Bài học từ AIMO: Thành công Toán học bắt đầu trong gia đình
Vai trò của cha mẹ trong hành trình chinh phục Toán học quốc tế là quá trình cha mẹ dạy toán, nuôi dưỡng say mê, phát triển tư duy toán và hỗ trợ con học toán một cách lâu dài, từ những tương tác đời thường đến việc đồng hành ở các sân chơi như AIMO, chứ không chỉ là chuyện chọn trung tâm bồi dưỡng hay ép con làm thêm bài tập.
Cuộc thi Đấu trường Toán học châu Á AIMO năm học 2025-2026 được tổ chức tại Việt Nam, với hơn 11.000 học sinh từ 22 tỉnh, thành tham gia vòng Sơ loại và 1.300 em vào Chung kết Quốc gia; gần 300 học sinh xuất sắc đại diện Việt Nam dự vòng chung kết quốc tế tại Hà Nội. Đây không chỉ là cuộc đua thành tích mà là phép thử xem hệ sinh thái gia đình – nhà trường – xã hội đang nuôi dưỡng tư duy toán học như thế nào. Sân chơi quy tụ hơn 20 đoàn quốc tế, tạo môi trường để học sinh giao lưu và trưởng thành vượt ra ngoài khuôn khổ một kỳ thi Toán học.
Gieo tình yêu Toán từ những con số đầu tiên, không phải từ điểm số
Những thí sinh đạt thành công AIMO cho thấy cha mẹ dạy toán hiệu quả nhất không phải bằng việc nhồi nhét kiến thức, mà bằng cách gieo tình yêu Toán từ rất sớm. Nguyễn Khải Hòa, học sinh chuẩn bị vào lớp 7 từ Gia Lai, kể rằng mẹ là người đầu tiên giúp em làm quen với những con số khi còn ở mẫu giáo, thông qua việc tô số, tô hình để tạo cảm giác thân thuộc với Toán học. Đây là kiểu hỗ trợ con học toán gần gũi, nhẹ nhàng, nhưng tạo nền rất vững cho phát triển tư duy toán sau này.
Tương tự, Atreus Markham, cậu bé 8 tuổi từ Hong Kong, cũng bắt đầu hành trình với Toán nhờ mẹ – người sớm nhận ra năng khiếu và đồng hành luyện tập mỗi ngày cùng con và anh trai. Không có bóng dáng của sự ép buộc, mà là những giờ học vài tiếng mỗi ngày ở nhà, gắn Toán với niềm vui được chinh phục bài mới. Khi các em bước lên bục nhận Huy chương Bạc hay Vàng, chính các em khẳng định điều quý nhất không phải là tấm huy chương, mà là cảm giác nỗ lực được đền đáp và niềm vui khám phá.
Từ cảm xúc đến tư duy: Khi cha mẹ là điểm tựa tinh thần lẫn trí tuệ
Nếu chỉ nhìn vào giờ học thêm, ta sẽ bỏ sót nửa phần sự thật: thành công AIMO được xây từ cảm xúc mà cha mẹ tạo cho con về Toán. Khải Hòa nói thẳng: điều khiến em yêu Toán không chỉ là số hay công thức, mà là việc một bài Toán có nhiều cách giải, mở ra nhiều hướng tư duy và định lý khác nhau, giúp em liên kết và khám phá điều mới. Chính cách nhìn này là cốt lõi của phát triển tư duy toán, và nó được nuôi dưỡng bởi môi trường gia đình coi Toán là trò chơi trí tuệ chứ không phải bản án điểm số.
Mẹ của Hòa không dừng ở việc dạy con nhận biết số mà còn là chỗ dựa tinh thần trong những lúc con bế tắc với bài khó, luôn động viên để con bình tĩnh đọc kỹ đề, suy nghĩ lại kiến thức đã học và không bỏ cuộc trước thử thách. Với Atreus và Oh Won Seok, sự hỗ trợ con học toán của cha mẹ cũng mang hai phong cách khác nhau: người trực tiếp ngồi học cùng, người chuẩn bị hệ thống tài liệu, đề thi cũ, video, sách tham khảo để con tự học có định hướng. Điểm chung là ở đâu cũng có niềm tin vào tiềm năng của con, chứ không phải nỗi sợ tụt hậu.
Hành trình nghìn cây số: Khi gia đình biến Toán học thành mục tiêu chung
Gần 300 học sinh Việt Nam lọt vào vòng chung kết quốc tế tại Hà Nội không đến nơi thi một mình; phía sau là những gia đình sẵn sàng đánh đổi thời gian, công sức, tài chính để đồng hành. Hành trình từ Gia Lai ra Hà Nội của thầy trò Trường Sao Việt là một ví dụ: từ vùng Tây Nguyên xa xôi, các em chọn dành mùa hè cho Toán, cho AIMO, thay vì những kế hoạch nghỉ ngơi khác. Đó là quyết định của cả gia đình, khi cha mẹ chấp nhận con phải xa nhà, chấp nhận lịch học dày đặc ba buổi mỗi tuần cùng giáo viên, cộng thêm tự học ở nhà.
Ở bình diện quốc tế, nhiều phụ huynh chấp nhận đưa con đi thi ở nước khác: học sinh từ Hong Kong sang Việt Nam, đoàn Nga, Ấn Độ tiếp tục chuỗi năm liền tham dự AIMO ở nhiều quốc gia khác nhau. Đó không phải là “tour huy chương” mà là cách gia đình biến Toán học thành dự án dài hạn: mỗi năm một kỳ thi, mỗi năm một mức thử thách mới. Khi một đoàn trường quốc tế đạt 10 Huy chương Vàng, 5 Bạc và 1 giải Merit, kết quả ấy không thể tách khỏi sự ủng hộ nhất quán của phụ huynh – những người chấp nhận lộ trình dài hơi thay vì kỳ vọng thắng nhanh.
Tư duy tăng trưởng: Món quà quý nhất cha mẹ truyền cho con
AIMO 2026 khép lại với những tấm huy chương được trao, nhưng điều bền vững hơn là tư duy tăng trưởng mà nhiều cha mẹ đã truyền sang con. Lukian Khrulev nói điều khiến em tự hào nhất không phải là số lượng thành tích, mà là nhìn thấy sự tiến bộ của chính mình sau mỗi mùa AIMO. Khi cha mẹ coi trọng tiến bộ hơn thứ hạng, con học được cách nhìn kỳ thi như một trạm dừng trên hành trình dài, không phải phán quyết cuối cùng. Khải Hòa cũng được nhà trường nhắn nhủ: mục tiêu lớn nhất không phải là thành tích, mà là cơ hội để em trưởng thành.
Ở nhiều gia đình, cha mẹ dạy toán bằng chính thái độ sống: bền bỉ, không bỏ cuộc và biết chờ đợi thành quả. Atreus chia sẻ điều khiến mình hạnh phúc nhất không phải tấm Huy chương Bạc, mà là cảm giác mọi nỗ lực được đền đáp. Khi con quen với việc đối diện bài khó, bình tĩnh đọc lại đề, thử nhiều hướng giải và cảm thấy vui vì đã chinh phục thêm một thử thách, đó là lúc tinh thần “growth mindset” trở thành phản xạ. Và nếu phải rút ra một kết luận từ AIMO, thì là: không có mô hình luyện thi nào thay thế được một gia đình coi Toán học là hành trình cùng lớn lên, nơi cha mẹ và con cùng học cách kiên trì, tò mò và không sợ sai.
