Từ “sân bay quốc tế trắng chuyến” đến tham vọng cửa ngõ Mekong
Chiến lược phục hồi đường bay Cần Thơ là kế hoạch tái kết nối một sân bay quốc tế cả năm không có chuyến bay quốc tế với các thị trường gần giàu tiềm năng, đồng thời nâng chất sản phẩm du lịch Mekong để biến Cần Thơ thành cửa ngõ kết nối Đông Nam Á và Đông Bắc Á cho khách quốc tế, thay vì chỉ là điểm trung chuyển bị bỏ quên trong mạng lưới hàng không Việt Nam.
Sự thật phũ phàng là: Cảng hàng không quốc tế Cần Thơ được đầu tư đường băng 3km, 10 vị trí đỗ tàu bay, nhà ga công suất 3-5 triệu khách mỗi năm, nhưng từ năm 2019 đến nay chỉ đón khoảng 1-1,4 triệu lượt khách/năm. Đặc biệt, năm 2025 sân bay này không có một chuyến bay quốc tế thương mại nào, khiến phần lớn khách quốc tế tới miền Tây phải bay qua TP.HCM rồi tiếp tục di chuyển đường bộ. Một hạ tầng lớn đang bị sử dụng dưới ngưỡng là lãng phí, nhưng quan trọng hơn, đó là dấu hiệu cho thấy chiến lược kết nối vùng chưa được định hình rõ. Nếu chỉ chờ thị trường tự phục hồi sau Covid-19, Cần Thơ sẽ tiếp tục đứng ngoài cuộc chơi hàng không quốc tế.
Ưu tiên Thái Lan, Singapore: lựa chọn thực dụng hay tầm nhìn vùng Mekong?
Thay vì mơ những đường bay xa xôi tới châu Âu trong bối cảnh xung đột Trung Đông làm gián đoạn các trung tâm trung chuyển lớn và khiến nhiều đường bay nối chuyến chưa phục hồi hoàn toàn, Cần Thơ đang đi theo hướng thực dụng: ưu tiên các thị trường gần như Thái Lan, Singapore, Hàn Quốc, Trung Quốc và Nhật Bản. Đây không phải là bước lùi mà là một cách “đi đường vòng” thông minh. Thị trường ASEAN và Đông Bắc Á có khoảng cách bay ngắn, chi phí vận hành thấp hơn và dễ thiết kế các gói du lịch 3-5 ngày gắn với du lịch Mekong. Nếu Cần Thơ trở thành điểm nối cho hành khách từ Bangkok, Singapore hay Seoul muốn trải nghiệm sông nước và văn hóa Nam Bộ, sân bay quốc tế này có thể thoát khỏi tình trạng "trắng" chuyến quốc tế ngay trong vài mùa du lịch tới.
Tuy nhiên, câu hỏi không chỉ là mở được bao nhiêu đường bay Cần Thơ mà là chất lượng kết nối đó phục vụ ai. Việc nghiên cứu mở thêm đường bay nội địa và quốc tế phải dựa trên số liệu cụ thể về từng thị trường khách, giờ bay phù hợp nhu cầu du lịch và cả năng lực sản phẩm điểm đến. Nếu tiếp tục phụ thuộc vào vài chuyến bay mùa cao điểm như từng xảy ra với các đường bay Cần Thơ – Đài Bắc, Incheon, vốn khó duy trì vì nhu cầu thấp ngoài mùa, chiến lược mới sẽ lại lặp lại vòng luẩn quẩn: khai trương rầm rộ rồi âm thầm đóng tuyến.
Khai thác hạ tầng hàng không: bài toán không chỉ nằm ở đường băng
Nhìn vào công suất thiết kế 3-5 triệu khách/năm và con số 1-1,4 triệu khách/năm hiện nay, nhiều người dễ kết luận rằng vấn đề của sân bay quốc tế Cần Thơ là thiếu chuyến bay. Thực tế phức tạp hơn: dù 9 tháng đầu năm 2026 Cần Thơ đã đón khoảng 11,7 triệu lượt khách, tương đương 95% chỉ tiêu cả năm, tỷ trọng khách đi bằng đường hàng không vẫn thấp. Nghĩa là chính du khách chưa thấy lợi ích rõ ràng khi chọn bay thẳng vào Cần Thơ. Đường băng dài hơn không tự động kéo thêm hành khách nếu dịch vụ mặt đất, kết nối đô thị, tour tuyến từ sân bay đến các điểm sông nước Mekong không được thiết kế thành một trải nghiệm liền mạch.
