Bắc Ninh lên Thành phố và cuộc đua mở rộng không gian công nghiệp
Làn sóng mở rộng khu công nghiệp Bắc Ninh là chiến lược phát triển không gian công nghiệp và thu hút đầu tư, dựa trên các dự án hạ tầng quy mô lớn, định hướng công nghệ cao, công nghiệp sạch và mô hình khu công nghiệp sinh thái để nâng sức cạnh tranh trong giai đoạn mới sau khi địa phương trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Việc Bắc Ninh vừa lên Thành phố trực thuộc Trung ương không phải chỉ là thay đổi về tên gọi, mà đang được chuyển hóa thành những quyết định dồn lực cho quỹ đất sản xuất và đầu tư cơ sở hạ tầng công nghiệp. Lễ khởi công Khu công nghiệp Quế Võ III – Phân khu 2 được xác định là công trình trọng điểm chào mừng sự kiện này, cho thấy địa phương coi công nghiệp vẫn là “trục xương sống” trong mô hình tăng trưởng. Cùng lúc, việc phê duyệt khu công nghiệp sinh thái Yên Sơn – Bắc Lũng giai đoạn 2 khẳng định định hướng nâng cấp chất lượng, không chỉ chạy theo số lượng khu công nghiệp mới.
Quế Võ III Phân khu 2: KCN trọng điểm hơn 2.779 tỷ đồng, nhắm vào FDI chất lượng cao
Tâm điểm trong chiến lược khu công nghiệp Bắc Ninh là Khu công nghiệp Quế Võ III – Phân khu 2 do Tập đoàn Mạnh Đức làm chủ đầu tư, với quy mô 208,54 ha và tổng vốn đầu tư hơn 2.779 tỷ đồng. Dự án nằm tại phường Quế Võ, kết nối trực tiếp với Quốc lộ 17, thuận lợi nối với Quốc lộ 1A và 18, cách trung tâm Hà Nội khoảng 50 km và sân bay Nội Bài khoảng 46 km. Nói cách khác, Bắc Ninh đang bổ sung một “cực công nghiệp” mới ngay trên trục logistics chiến lược của vùng Thủ đô. Theo công bố, dự án được định hướng là khu công nghiệp đa ngành, hiện đại, ưu tiên công nghiệp sạch, công nghệ cao và các ngành giá trị gia tăng lớn. Giai đoạn 1 từ 2021–2025 tập trung giải phóng mặt bằng và xây dựng hạ tầng; từ 2026, KCN bước vào khai thác, vận hành. Đây là khoảng thời gian ngắn, phản ánh cách Bắc Ninh muốn rút ngắn chu kỳ chuẩn bị để đón làn sóng FDI đang dịch chuyển vào phía Bắc.
Yên Sơn – Bắc Lũng giai đoạn 2: bước thử nghiệm nghiêm túc với công nghiệp sinh thái
Khác với các khu công nghiệp thuần túy sản xuất, Khu công nghiệp Yên Sơn – Bắc Lũng giai đoạn 2 được UBND tỉnh phê duyệt chủ trương theo mô hình phát triển công nghiệp sinh thái, triển khai tại xã Bắc Lũng với thời hạn hoạt động 50 năm. Tổng diện tích dự án khoảng 169,16 ha, bao gồm cả tuyến đường kết nối từ đường tỉnh TL293 vào khu công nghiệp. Tổng mức đầu tư là 2.793,84 tỷ đồng, trong đó khoảng 2.445,09 tỷ đồng dành cho đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng khu công nghiệp và khoảng 348,75 tỷ đồng cho tuyến đường kết nối. Đây là thông điệp rõ ràng: Bắc Ninh chấp nhận chi mạnh cho đầu tư cơ sở hạ tầng, thay vì “bán rẻ” đất công nghiệp. Dự án phải hoàn thành góp vốn, huy động vốn trong tối đa 24 tháng từ khi quyết định chấp thuận nhà đầu tư có hiệu lực; sau khi được giao hoặc cho thuê đất, thời gian xây dựng cơ bản và đưa vào khai thác cũng không vượt quá 24 tháng. Tiến độ gắt cho thấy tỉnh không muốn các khu công nghiệp sinh thái chỉ dừng ở ý tưởng trên giấy.
Từ mở rộng bề ngang sang nâng chất: vì sao Bắc Ninh chọn công nghiệp sinh thái
Điểm đáng chú ý nhất trong dự án Yên Sơn – Bắc Lũng giai đoạn 2 là định hướng phát triển công nghiệp sinh thái một cách có kỷ luật. Khu công nghiệp này được xác định đầu tư đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, dành quỹ đất cho thuê lại, xây dựng nhà xưởng để bán và cho thuê, đồng thời phát triển các hạng mục hạ tầng phụ trợ liên quan. Đặc biệt, khu công nghiệp phải dành tối thiểu 5% diện tích đất công nghiệp cho doanh nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo; lợi nhuận cho thuê lại phần đất này bị khống chế ở mức tối đa 20% trên tổng chi phí đầu tư hạ tầng. Đây là chính sách rõ ràng nhằm giảm rào cản mặt bằng cho khu vực tư nhân và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, thay vì để đất công nghiệp rơi vào tay vài nhà đầu tư lớn. Nhà đầu tư còn phải cam kết phát triển đúng tiêu chí khu công nghiệp sinh thái theo Nghị định 35/2022 và rà soát, điều chỉnh quy hoạch phân khu để bảo đảm quy chuẩn, khả năng thoát nước cho khu vực lân cận.
Chiến lược dài hạn: củng cố “thủ phủ công nghiệp” bằng quỹ đất và kỷ luật hạ tầng
Khi Bắc Ninh bước vào “kỷ nguyên Thành phố”, lựa chọn chiến lược đang hiện rõ: tiếp tục làm sâu vai trò “thủ phủ công nghiệp” phía Bắc, nhưng với lớp áo mới về chất lượng và công nghệ. Lễ khởi công Quế Võ III – Phân khu 2 được chính quyền địa phương coi là bước mở thêm một không gian công nghiệp quy mô lớn, đón làn sóng dịch chuyển sản xuất và củng cố sức cạnh tranh trong cuộc đua FDI. Cùng lúc, việc chấp thuận đầu tư khu công nghiệp sinh thái Yên Sơn – Bắc Lũng cho thấy tỉnh không chấp nhận đánh đổi môi trường và chất lượng tăng trưởng để lấy số lượng dự án. Câu hỏi còn lại là mức độ thực thi: kỷ luật về tiến độ, chuẩn môi trường và cam kết công nghiệp sinh thái có được giữ vững hay không. Nếu làm được, các khu công nghiệp Bắc Ninh sẽ không chỉ là nơi đặt nhà máy, mà trở thành nền tảng cho một cực tăng trưởng công nghệ cao, bền vững hơn của vùng Thủ đô.
