AIMO quốc tế: Đấu trường Toán học châu Á và thông điệp về đam mê
AIMO quốc tế là Vòng Chung kết Quốc tế Đấu trường Toán học châu Á dành cho học sinh cấp 2-3, nơi các em vượt qua nhiều vòng thi địa phương và quốc gia để tranh tài bằng tiếng Anh với những bài toán đòi hỏi tư duy, phân tích và sáng tạo rất cao. Ở Việt Nam, cuộc thi Đấu trường Toán học châu Á (AIMO) năm học 2025 – 2026 được tổ chức dưới sự phối hợp của một cơ quan báo chí và một trường đại học kỹ thuật, dưới sự chỉ đạo của tổ chức thanh niên trung ương, cho thấy đây không chỉ là sân chơi riêng của những học sinh vô địch toán mà còn là hoạt động có định hướng chiến lược cho thế hệ trẻ. Điều đáng nói là AIMO quốc tế đang âm thầm định nghĩa lại cách người Việt nhìn nhận việc chuẩn bị thi toán quốc tế. Năm nay, cuộc thi thu hút hơn 11.000 học sinh từ 22 tỉnh, thành tham gia vòng sơ loại, 1.300 em vào Chung kết Quốc gia và gần 300 đại diện tham dự Chung kết Quốc tế tại Hà Nội. Những con số ấy không chỉ thể hiện quy mô, mà chứng minh Toán học đã trở thành một “ngôn ngữ” chung cho hàng nghìn gia đình đang đầu tư công sức, thời gian để con cái nuôi dưỡng kỹ năng giải toán và khả năng giải quyết vấn đề. Quan điểm nổi bật qua AIMO là: muốn đi xa trên đấu trường toán học châu Á, không thể thiếu ba trụ cột – nền tảng gia đình, chất lượng luyện thi bài bản, và bản lĩnh tâm lý của học sinh. Thành tích của đoàn Việt Nam với hơn 205 huy chương, gồm 1 giải Vô địch, 4 giải Á quân 1, 3 giải Á quân 2, 42 Huy chương Vàng, 83 Bạc, 70 Đồng và 2 Khuyến khích, cho thấy khi hệ thống, nhà trường và phụ huynh cùng vào cuộc, học sinh địa phương hoàn toàn có thể bước lên bục cao nhất.
Trần Sơn Hà: Cậu bé mê biển số xe và chiếc cúp vô địch AIMO
Nếu cần một minh chứng rằng học sinh ở một trường THCS địa phương có thể thành học sinh vô địch toán trên đấu trường quốc tế, Trần Sơn Hà là câu trả lời thuyết phục. Hiện là học sinh lớp 7 Trường THCS Đặng Thai Mai (Nghệ An), Sơn Hà vừa giành Cúp Vô địch Chung kết Quốc tế Đấu trường Toán học châu Á – AIMO 2026, sau khi từng đoạt Huy chương Vàng AIMO quốc tế tại Tokyo vào năm trước. Chiếc cúp vô địch AIMO được cậu đặt ngay ngắn trên bàn học, cạnh những cuốn sách Toán sờn mép – hình ảnh mà bất kỳ phụ huynh yêu Toán nào cũng muốn thấy trong phòng con mình. Điểm đáng suy ngẫm là Sơn Hà không lớn lên trong một môi trường “luyện thi cấp tốc” mà từ những ký ức rất đời thường. Từ khoảng 4 tuổi, em mê đọc biển số nhà, biển kiểm soát xe, ghi nhớ các con số một cách tự nhiên. Nhận ra sở thích lạ của con, bố mẹ không ép buộc mà chọn cách đồng hành nhẹ nhàng, cùng giải từng bài toán vào buổi tối, coi việc tìm lời giải là niềm vui chung của cả nhà. Chính điều này tạo nền tảng cảm xúc tích cực: Toán không phải áp lực, mà là trò chơi trí tuệ có bố mẹ tham gia. Nhìn vào hành trình thi cử, Sơn Hà trải qua cả một chuỗi sân chơi trước khi bước lên AIMO quốc tế: thủ khoa điểm tuyệt đối 20/20 tại Kỳ thi phát hiện Học sinh giỏi Toán phường Trường Vinh, cùng nhiều huy chương ở IKMC, AMC8, IMC, Violympic, Vioedu… Đó là quá trình tích lũy kinh nghiệm thi đấu, kỹ năng giải toán và bản lĩnh xử lý đề thi khó chứ không phải một cú bứt phá ngắn hạn. Khi trở lại AIMO, ban đầu Sơn Hà chỉ đặt mục tiêu giữ vững Huy chương Vàng như năm trước, nhưng chính việc tiếp tục thử thách mình đã đưa cậu lên đỉnh cao mới: thí sinh duy nhất của đội tuyển Việt Nam giành Cúp Vô địch.
