Siêu mô hình 10 nghìn tỷ tham số là gì và vì sao ByteDance chọn con đường khó?
Siêu mô hình 10 nghìn tỷ tham số của ByteDance là một mô hình trí tuệ nhân tạo ngôn ngữ thế hệ mới, được huấn luyện trên hạ tầng deep learning quy mô cực lớn nhằm xử lý khối lượng dữ liệu và tác vụ phức tạp vượt xa các mô hình hiện tại, với mục tiêu đạt năng lực tư duy, hiểu ngôn ngữ và tạo nội dung ở đẳng cấp dẫn đầu thế giới. Không còn bằng lòng với việc bám đuổi các đối thủ Mỹ, công ty mẹ của TikTok đang ở giai đoạn đầu huấn luyện một siêu mô hình AI với quy mô lên tới 10 nghìn tỷ tham số. Đây là con số gấp khoảng ba lần Kimi K3 của Moonshot – mô hình lớn nhất từng được công bố tại Trung Quốc và còn vượt cả nhiều hệ thống hàng đầu do các phòng thí nghiệm Mỹ phát triển. Dù số lượng tham số không nói hết năng lực, nó phơi bày tham vọng: ByteDance muốn chơi ở tầng cao nhất của công nghệ deep learning quy mô, chứ không ở vùng an toàn.
Từ nhà kho Thượng Hải đến Doubao: ByteDance đã tự chứng minh trên sân nhà
Để hiểu vì sao ByteDance dám nhắm đến siêu mô hình tham số khổng lồ, phải nhìn lại bước chạy đà Doubao. Mùa hè năm 2023, trong một nhà kho gạch được cải tạo ở trung tâm Thượng Hải, hàng chục nhân viên ByteDance bắt đầu một nhiệm vụ bí mật: xây dựng một chatbot AI đại chúng, tương tự ChatGPT, thuộc bộ phận “đổi mới AI”. Sau hai tháng, nguyên mẫu này trở thành Doubao và chỉ hai năm sau, đây là ứng dụng AI phổ biến nhất Trung Quốc với 324 triệu người dùng hàng tháng. Trong nỗ lực kéo người dùng phổ thông, nhóm Doubao thêm chức năng giọng nói để trẻ em và người lớn tuổi không cần gõ chữ mà vẫn nói chuyện với chatbot như với một người bạn. Kết quả là trong nhiều gia đình, “Doubao” gần như đã trở thành từ đồng nghĩa với AI, khi trẻ em hỏi bài, người già hỏi sức khỏe hay lên kế hoạch du lịch đều quay sang ứng dụng này.
Hậu ChatGPT và cú hích DeepSeek: động lực để ByteDance chơi lớn
Bước ngoặt chiến lược không đến ngẫu nhiên. Sau khi ChatGPT ra mắt cuối năm 2022, nhà sáng lập Zhang Yiming quyết định ByteDance phải có một chatbot AI tiêu dùng của riêng mình và giao nhiệm vụ cho đội Thượng Hải. Đó mới chỉ là trụ cột đầu tiên trong chiến lược dài hơi: đưa ByteDance trở thành công ty AI hàng đầu trên mọi tầng – từ mô hình nền tảng, tạo video, đám mây Volcano Engine đến chip tùy chỉnh. Quyết tâm này được đẩy lên sau khi DeepSeek ra mắt mô hình suy luận mã nguồn mở R1 vào tháng 1/2025, chứng minh rằng tập trung triệt để vào nghiên cứu AI có thể nhanh chóng tạo đột phá rồi chuyển hóa thành sản phẩm. Trong một cuộc họp nội bộ, lãnh đạo ByteDance khẳng định mục tiêu dài hạn là đạt “năng lực mô hình hàng đầu thế giới”, và đội Seed – nhóm nghiên cứu mô hình khoảng 2.000 nhân sự do cựu nhà khoa học Google DeepMind dẫn dắt – không cần quá ám ảnh chuyện tụt lại ngắn hạn.
Chiến lược tự chủ công nghệ: con đường độc lập nhưng tốn kém
Khác với nhiều đối thủ chọn tối ưu chi phí bằng cách “chắt lọc mô hình”, ByteDance chủ động phát triển siêu mô hình theo hướng hoàn toàn độc lập, hạn chế tối đa việc dùng kỹ thuật nén mô hình nhỏ học từ mô hình lớn. Cách làm “tự lực gánh sinh” này đã được áp dụng hơn một năm, khiến tiến độ ngắn hạn có phần chậm hơn nhưng giúp ByteDance tránh được giới hạn tư duy và có cơ hội tạo đột phá riêng. Trên hạ tầng, công ty đã xây dựng mạng lưới trung tâm dữ liệu và đẩy mạnh mảng đám mây Volcano Engine để bán giải pháp AI cho doanh nghiệp, đồng thời chuẩn bị cả hướng đi chip AI tùy chỉnh. Theo các nhà phân tích, ByteDance hiện gần như tiêu từng đồng kiếm được cho AI – một canh bạc mà chính nội bộ cũng thừa nhận là “rất lớn”, nhất là khi các nhà đầu tư bắt đầu đặt câu hỏi về sự bền vững của cơn sốt AI và rủi ro dư cung hạ tầng.
So găng với phòng thí nghiệm Mỹ và tác động với người dùng toàn cầu
Việc ByteDance nhắm đến một trong những siêu mô hình tham số lớn nhất thế giới cho thấy các phòng thí nghiệm AI Trung Quốc không còn hài lòng với vai trò “đuổi theo” Mỹ, mà muốn cạnh tranh trực diện ở tầng cao nhất của cuộc đua AI quốc tế. Các ước tính trong ngành cho thấy những hệ thống tiên tiến như Mythos 5 hay Fable 5 nằm ở mức 5–8 nghìn tỷ tham số, trong khi mục tiêu của ByteDance là 10 nghìn tỷ, chứng tỏ công ty muốn bước hẳn lên nhóm dẫn đầu về công nghệ deep learning quy mô. Mô hình mới hiện ở giai đoạn tiền huấn luyện kéo dài khoảng 3–6 tháng trước khi tinh chỉnh, nhưng hướng đi đã rõ: ByteDance muốn trở thành một công ty nền tảng AI với năng lực phân phối tới hàng trăm triệu người dùng, chứ không còn là một mạng xã hội bán quảng cáo truyền thống. Nếu canh bạc này thành công, trải nghiệm của người dùng – từ Doubao ở Trung Quốc đến các sản phẩm tương lai – sẽ được định hình bởi một hệ sinh thái AI ngày càng tự chủ và có màu sắc riêng của ByteDance.
