Hai dự án khởi công trong một ngày: tín hiệu chiến lược của Quảng Ninh
Quảng Ninh đang đẩy nhanh phát triển cụm công nghiệp Quảng Ninh bằng việc khởi công đồng loạt các khu, cụm công nghiệp mới, nhằm mở rộng quỹ đất sản xuất, nâng cấp hạ tầng logistics Quảng Ninh và tái cấu trúc không gian phát triển công nghiệp theo hướng hiện đại, xanh, gắn với chuỗi cung ứng khu vực. Việc khởi công Cụm công nghiệp Hải Yên và Khu công nghiệp VB Quảng Yên trong cùng một ngày không phải là động thái đơn lẻ, mà là bước đi có tính toán để đưa tỉnh tiến gần hơn mục tiêu trở thành trung tâm công nghiệp – dịch vụ phía Bắc.
Cụm công nghiệp Hải Yên do Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Quốc tế Tân Đại Dương làm chủ đầu tư, quy mô khoảng 55,9ha với tổng vốn hơn 1.142 tỷ đồng. Trong khi đó, Khu công nghiệp VB Quảng Yên gần 408ha, vốn 3.740 tỷ đồng, được triển khai tại Khu kinh tế ven biển Quảng Yên và do Công ty Cổ phần VB Nhà Mạc đầu tư. Cả hai cùng được khởi công ngày 27/8, trong bối cảnh tỉnh đồng loạt khởi công 25 dự án trên nhiều lĩnh vực để cụ thể hóa định hướng phát triển hạ tầng và công nghiệp.
Hải Yên: cụm công nghiệp “giải phóng” không gian đô thị Móng Cái
Cụm công nghiệp Hải Yên không chỉ là một dự án hạ tầng mới, mà còn là công cụ tái cấu trúc lại cách Móng Cái tổ chức sản xuất và phát triển đô thị. Với diện tích khoảng 55,9ha, trong đó hơn 50,27ha là đất cụm công nghiệp và phần còn lại dành cho đấu nối giao thông, dự án được đầu tư hơn 1.142 tỷ đồng để xây dựng hệ thống giao thông nội bộ, cấp điện, cấp nước, thoát nước, xử lý nước thải và các công trình phụ trợ.
Điểm đáng chú ý là cụm công nghiệp này được thiết kế để đón các doanh nghiệp vào khu sản xuất tập trung, đồng thời hỗ trợ di dời các cơ sở nhỏ lẻ không còn phù hợp với định hướng phát triển đô thị tại Móng Cái. Điều đó nghĩa là người dân đô thị sẽ hưởng lợi từ môi trường sống sạch hơn, trật tự hơn, trong khi doanh nghiệp được tiếp cận hạ tầng bài bản và tập trung. Đây là cách tiếp cận win-win hiếm khi xảy ra nếu địa phương chỉ chạy theo mở mới khu công nghiệp mà bỏ qua bài toán tái sắp xếp sản xuất hiện hữu.
Khu công nghiệp VB Quảng Yên: đặt cược vào công nghiệp – logistics giá trị cao
Nếu Hải Yên giải bài toán tổ chức lại sản xuất và đô thị, thì Khu công nghiệp VB Quảng Yên là “quân bài” để Quảng Ninh leo lên các nấc thang giá trị cao hơn trong chuỗi công nghiệp. Với quy mô gần 408ha và tổng vốn 3.740 tỷ đồng, dự án được kỳ vọng bổ sung quỹ đất công nghiệp mới và tạo thêm không gian thu hút đầu tư tại Khu kinh tế ven biển Quảng Yên. Theo lãnh đạo tỉnh, khi hạ tầng được đầu tư đồng bộ và đưa vào khai thác, dự án sẽ góp phần hình thành hệ sinh thái công nghiệp hiện đại, tạo việc làm, tăng thu ngân sách và nâng cao năng lực cạnh tranh địa phương.
