Trái phiếu dim sum mở thêm cửa cho nhân dân tệ
Trái phiếu dim sum là trái phiếu phát hành bằng nhân dân tệ tại các thị trường bên ngoài Trung Quốc đại lục, đặc biệt là Hong Kong, giúp tổ chức vay tiếp cận nhà đầu tư sử dụng đồng tiền này. Việc các ngân hàng lớn của Mỹ đẩy mạnh phát hành tại đây cho thấy đồng nhân dân tệ đang có thêm chỗ đứng trong tài chính quốc tế, dù động lực của Phố Wall trước hết là kinh doanh chứ không phải địa chính trị. Các ngân hàng có tầm quan trọng hệ thống toàn cầu đã huy động 134 tỉ nhân dân tệ qua trái phiếu dim sum từ đầu năm, gần gấp ba tổng lượng phát hành của cả năm 2025. Citigroup, Barclays và BNP Paribas nằm trong nhóm phát hành lớn nhất; hoạt động của Wells Fargo tăng hơn mười lần, còn Goldman Sachs tăng gần gấp ba. Quy mô và tốc độ ấy khiến hoạt động huy động vốn nhân dân tệ không còn là ngách tài chính.
Động lực mới: tiếp cận nguồn tiết kiệm Trung Quốc
Làn sóng hiện nay khác hẳn những chu kỳ trước. Sau khủng hoảng tài chính toàn cầu, nhà đầu tư từng kỳ vọng nhân dân tệ tăng giá và chấp nhận lợi suất thấp; doanh nghiệp có hoạt động tại Trung Quốc có thể vay bằng đồng tiền này để cân đối khoản nợ với doanh thu nội tệ. Nhưng cú phá giá năm 2015 làm đảo chiều tâm lý, Bắc Kinh siết thanh khoản CNH, còn làn sóng vay tiếp theo của các nhà phát triển bất động sản chấm dứt sau khủng hoảng Evergrande. Nay sức hút nằm ở một nguồn khác: lượng tiết kiệm lớn trong hệ thống tài chính Trung Quốc, khó luân chuyển tự do ra nước ngoài. Bất động sản suy yếu và lợi suất tài sản trong nước gần mức thấp lịch sử khiến các công ty bảo hiểm, nhà quản lý tài sản và người giàu tìm kênh sinh lời mới. Với Phố Wall, đó là cơ hội tiếp cận nhà đầu tư và nguồn vốn mà thị trường USD không thể thay thế hoàn toàn.
Nghịch lý giữa lợi ích kinh doanh và cạnh tranh tiền tệ
Nghịch lý chính trị rất rõ: Washington bàn về việc tách hệ thống tài chính khỏi Trung Quốc, trong khi các ngân hàng Mỹ lại tìm đến nguồn vốn Trung Quốc, góp phần làm sâu sắc thị trường nhân dân tệ ở Hong Kong. Mỹ và Trung Quốc đồng thời cạnh tranh về tương lai của hệ thống tiền tệ toàn cầu; vì thế, mỗi đợt phát hành của Phố Wall vừa là quyết định tài trợ vốn, vừa giúp củng cố hạ tầng và độ quen thuộc của nhân dân tệ. Đây là điểm mấu chốt của cạnh tranh tiền tệ Mỹ Trung: vai trò quốc tế của một đồng tiền không chỉ được tạo nên bằng tuyên bố chính sách, mà còn bằng những giao dịch thường ngày và mạng lưới nhà đầu tư. Các ngân hàng Mỹ không nhất thiết ủng hộ mục tiêu chiến lược của Bắc Kinh; họ theo đuổi lợi ích thương mại. Nhưng hệ quả có thể trùng với mục tiêu quốc tế hóa nhân dân tệ: biến đồng tiền này thành lựa chọn tài trợ vốn khả thi hơn.
Một bước tiến, chưa phải sự thay thế
Đà phát hành hiện tại là dấu hiệu đáng chú ý, nhưng không nên nhầm nó với sự thay thế đồng USD. Nguồn vốn nhân dân tệ chịu ảnh hưởng từ kiểm soát dòng vốn và chính sách của Bắc Kinh; cơ chế Kết nối trái phiếu hướng Nam được thiết kế như một van điều tiết, cho phép nhà đầu tư đại lục tiếp cận thị trường ngoài nước trong khi phần lớn dòng tiền vẫn ở trong hệ sinh thái nhân dân tệ. Sự kiểm soát ấy vừa tạo thanh khoản cho thị trường Hong Kong, vừa giới hạn mức độ tự do của đồng tiền. Dẫu vậy, sự tham gia của các định chế Phố Wall đem lại điều Trung Quốc cần: thêm người phát hành, thêm hoạt động thị trường và tính hữu dụng cao hơn cho nhân dân tệ trong tài trợ xuyên biên giới. Phố Wall đang giúp Trung Quốc mở rộng vai trò đồng tiền của mình, dù không phải vì muốn trao cho Bắc Kinh một thắng lợi địa chính trị.
Kết luận: đây là bước tiến thực chất nhưng có giới hạn trong quốc tế hóa nhân dân tệ. Động cơ lợi nhuận của ngân hàng Mỹ và tham vọng tiền tệ của Trung Quốc không giống nhau, song hiện đang gặp nhau tại Hong Kong. Chính sự gặp gỡ đó cho thấy cạnh tranh tiền tệ không chỉ diễn ra giữa các chính phủ; nó còn được định hình bởi những lựa chọn huy động vốn của các ngân hàng.
