Tỷ lệ giải ngân còn cách xa mục tiêu
Rà soát giải ngân đầu tư công là việc đối chiếu vốn đã được giao với tiến độ thực hiện dự án, đồng thời xác định trở ngại và trách nhiệm để đưa công trình trở lại đúng nhịp. Đây là thước đo tiến độ thực chất, không thể thay bằng báo cáo về khối lượng công việc hay cam kết chung.
Lãnh đạo tỉnh Lâm Đồng làm việc với các sở, ngành và địa phương để rà soát tình hình giải ngân, nghe báo cáo về công trình trọng điểm và những khó khăn ảnh hưởng đến thi công. Đến ngày 29/10/2026, các đơn vị được giao hơn 3.475 tỷ đồng để thực hiện 427 dự án đã giải ngân 2.142 tỷ đồng, đạt 61,63% kế hoạch. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Minh đánh giá kết quả này còn thấp, chưa đáp ứng yêu cầu; nhận định đó cho thấy nút thắt không thể được xử lý bằng việc nhắc lại mục tiêu, mà cần làm rõ nguyên nhân và trách nhiệm ở từng dự án.
Điểm nghẽn nằm ở mặt bằng, vật liệu và năng lực thi công
Các vướng mắc được nêu tại buổi làm việc tập trung vào bồi thường, giải phóng mặt bằng, nguồn cung vật liệu xây dựng, điều kiện thi công và khả năng huy động nguồn lực của một số nhà thầu. Những trở ngại này có thể kéo chậm tiến độ thực địa rồi khiến vốn đã bố trí không chuyển thành khối lượng thanh toán. Vì vậy, yêu cầu tháo gỡ vướng mắc cần đi cùng mốc xử lý cụ thể, thay vì dừng ở việc ghi nhận khó khăn.
Một số dự án cho thấy bức tranh không đồng đều. Đường từ thị trấn Tân Minh đi Sơn Mỹ đã giải ngân 127 tỷ đồng trong kế hoạch 136 tỷ đồng, đạt 93%, nhưng mặt bằng mới được bàn giao 15,6 trên 23,7 km và vật liệu đá cấp phối còn thiếu. Trái lại, đoạn Hòn Lan – Tân Hải của tuyến ĐT719B mới giải ngân hơn 5 tỷ đồng trong kế hoạch 132 tỷ đồng, tương đương 3,84%. Đặt các kết quả cạnh nhau giúp tỉnh nhận diện nơi cần tập trung xử lý thay vì dùng một biện pháp chung cho mọi dự án.
Mục tiêu cuối năm đòi hỏi trách nhiệm theo từng dự án
Tỉnh đặt mục tiêu đến ngày 31/12/2026 đạt tỷ lệ giải ngân 95% kế hoạch vốn. Để khoảng cách từ mức 61,63% đến đích này không chỉ nằm trên giấy, lãnh đạo tỉnh yêu cầu các địa phương phối hợp với chủ đầu tư xử lý từng trường hợp chậm bàn giao mặt bằng, nêu rõ nguyên nhân, trách nhiệm và thời hạn; vấn đề vượt thẩm quyền phải báo cáo kịp thời.
Chủ đầu tư được yêu cầu đánh giá thực tế từng dự án, lập sơ đồ tiến độ Gantt, phân công nhiệm vụ và cập nhật báo cáo hằng tuần. Việc rà soát dự án khó giải ngân để đề xuất điều chuyển vốn cũng là bước cần thiết: vốn không thể nằm ở nơi không có khả năng sử dụng trong khi công trình khác có thể triển khai. Cùng lúc, lựa chọn nhà thầu phải dựa trên năng lực tổ chức thi công, không chỉ hoàn tất thủ tục đấu thầu.
Dự án ngoài ngân sách cần một lộ trình xử lý riêng
Bên cạnh giải ngân công, tỉnh rà soát 36 dự án du lịch, dịch vụ ngoài ngân sách, tổng vốn đầu tư 11.734 tỷ đồng và diện tích 2.952 ha. Đến nay, địa phương đã tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho 8 dự án; 28 dự án còn lại tiếp tục được rà soát để xác định phương án xử lý theo quy định. Quy mô danh mục này cho thấy việc khơi thông nguồn lực không chỉ phụ thuộc vào tiến độ xây dựng công.
Khác với các dự án đầu tư công, vướng mắc ở nhóm ngoài ngân sách trải từ lựa chọn nhà đầu tư, gia hạn sử dụng đất và nghĩa vụ tài chính đến thủ tục đất đai, quy hoạch, giải phóng mặt bằng hoặc xem xét chấm dứt hoạt động. Trong 36 dự án, một dự án thuộc thẩm quyền Trung ương, còn 35 dự án thuộc thẩm quyền địa phương. Tỉnh yêu cầu cơ quan liên quan hoàn thiện hồ sơ, phối hợp xử lý và xin ý kiến bộ, ngành với vấn đề vượt thẩm quyền. Hai hướng việc có thể bổ trợ mục tiêu phát triển, nhưng phải được theo dõi bằng trách nhiệm và thời hạn riêng.
Kết luận cần rút ra là Lâm Đồng đã xác định cả chỉ tiêu lẫn nhóm trở ngại, nhưng kết quả sẽ phụ thuộc vào việc biến rà soát thành hành động có người chịu trách nhiệm, mốc hoàn thành và kiểm tra thường xuyên. Với dự án phía Đông, giải ngân phải gắn với mặt bằng, vật liệu và năng lực nhà thầu; với dự án du lịch Lâm Đồng ngoài ngân sách, tháo gỡ phải đi đúng quy định và đúng thẩm quyền. Chỉ khi theo sát cả hai đường việc, mục tiêu tiến độ mới có cơ sở đạt được.