Quan điểm đáng chú ý của lãnh đạo thành phố là không chờ những dự án đầu tư lớn rồi mới hành động. Thành phố yêu cầu ngành chức năng phối hợp với hiệp hội du lịch và doanh nghiệp để khai thác hiệu quả các đường bay hiện có, đồng thời nghiên cứu đề xuất mở thêm tuyến phù hợp nhu cầu thị trường. Đây là cách tiếp cận đúng: dùng chính hạ tầng hiện hữu để thử nghiệm 1-2 chuyến bay thuê chuyến tới thị trường phù hợp, kết hợp tour trọn gói và cơ chế hỗ trợ khai thác hai chiều cho hãng hàng không và doanh nghiệp lữ hành. Nếu làm tốt, mô hình này có thể trở thành mẫu cho những sân bay địa phương khác trong mạng lưới hàng không Việt Nam đang bị khai thác cầm chừng.
Du lịch Mekong nâng chất để đón mùa inbound, không còn “trông chờ máy bay”
Điều đáng mừng là trong khi sân bay vật lộn với bài toán đường bay, doanh nghiệp du lịch Cần Thơ đã bắt đầu chuyển chiến lược từ đếm lượt sang tăng giá trị trên từng khách. Mùa khách inbound được xem là cơ hội để làm mới dịch vụ, khai thác sâu văn hóa bản địa nhằm thu hút và giữ chân du khách lâu hơn. Theo phân tích của các đơn vị lữ hành, khách quốc tế tới ĐBSCL và Cần Thơ – chủ yếu từ châu Âu, Mỹ – có nhu cầu lưu trú dài ngày, sẵn sàng chi trả cao nếu sản phẩm tương xứng với chất lượng và trải nghiệm đời sống sông nước. Nếu Cần Thơ chỉ mang đến những tour “chợ nổi – miệt vườn” na ná nhau, việc mở thêm đường bay sẽ chỉ gia tăng số lượt ghé nhanh, không tạo được điểm đến xứng tầm cửa ngõ Mekong.
Chính vì vậy, các doanh nghiệp đang thử nghiệm những dòng sản phẩm mới như chương trình "Heritage Boat" kết nối chợ nổi, hệ thống kênh rạch nhỏ, làng nghề và nông nghiệp địa phương, hướng tới phân khúc trung gian với hoạt động trải nghiệm đa dạng. Một số mô hình như khu nghỉ chăm sóc sức khỏe nhắm tới nhóm khách lớn tuổi từ Đức, Hà Lan, Pháp có thời gian lưu trú 10–30 ngày, yêu thích nhịp sống chậm và không gian tự nhiên của miền Tây. Đây là sự dịch chuyển cần thiết: đường bay Cần Thơ chỉ thực sự bền vững khi phía sau là hệ sinh thái du lịch Mekong có chiều sâu, đa dạng phân khúc từ tiêu chuẩn đến cao cấp, thay vì chạy theo những con số khách quốc tế ngắn hạn.
Kết luận: muốn thành cửa ngõ Đông Nam Á, Cần Thơ phải đồng thời “bay và ở” tốt
Cần Thơ đang đứng trước bước ngoặt: hoặc tiếp tục là sân bay quốc tế không chuyến quốc tế, hoặc trở thành điểm kết nối Đông Nam Á gắn với bản sắc Mekong. Dù việc ưu tiên đường bay tới Thái Lan, Singapore, Hàn Quốc, Trung Quốc, Nhật Bản là quyết định thực tế, chiến lược dài hạn phải vượt lên mục tiêu "có chuyến bay" để hướng tới "có lý do để bay đến". Điều đó đòi hỏi ba lớp hành động song song: tái cấu trúc mạng đường bay Cần Thơ dựa trên dữ liệu thị trường; khai thác triệt để hạ tầng sân bay quốc tế bằng các mô hình thuê chuyến và tour hai chiều; và nâng chất du lịch Cần Thơ với sản phẩm gắn chặt văn hóa sông nước, đa dạng phân khúc, kéo dài thời gian lưu trú. Nếu làm được, Cần Thơ không chỉ giải bài toán của riêng mình mà còn định vị lại vai trò của toàn vùng Mekong trong bản đồ hàng không Việt Nam.
