nâng cao năng lực tự chủ công nghệ, chứ không chỉ là thống kê số dự án. Quỹ đất 52,92 ha được chia thành nhiều khu chức năng: khu dịch vụ công nghệ cao khoảng 24,4 ha cho trung tâm dữ liệu quy mô lớn, điện toán đám mây và AI; khu sản xuất công nghệ cao khoảng 16 ha cho nhà máy thông minh, vi mạch điện tử và đóng gói vi mạch; khu nghiên cứu, phát triển và ươm tạo khoảng 7,8 ha cho R&D và khởi nghiệp. Chính cách bố trí này cho thấy TP.HCM muốn phát triển AI và bán dẫn như trục chính, đồng thời xây hệ sinh thái công nghệ đủ sâu để thu hút các tập đoàn toàn cầu, quỹ đầu tư công nghệ và doanh nghiệp công nghệ lõi.
Hạ tầng cho kỷ nguyên AI: điện độc lập, cáp quốc tế và làm mát bằng chất lỏng
Nếu coi dữ liệu và AI là “dòng máu” của kinh tế số, thì hạ tầng trung tâm công nghệ TP.HCM chính là hệ tuần hoàn mới mà thành phố đang xây. Trung tâm được chuẩn bị nguồn điện độc lập công suất khoảng 63 MW và 15 tuyến cáp quang quốc tế. Đây là những thông số không thường thấy ở các khu công nghiệp truyền thống, cho thấy sự ưu tiên rõ ràng cho trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây và ứng dụng AI quy mô lớn. Đáng chú ý, hạ tầng được thiết kế sẵn sàng cho công nghệ làm mát bằng chất lỏng – giải pháp phù hợp với các trung tâm dữ liệu phục vụ AI, khi nhu cầu tính toán và mật độ công suất tăng mạnh. Trung tâm hướng tới chỉ số hiệu quả sử dụng năng lượng PUE dưới 1,25, cùng các tiêu chuẩn công trình xanh, cam kết ESG và Net Zero. TP.HCM không chỉ muốn đứng vào hàng ngũ các điểm đến AI và trung tâm dữ liệu trong khu vực, mà còn muốn làm điều đó bằng tiêu chuẩn hạ tầng hiện đại, tiết kiệm năng lượng và bền vững.
Ưu đãi và ràng buộc: bệ phóng hay phép thử cho tham vọng khu vực?
Để biến trung tâm công nghệ TP.HCM thành bệ phóng chứ không phải biểu tượng trên giấy, thành phố chấp nhận thiết kế gói ưu đãi mạnh cho đầu tư công nghệ chiến lược. Nhóm dự án công nghệ cao, công nghệ chiến lược có thể tiếp cận ưu đãi về thuế, tài chính, đất đai, R&D, nhân lực và thủ tục đầu tư. Với dự án bán dẫn, mức thuế suất thu nhập doanh nghiệp 10% được áp dụng trong 15 năm, miễn thuế 4 năm đầu và giảm 50% trong 9 năm tiếp theo. Đây là phát biểu có thể trích dẫn nguyên văn: “Với dự án bán dẫn, mức thuế suất 10% được áp dụng trong 15 năm, miễn thuế 4 năm đầu và giảm 50% trong 9 năm tiếp theo”. Ở chiều tích cực, các ưu đãi này cho thấy TP.HCM sẵn sàng cạnh tranh để kéo dự án AI, bán dẫn, trung tâm dữ liệu và nhà máy thông minh về trung tâm mới, củng cố hệ sinh thái công nghệ và vai trò hạt nhân của mình trong vùng kinh tế Đông Nam bộ. Ở chiều thách thức, hệ sinh thái công nghệ chỉ thực sự hình thành nếu thủ tục “một cửa” đúng nghĩa, hạ tầng được triển khai kịp thời và các chính sách không bị pha loãng khi đi vào thực thi. Dù vậy, việc dành 52,92 ha đất tại khu công nghệ cao cho trung tâm này đã là tín hiệu rõ ràng: TP.HCM chấp nhận đặt cược tương lai tăng trưởng vào đầu tư công nghệ chiến lược, trong đó phát triển AI bán dẫn là mũi nhọn.
