Từ kẻ bám đuổi đến người thách thức: ByteDance đổi vai trong cuộc đua AI
ByteDance mô hình AI 10 nghìn tỷ tham số là dự án siêu mô hình trí tuệ nhân tạo đang được công ty mẹ của TikTok âm thầm huấn luyện ở giai đoạn tiền huấn luyện, với quy mô dự kiến gấp khoảng ba lần Kimi K3 của Moonshot và tiệm cận, thậm chí vượt qua nhóm mô hình lớn nhất của Anthropic AI trên thế giới. Không còn bằng lòng với việc bám đuổi các đối thủ Mỹ, ByteDance đang ở giai đoạn đầu huấn luyện một siêu mô hình AI với quy mô lên tới 10 nghìn tỷ tham số. Theo Arstechnica, ByteDance – công ty mẹ của TikTok – đang huấn luyện một mô hình trí tuệ nhân tạo có thể đạt quy mô 10.000 tỉ tham số. Đây không phải là một bước đi thử nghiệm, mà là tuyên ngôn rõ ràng: họ muốn đứng trong nhóm các phòng thí nghiệm mạnh nhất thế giới, cạnh tranh sòng phẳng ở tầng cao nhất của cuộc đua AI toàn cầu.
Ý nghĩa của con số 10 nghìn tỷ tham số: sức mạnh và giới hạn
Quy mô 10 nghìn tỷ tham số cho thấy ByteDance đang nhắm tới nhóm mô hình AI lớn nhất đang được nhắc tới trên thị trường. Mô hình này, nếu hoàn thiện, sẽ lớn hơn khoảng ba lần Kimi K3 của Moonshot AI – hiện được công bố với 2.800 tỉ tham số. Trước Kimi K3, LongCat-2.0 của Meituan và V4-Pro của DeepSeek mới chỉ ở khoảng 1.600 tỉ tham số, còn nhiều hệ thống khác vừa vượt mốc 1.000 tỉ. Các ước tính trong ngành cho thấy Mythos 5 – hệ thống tiên tiến nhất của Anthropic AI – có khoảng 8.000 tỉ tham số, còn Fable 5 vào khoảng 5.000 tỉ. Dù giới chuyên môn liên tục nhấn mạnh rằng số tham số không đồng nghĩa trực tiếp với hiệu năng tốt hơn, mà còn phụ thuộc vào kiến trúc, dữ liệu và phương pháp huấn luyện, việc ByteDance chọn mức 10 nghìn tỷ tham số vẫn là lời khẳng định về tham vọng xử lý các bài toán cực lớn, từ ngôn ngữ tới đa phương thức, trên cùng một nền tảng.
Chiến lược "đi chậm để đi xa": ByteDance tự lực làm chủ mô hình nền tảng
Điểm đáng chú ý trong cách ByteDance phát triển mô hình AI khổng lồ này là họ chấp nhận tiến độ chậm hơn một số đối thủ để giữ chiến lược tự lực tuyệt đối. Trọng tâm trong chiến lược AI của ByteDance nằm ở Seed – đội ngũ nghiên cứu mô hình gồm khoảng 2.000 nhân sự tại Trung Quốc và quốc tế, do Ngô Vĩnh Huy, cựu nhà khoa học của Google DeepMind, dẫn dắt. Đội ngũ này hạn chế tối đa việc dùng kỹ thuật chắt lọc mô hình, thay vì nén và cho mô hình nhỏ bắt chước mô hình lớn để tiết kiệm thời gian. Cách làm này khiến dự án 10 nghìn tỷ tham số có thể mất từ ba đến sáu tháng chỉ cho giai đoạn tiền huấn luyện trước khi bước sang tinh chỉnh. Tuy nhiên, về dài hạn, nó giúp ByteDance tránh lệ thuộc vào thiết kế và tư duy của mô hình Mỹ, mở đường cho những đột phá riêng thay vì chỉ là “bản sao tối ưu hóa”. Nhà sáng lập Trương Nhất Minh đã khẳng định mục tiêu là đạt năng lực mô hình hàng đầu thế giới, dù phải chấp nhận tụt lại tạm thời.
Từ phòng thí nghiệm kín tiếng đến ảnh hưởng lên hàng trăm triệu người dùng
Khác với nhiều đối thủ nội địa chọn quảng bá rầm rộ, ByteDance phát triển AI theo hướng khá kín tiếng và khép kín. Nhưng sự kín tiếng đó che giấu một hệ sinh thái thực tế đã đủ lớn để đưa mọi bước tiến của họ thành ảnh hưởng trực tiếp tới người dùng phổ thông. Công cụ tạo video SeeDance hiện thuộc nhóm giải pháp tạo video mạnh nhất trên thị trường, trong khi ứng dụng AI tiêu dùng Doubao đã đạt 324 triệu người dùng hoạt động hàng tháng tại Trung Quốc. Khi một siêu mô hình 10 nghìn tỷ tham số được gắn vào các dịch vụ đã có hàng trăm triệu người dùng, tác động sẽ không chỉ nằm ở hiệu năng xử lý mà còn ở sự thay đổi thói quen sáng tạo nội dung, tìm kiếm thông tin và tương tác số. Người dùng TikTok, Doubao hay các dịch vụ đám mây Volcano Engine có thể được tiếp cận các khả năng sinh ngôn ngữ, hình ảnh, video, thậm chí trợ lý cá nhân nâng cao mà không cần “biết” họ đang sử dụng một trong những mô hình lớn nhất thế giới.
Cuộc đua AI toàn cầu tăng nhiệt: ByteDance đối đầu Anthropic và các phòng thí nghiệm Mỹ
Dự án mô hình 10.000 tỉ tham số của ByteDance diễn ra trong bối cảnh các công ty công nghệ Trung Quốc liên tục tăng quy mô và đẩy nhanh phát triển mô hình AI để cạnh tranh với đối thủ Mỹ. Việc ByteDance nhắm đến một trong những mô hình AI lớn nhất thế giới là dấu hiệu cho thấy các phòng thí nghiệm công nghệ Trung Quốc không còn chỉ đặt mục tiêu bắt kịp Mỹ, mà muốn cạnh tranh trực diện. Quy mô dự kiến của dự án đưa ByteDance đến gần nhóm mô hình lớn của Anthropic AI, nơi Mythos 5 và Fable 5 hiện được xem là chuẩn tham chiếu về sức mạnh tham số. Trong khi Anthropic phải tạm thời giới hạn quyền truy cập Mythos 5 vì các quan ngại an ninh, các đơn vị từ Alibaba, Moonshot đến ByteDance lại tăng tốc, phát triển hệ thống ngang tầm hoặc vượt Fable 5. Cuộc đua AI toàn cầu vì thế đang bước vào giai đoạn mới: thay vì một vài phòng thí nghiệm Mỹ dẫn dắt, chúng ta chứng kiến thế cân bằng đa cực, nơi mô hình Trung Quốc, Mỹ và các khu vực khác cùng cạnh tranh cả về quy mô lẫn định hình chuẩn an toàn. Nếu ByteDance hoàn tất giai đoạn tiền huấn luyện trong ba đến sáu tháng tới rồi tiến tới tinh chỉnh và phát hành, cán cân quyền lực giữa các hãng AI hàng đầu hoàn toàn có thể đổi khác.
