Dự án lấn biển Vingroup: bước nhảy hạ tầng hay cú thử lửa môi trường?
Dự án lấn biển Vingroup tại Cần Giờ là tổ hợp hạ tầng – đô thị gồm tuyến đường cầu – hầm vượt biển Cần Giờ – Vũng Tàu khoảng 14,06 km, kết hợp khu đô thị du lịch lấn biển quy mô 2.870 ha, sử dụng 136 triệu m³ cát san lấp và được đánh giá là một trong những công trình kỹ thuật đặc biệt nhất tại Việt Nam. Quan trọng hơn các con số khổng lồ, đây là phép thử về cách chúng ta muốn phát triển vùng ven biển: ưu tiên tốc độ, biểu tượng công nghệ hay cân bằng với hệ sinh thái rừng ngập mặn và bờ biển mong manh. Siêu dự án 93.016,55 tỷ đồng cho tuyến Cần Giờ – Vũng Tàu được HĐND TP.HCM thông qua chủ trương đầu tư ngày 19/6/2026, theo hình thức PPP, hợp đồng BT. Đường dẫn phía Cần Giờ đã khởi công từ ngày 1/7/2026, cho thấy tốc độ triển khai rất nhanh, trong khi các câu hỏi về quy hoạch dài hạn và tác động môi trường vẫn chưa hề nhỏ.
| Hạng mục | Quy mô | Ý nghĩa |
|---|---|---|
| Tổng vốn tuyến Cần Giờ – Vũng Tàu | 93.016,55 tỷ đồng | Biểu tượng hạ tầng mới, áp lực ngân sách và quản trị PPP |
| Quy mô khu đô thị lấn biển | 2.870 ha | Thay đổi cấu trúc không gian, rủi ro sinh thái dài hạn |
| Khối lượng cát san lấp | 136 triệu m³ | Tác động chuỗi lên nguồn cát xây dựng, sông ngòi và bờ biển |
Hầm dìm biển 3km: cú nhảy kỹ thuật tham vọng bậc nhất
Trọng tâm gây chú ý nhất là tuyến đường vượt biển Cần Giờ – Vũng Tàu với đoạn hầm dìm biển 3km – hạng mục được chính chủ đầu tư đánh giá là “một trong những công trình đặc biệt nhất Việt Nam”. Phương án không dùng cầu liên tục mà kết hợp 8.010 m cầu và 3.850 m hầm vượt biển, trong đó có 3.000 m hầm dìm, 430 m hầm kín và 420 m hầm hở, là giải pháp kỹ thuật để vừa giữ luồng tàu lớn ở vịnh Gành Rái, vừa mở kết nối đường bộ. Ở góc độ kỹ thuật xây dựng, đây là bước nâng cấp tầm nhìn hạ tầng: hầm dìm ngoài khơi đòi hỏi sản xuất các đốt hầm khổng lồ, định vị chính xác dưới đáy biển và đảm bảo an toàn vận hành trong môi trường nước mặn, sóng gió. Dự án được thiết kế 6 làn xe cơ giới, vận tốc 80 km/h và khi hoàn thành, thời gian đi Cần Giờ – Vũng Tàu kỳ vọng giảm xuống khoảng 10 phút, biến hành trình từ rừng ngập mặn sang bãi biển thành trải nghiệm giao thông duy nhất tại Việt Nam.
136 triệu m³ cát: nhu cầu vật liệu gấp 2,5 lần 4 cao tốc miền Tây
Nếu hầm dìm là phần dễ “gây choáng” về kỹ thuật, thì nhu cầu cát xây dựng mới là điểm gây choáng về môi trường: riêng khu đô thị du lịch lấn biển Cần Giờ cần 136 triệu m³ cát san lấp, gấp hơn 2,5 lần tổng lượng cát cần cho 4 dự án cao tốc trọng điểm Đồng bằng sông Cửu Long dài khoảng 355 km (53,68 triệu m³). Đây là con số buộc phải nhìn dưới lăng kính tài nguyên: mỗi mét khối cát là một phần bờ sông, đáy biển, và ổn định địa mạo có thể mất đi. Theo báo cáo đánh giá tác động môi trường, diện tích san nền tại phần vực biển lên tới 906,82 ha, trong tổng 1.357,12 ha lấn biển có kèm hồ nước trung tâm 450,3 ha. Phương án vật liệu chia làm ba nguồn: 63 triệu m³ cát khai thác tại vùng S3 ngoài khơi Cần Giờ với trữ lượng 129 triệu m³, 43 triệu m³ lấy từ việc đào hồ trung tâm sâu 12 m, và 30 triệu m³ còn lại từ 13 mỏ cát khu vực Cần Giờ. Nhìn thẳng, đây là chiến lược “tự cung tự cấp” nhưng đi kèm rủi ro xáo trộn địa hình biển – ven biển cực lớn.