Điểm cộng lớn nhất của Khu công nghiệp VB Quảng Yên nằm ở vị trí: khu vực này có lợi thế kết nối với Hải Phòng, Hà Nội và các trung tâm kinh tế lớn thông qua hệ thống cao tốc, cảng biển và hạ tầng logistics. Nói cách khác, nhà đầu tư thứ cấp không chỉ mua quỹ đất công nghiệp, mà còn mua cả quyền tiếp cận một mạng lưới logistics đã hình thành. Quan trọng hơn, tỉnh yêu cầu hạ tầng thiết yếu như giao thông, cấp điện, cấp nước, thoát nước, xử lý nước thải, thông tin liên lạc phải được đầu tư đồng bộ, kèm theo cải cách hành chính để nhà đầu tư không bị “mắc cạn” ở khâu thủ tục.
Lợi thế logistics: lợi thế cạnh tranh nếu được biến thành năng lực thực thi
Một trong những lý do khiến cụm công nghiệp Quảng Ninh được chú ý là lợi thế hạ tầng logistics Quảng Ninh. Khu kinh tế ven biển Quảng Yên đang nổi lên như trung tâm công nghiệp – logistics mới nhờ kết nối với hệ thống cảng biển Hải Phòng, cao tốc Hạ Long – Hải Phòng, cao tốc Vân Đồn – Móng Cái và các tuyến giao thông liên vùng. Điều này đặt các khu công nghiệp tại Quảng Yên vào vị trí thuận lợi để trở thành điểm trung chuyển hàng hóa và sản xuất cho cả vùng phía Bắc.
Tuy nhiên, lợi thế vị trí chỉ là điều kiện cần. Để biến lợi thế thành năng lực cạnh tranh, tỉnh phải chứng minh được rằng các cam kết về hạ tầng, tiến độ và môi trường đầu tư được thực hiện đến nơi đến chốn. Việc tỉnh giao Ban Quản lý Khu kinh tế Quảng Ninh làm đầu mối theo dõi tiến độ, phối hợp các sở, ngành xử lý nhanh thủ tục, cùng tinh thần điều hành “rõ đầu mối, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ, rõ kết quả” là một bước đi đúng hướng. Câu hỏi còn lại là những khẩu hiệu này có được duy trì ổn định khi số lượng dự án và áp lực giải phóng mặt bằng tăng lên hay không.
Từ quy hoạch đến thực tế: Quảng Ninh có giữ được “kỷ luật phát triển”?
Hai dự án Hải Yên và VB Quảng Yên không thể tách rời bức tranh quy hoạch lớn hơn. Theo quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn 2050, Quảng Ninh đặt mục tiêu hình thành 5 khu kinh tế, 23 khu công nghiệp và 45 cụm công nghiệp trong giai đoạn quy hoạch, phát triển theo hướng hiện đại, xanh, bền vững và tập trung vào các ngành công nghệ cao, chế biến chế tạo, công nghiệp hỗ trợ, logistics. Ngày 27/8, tỉnh đồng loạt khởi công 25 dự án trên các lĩnh vực công nghiệp, đô thị, nhà ở xã hội, hạ tầng kỹ thuật, dịch vụ để cụ thể hóa định hướng này.
Vấn đề là, khởi công rầm rộ chưa chắc đồng nghĩa với thành công bền vững. Lãnh đạo tỉnh đã thẳng thắn thừa nhận “khởi công mới chỉ là bước đầu” và điều doanh nghiệp chờ đợi là hạ tầng đồng bộ, thủ tục thuận lợi, dịch vụ chuyên nghiệp và môi trường đầu tư ổn định. Quá trình triển khai phải bảo đảm hài hòa lợi ích Nhà nước, doanh nghiệp và người dân, gắn phát triển kinh tế với an sinh xã hội và bảo vệ môi trường. Nếu Quảng Ninh giữ được kỷ luật phát triển này, các cụm công nghiệp mới không chỉ là bãi đất đầy nhà xưởng, mà có thể trở thành nền tảng để tỉnh bước lên vị thế mới trong chuỗi giá trị công nghiệp khu vực.
