Thị trường smartphone suy thoái nhưng Apple và Samsung đi ngược dòng
Thị trường smartphone suy thoái là giai đoạn mà tổng lượng máy xuất xưởng và nhu cầu mua mới giảm rõ rệt, thường do giá linh kiện tăng vọt, chu kỳ nâng cấp dài hơn và người dùng ưu tiên chi tiêu cho những nhu cầu thiết yếu khác, khiến nhiều nhà sản xuất buộc phải thu hẹp danh mục sản phẩm hoặc chấp nhận biên lợi nhuận thấp hơn. Trong quý II, toàn thị trường smartphone toàn cầu giảm 11% so với cùng kỳ, xuống mức thấp nhất cho một quý II kể từ năm 2013. Điều này diễn ra trong bối cảnh cuộc khủng hoảng linh kiện điện thoại, đặc biệt là chip nhớ DRAM và NAND, khi nhà cung ứng ưu tiên nguồn lực cho trung tâm dữ liệu AI, đẩy giá thành sản xuất smartphone lên cao. Dù vậy, hai cái tên là Apple và Samsung không những không bị cuốn vào vòng xoáy suy giảm mà còn tiếp tục tăng trưởng về thị phần và sản lượng.
Apple: iPhone lập kỷ lục giữa tâm khủng hoảng linh kiện
Điểm gây bất ngờ lớn nhất của quý này là việc iPhone lập kỷ lục mới về lượng xuất xưởng, biến đây thành quý II có doanh số iPhone cao nhất lịch sử Apple. Trong khi cả thị trường đi lùi, lượng iPhone xuất xưởng lại tăng khoảng 3% so với cùng kỳ, giúp Apple nắm tới 20% thị phần smartphone toàn cầu – mức cao nhất hãng từng đạt được trong một quý II. Câu chuyện ở đây không chỉ là con số, mà là chiến lược: Apple gần như không nhượng bộ ở phân khúc giá rẻ, giữ tập trung vào phân khúc cao cấp – nơi người dùng ít nhạy cảm với biến động chi phí bộ nhớ. Theo các nhà phân tích, phân khúc smartphone cao cấp vẫn là "vùng an toàn" của Apple nhờ hệ sinh thái khép kín, vòng đời sản phẩm dài và tệp khách hàng trung thành. Đó là lý do iPhone vẫn bán tốt ngay cả khi người tiêu dùng toàn cầu cắt giảm chi tiêu cho thiết bị điện tử.
Samsung: mở rộng thị phần bằng chiến lược giá và danh mục rộng
Trong khi Apple giữ vai trò "cỗ máy lợi nhuận" ở phân khúc cao cấp, Samsung chọn chiến lược trải rộng để chiếm thị phần smartphone. Báo cáo mới cho thấy Samsung trở lại vị trí dẫn đầu thị trường smartphone toàn cầu với 24% thị phần, vượt trên Apple ở mức 20% và bỏ xa nhóm Xiaomi 12%, OPPO 11% và vivo 8%. Samsung là hãng có mức tăng trưởng mạnh nhất trong nhóm 5 thương hiệu hàng đầu, chủ yếu nhờ dòng Galaxy S26, đặc biệt bản Ultra nổi bật bởi tính năng bảo vệ quyền riêng tư trên màn hình và công cụ AI tích hợp. Khác với nhiều đối thủ chọn tăng giá để giữ biên lợi nhuận, Samsung chủ động hạn chế tăng giá tại các thị trường trọng điểm như Ấn Độ và Trung Đông, đồng thời đẩy mạnh khuyến mãi để bảo vệ sản lượng. Chính cách ưu tiên sản lượng, kết hợp dải sản phẩm phủ từ giá rẻ đến cao cấp, giúp hãng giữ được thị phần lớn ngay cả khi chi phí bộ nhớ tăng gần 300% và chiếm hơn 65% giá thành của máy giá rẻ.
Vì sao các đối thủ chật vật trong khi hai ông lớn vẫn "ăn nên làm ra"?
Ba thương hiệu Trung Quốc còn lại trong top 5 – Xiaomi, OPPO và vivo – là những người chịu ảnh hưởng nặng nhất trong giai đoạn thị trường smartphone suy thoái. Phần lớn danh mục sản phẩm của họ tập trung ở phân khúc giá rẻ và tầm trung, nơi biên lợi nhuận mỏng không đủ sức hấp thụ cú sốc chi phí linh kiện tăng cao. Khi bộ nhớ DRAM và NAND tăng giá gần 300% so với một năm trước và chiếm hơn 65% giá thành sản xuất của mẫu máy giá rẻ, mô hình kinh doanh dựa trên "giá tốt" bắt đầu bộc lộ rủi ro. Trong khi đó, Apple có lợi thế rất rõ: khả năng chuyển phần chi phí tăng vào giá bán mà không làm nhu cầu sụt giảm mạnh, vì khách hàng cao cấp sẵn sàng trả thêm nếu trải nghiệm khác biệt. Samsung thì dùng quy mô chuỗi cung ứng và chính sách giá linh hoạt để "gánh" một phần chi phí cho người dùng. Kết quả là nhóm hãng phụ thuộc vào phân khúc thấp bị ép mạnh, còn hai ông lớn vẫn giữ và mở rộng lợi nhuận lẫn thị phần.
Tương lai cuộc đua chiếm thị phần smartphone: lợi thế có bền vững?
Bức tranh thị trường cho thấy lợi thế của Apple và Samsung hiện tại không chỉ đến từ thương hiệu, mà còn từ chuỗi cung ứng và cấu trúc khách hàng. Tuy nhiên, câu hỏi quan trọng là lợi thế này bền đến đâu khi khủng hoảng linh kiện điện thoại chưa có dấu hiệu sớm kết thúc. Counterpoint Research dự báo lượng smartphone xuất xưởng toàn cầu có thể giảm khoảng 14% trong cả năm, và tình trạng thiếu hụt chip nhớ nhiều khả năng kéo dài đến năm sau. Quý III và quý IV – vốn là mùa cao điểm với sản phẩm mới và lễ hội mua sắm – lại được dự báo chịu áp lực nguồn cung nặng nề hơn. Với Apple, hai quý cuối năm sẽ là phép thử xem hãng có thể tiếp tục duy trì đà tăng trưởng nếu buộc phải tăng giá iPhone và thiết bị khác. Samsung cũng phải cân bằng giữa khuyến mãi giữ sản lượng và biên lợi nhuận. Dù vậy, ở thời điểm hiện tại, bài học rõ ràng là: trong một thị trường smartphone suy thoái, sức mạnh thương hiệu, khách hàng cao cấp và khả năng kiểm soát chuỗi cung ứng quyết định ai trụ vững, ai bị cuốn vào vòng xoáy khủng hoảng.