| Nguồn cát | Khối lượng (triệu m³) | Ghi chú |
|---|---|---|
| Vùng S3 biển Cần Giờ | 63 | Khai thác ngoài khơi, trữ lượng 129 triệu m³ |
| Đào hồ trung tâm | 43 | Hồ 450 ha, sâu 12 m, vừa lấy cát vừa làm bể lắng |
| 13 mỏ cát Cần Giờ | 30 | Nguồn trong đất liền, gắn với rủi ro xói mòn – sạt lở |
Quy mô san lấp và kè 140 km: đô thị nhân tạo giữa hệ sinh thái mong manh
Đô thị lấn biển Vinhomes Green Paradise không chỉ lớn về diện tích mà còn dày về hạ tầng công trình. Cao độ nền được thiết kế 2,5 m ở ven bờ và 3 m ngoài khơi, dựa trên mực nước triều lớn nhất 1,51 m cộng 0,55 m nước biển dâng theo kịch bản khí hậu và 0,3 m dự phòng an toàn. Nghe có vẻ thận trọng, nhưng việc nâng một vùng đáy biển đang ở cao độ âm lên mặt nền dương là can thiệp mạnh vào cấu trúc địa mạo, dòng chảy, và sinh cảnh đáy. Đáng chú ý, hệ thống kè của siêu dự án lên hơn 140 km: kè biển dài 22.383 m, chia trên 5 phân khu A–E với ống địa kỹ thuật geotube cao trung bình 6 m; kè hồ trung tâm dài tới 118.302 m, trong đó riêng phân khu D đã chiếm gần 46 km. Nước bơm cát san nền sẽ được dẫn về hồ để lắng cặn trước khi xả ra biển qua ba cửa phai, còn khối lượng cát và bùn lại được vận chuyển liên tục bằng hai tuyến luồng tạm T1 và T2, đáy luồng ở cao độ âm 7,5 m, nạo vét 24 giờ/ngày trong 180 ngày với công suất hơn 93.000 m³/ngày và khoảng 250 người làm việc tại hiện trường.
Lợi ích kết nối, tham vọng đô thị và cái giá dài hạn phải tính
Ở bề mặt, siêu dự án 93.000 tỷ nối Cần Giờ – Vũng Tàu và khu đô thị du lịch lấn biển đi theo đúng logic tăng trưởng: phá thế cô lập của huyện biển duy nhất, nối nhanh hai điểm du lịch, tạo không gian mới cho bất động sản nghỉ dưỡng và nhà ở. Theo kế hoạch, tuyến Cần Giờ – Vũng Tàu triển khai giai đoạn 2026–2029, còn khu đô thị 2.870 ha có tiến độ 11 năm kể từ quyết định điều chỉnh chủ trương đầu tư ngày 12/06/2020. Sự bùng nổ doanh thu 117.222 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 52.038 tỷ đồng của Vinhomes trong 6 tháng đầu năm 2026 cho thấy thị trường đang “nuốt” các dự án quy mô rất nhanh. Nhưng câu hỏi không thể né là cái giá dài hạn. Cần Giờ nằm trong vùng rừng ngập mặn, hệ sinh thái vốn là lớp chắn tự nhiên trước biến đổi khí hậu và nước biển dâng. Dự án lấn biển Vingroup, với hầm dìm biển 3km, nhu cầu cát xây dựng khổng lồ, diện tích san nền 906,82 ha và kè 140 km, chắc chắn sẽ tạo tiền lệ cho cách chúng ta đối xử với biển. Nếu đây là biểu tượng cho giai đoạn mới của hạ tầng, thì biểu tượng ấy phải đi kèm một tiêu chuẩn mới về minh bạch dữ liệu sinh thái, giám sát độc lập và cam kết không biến tăng trưởng hôm nay thành rủi ro môi trường cho thế hệ sau.
