Nghị định 379/2026 là gì và vì sao các đơn vị có xe ô tô công không thể bỏ qua?
Nghị định 379/2026/NĐ-CP là văn bản của Chính phủ quy định tiêu chuẩn, định mức sử dụng xe ô tô trong khu vực nhà nước, bao gồm xe phục vụ công tác các chức danh, xe phục vụ công tác chung, xe chuyên dùng và xe phục vụ lễ tân nhà nước; nghị định này là căn cứ để lập kế hoạch ngân sách, mua sắm, khoán chi phí, thuê dịch vụ và quản lý toàn bộ vòng đời xe công từ ngày 16/11/2026. Điểm quan trọng không nên hiểu sai: đây không phải quy định cho mọi chủ xe cá nhân ngoài xã hội, mà nhắm trực tiếp vào cơ quan nhà nước, tổ chức Đảng, Mặt trận, đơn vị sự nghiệp, ban quản lý dự án sử dụng vốn nhà nước. Tuy nhiên, ai đang quản lý, điều hành, lái hoặc bảo dưỡng xe ô tô công đều bị tác động. Tiêu chuẩn sử dụng xe giờ không còn là "thói quen của từng đơn vị" mà là khuôn khổ bắt buộc, gắn với biên chế, cơ cấu tổ chức và phạm vi địa bàn quản lý.
Tiêu chuẩn sử dụng xe: từ biên chế đến địa bàn, mọi chiếc xe đều được tính bằng con số
Thông điệp của Nghị định 379/2026 về tiêu chuẩn sử dụng xe khá rõ: muốn có xe ô tô phục vụ công tác chung, cơ quan phải chứng minh nhu cầu bằng số biên chế và đặc điểm địa bàn. Đối với đơn vị ngành dọc đóng trên địa bàn cấp tỉnh hoặc liên tỉnh, thành phố, định mức được xây dựng theo số lượng người làm việc: đến 40 biên chế chỉ tối đa 1 xe; trên 40 đến 80 biên chế được 2 xe; trên 80 đến 120 biên chế được 3 xe. Đáng chú ý, khi biên chế vượt 120 người, cứ tăng thêm 50 biên chế, đơn vị được bổ sung 1 xe vào định mức. Đây là một câu có thể trích dẫn nguyên văn: "Đơn vị có trên 120 biên chế, ngoài số xe xác định theo mức trên, cứ 50 biên chế tăng thêm được bổ sung 1 xe". Tiêu chuẩn cũng điều chỉnh theo địa bàn rộng hoặc nhiều xã, cho phép cộng thêm xe nếu đơn vị trực thuộc phải quản lý diện tích tự nhiên từ 450 km2 hoặc từ 10 xã trở lên.
Định mức ô tô mới ở cấp xã và đơn vị sự nghiệp: không còn chỗ cho mua sắm tuỳ tiện
Ở cấp xã, định mức ô tô mới đi thẳng vào thực tế: Đảng ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã và đơn vị sự nghiệp cấp xã chỉ được dùng tối đa 2 xe phục vụ công tác chung cho mỗi xã. Nếu xã có đơn vị sự nghiệp trực thuộc (không tính y tế, giáo dục, đào tạo) từ 20 biên chế trở lên, số xe của đơn vị này được xác định theo định mức riêng nhưng vẫn cộng vào tổng định mức của xã, tránh việc "tách đơn vị để tăng xe". Với đơn vị sự nghiệp cấp bộ, cấp tỉnh, nghị định chia rõ hai nhóm: giáo dục – đào tạo và ngoài giáo dục. Đơn vị giáo dục có đến 100 biên chế được 1 xe; trên 100 đến 300 được 2 xe; trên 300 đến 500 được 3 xe; trên 500 đến 1.000 được 4 xe; trên 1.000 đến 2.000 được 5 xe; và trên 2.000 biên chế được tối đa 6 xe. Nhóm ngoài giáo dục có thang định mức riêng theo các ngưỡng biên chế nhỏ hơn. Rõ ràng, Nghị định 379/2026 muốn cột chặt mỗi chiếc xe vào một con số có thể kiểm tra, chứ không để tình trạng xe công "phình" theo ý chí chủ quan.
Không chỉ là số lượng xe: quản lý, khoán chi và thuê dịch vụ xe cũng bước vào khuôn khổ mới
Điểm ít được chú ý nhưng mang tính thay đổi sâu là phạm vi điều chỉnh của Nghị định 379/2026 không dừng ở việc đếm xem mỗi đơn vị được bao nhiêu xe. Văn bản này còn đặt ra nguyên tắc chung cho khoán kinh phí sử dụng xe ô tô, thuê dịch vụ xe, sắp xếp lại và xử lý xe, cùng phương thức quản lý xe theo luật về quản lý, sử dụng tài sản công. Nói cách khác, từ khâu lập kế hoạch, dự toán ngân sách, mua sắm, bố trí xe đến khoán chi phí, thuê ngoài và thanh lý, mọi quyết định đều phải dựa trên tiêu chuẩn, định mức đã được quy định. Điều đó sẽ buộc các cơ quan, tổ chức, đơn vị xem lại toàn bộ "vòng đời" của xe ô tô công: còn phù hợp định mức hay không, có bị thừa xe so với biên chế, địa bàn, chức năng nhiệm vụ hay không; những xe vượt chuẩn phải sắp xếp lại, xử lý thế nào cho đúng luật. Khi tiêu chuẩn sử dụng xe được dùng làm một trong các căn cứ hợp thức cho ngân sách, mọi lỗ hổng trong mua sắm và sử dụng xe sẽ khó được che giấu.
Tác động tổng thể: xe ô tô công bước từ thời "linh hoạt" sang thời "định mức"
Nhìn tổng thể, Nghị định 379/2026 đánh dấu bước chuyển từ cách quản lý xe ô tô công thiên về linh hoạt, nể nang sang mô hình dựa trên tiêu chuẩn cụ thể, gắn chặt với luật về tài sản công. Xe phục vụ công tác các chức danh, xe công tác chung, xe chuyên dùng và xe lễ tân nhà nước đều phải tuân thủ định mức rõ ràng, thay vì chỉ dựa trên nhu cầu được trình bày trong từng trường hợp. Với người đang giữ vai trò "chủ xe" trong các cơ quan, tổ chức, điều này đồng nghĩa với việc không thể dùng xe như công cụ linh hoạt mà phải coi nó là tài sản công được luật hóa chặt chẽ: số lượng, cách bố trí, hình thức sử dụng (tự quản lý, khoán, hay thuê dịch vụ) đều có trần và có nguyên tắc. Sự thay đổi này có thể gây khó chịu cho những đơn vị quen rộng rãi với xe công, nhưng nếu nhìn ở góc độ minh bạch và hiệu quả ngân sách, việc buộc mỗi chiếc xe phải "có lý lịch định mức" là bước đi cần thiết.
