Trùng hoạt chất là rủi ro dễ bỏ sót
Quá liều paracetamol là tình trạng cơ thể nhận tổng lượng hoạt chất này vượt quá mức phù hợp, đôi khi do uống nhiều sản phẩm khác tên nhưng cùng chứa paracetamol. Khi bị cúm, dùng thuốc hạ sốt rồi uống thêm thuốc cảm cúm tổng hợp có thể khiến người bệnh vô tình lặp lại hoạt chất mà không nhận ra. Đây không phải cách an toàn để đẩy nhanh quá trình hồi phục; trái lại, nó có thể làm tăng nguy cơ tổn thương gan nghiêm trọng.
Tại Khoa Bệnh nhiệt đới, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ ghi nhận gần 30 trường hợp nhập viện điều trị cúm mùa trong một tháng, tăng 70% so với tháng trước. Con số này nhắc rằng khi cúm gia tăng, tự điều trị cũng cần thận trọng hơn. Paracetamol có mặt trong nhiều thuốc giảm đau, hạ sốt và thuốc trị cảm; vì vậy, tên sản phẩm khác nhau không đồng nghĩa với hoạt chất khác nhau. Trước khi uống thêm một loại thuốc, hãy kiểm tra thành phần thay vì đoán theo công dụng ghi trên hộp.
Vì sao quá liều có thể làm hại gan?
Paracetamol nhìn chung an toàn với phần lớn người bệnh khi dùng đúng liều, nhưng dùng quá nhiều có thể gây tổn thương gan cấp tính, suy gan nặng và đe dọa tính mạng. Một phần nhỏ thuốc được chuyển hóa thành chất có độc tính N-acetyl-p-benzoquinone imine (NAPQI). Khi lượng paracetamol vượt khả năng khử độc của cơ thể, NAPQI có thể tích tụ và làm tổn thương tế bào gan.
Nguy cơ đáng lưu ý hơn ở người mắc bệnh gan, uống nhiều rượu bia hoặc suy dinh dưỡng; những người này nên được tư vấn về lựa chọn thuốc và liều dùng phù hợp. Ngộ độc cũng có thể chưa biểu hiện rõ ngay sau khi dùng quá liều. Ban đầu, người bệnh có thể không có triệu chứng hoặc chỉ buồn nôn, nôn, mệt mỏi, đau bụng. Đừng đợi đến khi thấy dấu hiệu nặng mới tìm trợ giúp: nếu nghi đã uống quá liều, hãy liên hệ cơ sở y tế để được hướng dẫn sớm.
Kiểm tra nhãn trước khi phối hợp thuốc
Cách phòng tránh thiết thực nhất là kiểm tra mục thành phần hoạt chất trên nhãn của mọi sản phẩm đang dùng, bao gồm thuốc cảm cúm, thuốc giảm đau và thuốc hạ sốt. Nếu một thuốc đã chứa paracetamol, đừng tự ý uống thêm chế phẩm khác cũng chứa hoạt chất này. Khi không chắc thuốc có trùng thành phần hay cách phối hợp ra sao, hãy hỏi dược sĩ, bác sĩ hoặc nhân viên y tế trước khi dùng. Đọc nhãn kỹ là bước cơ bản của an toàn dùng thuốc, không phải thủ tục có thể bỏ qua khi đang mệt.
Cũng không nên tự tăng liều hoặc rút ngắn khoảng cách giữa các lần uống chỉ vì sốt chưa giảm. Việc uống nhiều hơn hướng dẫn không bảo đảm hạ sốt nhanh hơn mà có thể làm tăng nguy cơ ngộ độc. Người cao tuổi, phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ và người mắc bệnh mạn tính nên được tư vấn y tế sớm khi có triệu chứng cúm. Nếu đã lỡ dùng nhiều sản phẩm có thể cùng chứa paracetamol, đừng chờ triệu chứng xuất hiện; hãy liên hệ nhân viên y tế và cung cấp tên thuốc, lượng đã uống cùng thời điểm sử dụng.
Kết luận: đừng để nhiều nhãn thuốc đánh lừa
Thuốc cảm cúm và thuốc hạ sốt có thể phục vụ những triệu chứng khác nhau nhưng vẫn chứa chung paracetamol. Vì thế, phối hợp theo cảm tính dễ biến nhiều liều tưởng như riêng biệt thành quá liều ngoài ý muốn, với hậu quả có thể nghiêm trọng cho gan. Hãy đọc hoạt chất trên từng nhãn, tuân thủ hướng dẫn dùng thuốc và hỏi nhân viên y tế khi còn băn khoăn. Khi tự điều trị cúm, cẩn trọng với thành phần quan trọng hơn việc uống thêm thuốc để mong triệu chứng hết nhanh.