Nguyễn Khải Hòa: 1.000 km và hành trang là niềm tin của mẹ
Ở chiều ngược lại của bản đồ, Nguyễn Khải Hòa – học sinh Trường TH – THCS và THPT Sao Việt (Gia Lai) – lại kể một câu chuyện khác về sức mạnh của gia đình. Chuẩn bị vào lớp 7, Khải Hòa vượt hơn 1.000 km từ Gia Lai ra Hà Nội để dự Vòng Chung kết Quốc tế AIMO 2026, sau khi đạt Huy chương Vàng Vòng Chung kết Quốc gia và được chọn đại diện Việt Nam thi quốc tế. Hành trang cậu mang theo không chỉ là kiến thức, mà là niềm tin từ mẹ – người gieo tình yêu Toán từ những con số đầu tiên. Từ khi con còn học mẫu giáo, mẹ Hòa đã kiên nhẫn cho con tô các con số, tô hình, để Toán bước vào đời sống một cách tự nhiên như tập viết, tập vẽ. Cách làm ấy tưởng đơn giản nhưng lại cho thấy một thái độ giáo dục rất hiện đại: không dạy Toán bằng nỗi sợ điểm kém, mà bằng cảm giác tò mò và khám phá. Khi đối diện những bài toán khó tưởng chừng không thể giải, Khải Hòa học cách bình tĩnh, đọc kỹ đề, áp dụng những gì đã học và vui vì đã chinh phục được thêm một thử thách. Đáng chú ý, trước kỳ thi AIMO quốc tế, nam sinh dành nhiều thời gian để hệ thống kiến thức, luyện đề, làm quen với cấu trúc đề AIMO và cách đọc đề bằng tiếng Anh – đúng tinh thần chuẩn bị thi toán quốc tế. Cậu chia sẻ rằng điều quan trọng là “làm bài thi hết sức để không hối tiếc”, coi nỗ lực là thước đo quan trọng hơn kết quả tức thời. Thái độ đó cho thấy một thế hệ học sinh đang được gia đình dạy cách đối diện với áp lực học tập một cách chủ động, biết tự trấn an để giữ bình tĩnh, tự tin khi bước vào phòng thi quốc tế.
Luyện thi AIMO: Kỹ năng giải toán, quản lý thời gian và tâm lý thi đấu
Nếu chỉ nhìn vào cúp vô địch hay Huy chương Vàng, người ta dễ quên rằng AIMO quốc tế là một bài kiểm tra toàn diện về kỹ năng giải toán và khả năng quản lý bản thân. Theo Sơn Hà, đề AIMO chưa bao giờ là dễ: toàn bộ đề thi đều bằng tiếng Anh, các bài toán yêu cầu khả năng tư duy, phân tích và sáng tạo rất cao, không có năm nào giống năm nào. Điều đó bắt buộc thí sinh phải luyện không chỉ nội dung Toán, mà cả năng lực đọc hiểu, phân tích dữ liệu và chiến lược phân bổ thời gian. Cách Sơn Hà chuẩn bị cho thấy một mô hình luyện thi đáng tham khảo. Mỗi lần làm đề, em đặt đồng hồ đúng 120 phút như thi thật, tự chia thời gian cho từng phần, làm trước các câu chắc chắn rồi mới quay lại những câu khó. Em thẳng thắn: điều quan trọng nhất không phải làm nhanh, mà là kiểm soát được thời gian và cảm xúc. Nhìn rộng hơn, hệ thống huấn luyện AIMO trong nước cũng tập trung cho học sinh rèn kỹ năng giải quyết vấn đề, luyện đọc đề bằng tiếng Anh, làm quen với cấu trúc đề AIMO – những năng lực vẫn còn thiếu trong lớp học phổ thông. Thực tế, nhiều học sinh tham gia AIMO quốc tế thừa nhận đã khóc vì áp lực sau khi nộp bài, cho thấy tâm lý thi đấu là “môn học” không thể bỏ qua. Việc tham gia liên tục các kỳ thi nhỏ hơn như IKMC, AMC8, IMC, Violympic giúp các em quen dần với việc “đi thi như đi học”, chuẩn bị tinh thần vững vàng hơn khi bước vào sân chơi cỡ lớn. Vấn đề không còn là chuyện giải một bài toán khó, mà là học cách chấp nhận sai sót, rút kinh nghiệm và tiếp tục tiến lên ở kỳ thi sau.
Vai trò của phụ huynh và ý nghĩa của những cuộc thi toán quốc tế
Điểm chung ở cả Sơn Hà và Khải Hòa là bóng dáng phụ huynh phía sau mỗi trang vở. Bố Sơn Hà nhận thấy con yêu những con số nên chọn con đường đồng hành: cùng con giải bài khó, cùng vui khi tìm ra lời giải, cố ý để học Toán luôn gắn với cảm xúc tích cực. Với Khải Hòa, mẹ là người kiên nhẫn tô cùng những con số đầu tiên, đưa con đến gần môn Toán bằng hoạt động tay chân chứ không bằng lời giảng khô khan. Cả hai gia đình đều không lấy điểm số làm thước đo duy nhất, mà coi tư duy và thái độ học tập mới là nền tảng lâu dài. Từ góc độ xã hội, việc một học sinh địa phương như Sơn Hà giành cúp vô địch AIMO, sau Huy chương Vàng quốc tế năm trước, cho thấy hệ sinh thái toán học trong nước đang mở rộng cơ hội ra ngoài các trung tâm lớn. Các kỳ thi địa phương, phường, thành phố và quốc gia đã trở thành bậc thang để học sinh cấp 2-3 bước ra đấu trường quốc tế, góp phần tạo một cộng đồng bạn bè xuyên biên giới – như việc Sơn Hà vẫn giữ liên lạc, “set kèo” tái ngộ với các bạn từng dự AIMO ở Nhật Bản. Trong bối cảnh đoàn Việt Nam mang về hơn 205 huy chương và giải thưởng tại Vòng Chung kết AIMO quốc tế 2026, câu hỏi không nên là “thi toán quốc tế để làm gì”, mà phải là “chúng ta sẽ dùng những trải nghiệm ấy để hướng học sinh về đâu”. Nếu coi AIMO là điểm đến cuối cùng, chúng ta sẽ biến Toán thành cuộc đua huy chương. Nhưng nếu coi AIMO quốc tế là phương tiện để nuôi dưỡng tư duy, khả năng giải quyết vấn đề và lòng kiên trì, thì từng bài thi, từng mùa hè luyện đề sẽ trở thành những lát cắt đẹp trong tuổi thơ – nơi con cái và cha mẹ cùng nhau khám phá thế giới qua những con số.
