Dịch vụ điện số cần cả công nghệ lẫn người hướng dẫn
Dịch vụ điện số là cách khách hàng tra cứu thông tin, thực hiện giao dịch và tiếp cận hỗ trợ về điện qua nền tảng trực tuyến, thay vì phải đến trực tiếp điểm giao dịch. Giá trị của mô hình này không chỉ nằm ở chiếc điện thoại, mà còn ở việc người dân có thể dùng các tiện ích thuận tiện trong điều kiện sống thực tế của mình. Tại Bắc Hà, Lào Cai, Điện lực Bắc Hà phối hợp với cấp ủy, chính quyền và các đoàn thể để hướng dẫn người dân cài ứng dụng EVN CSKH, tra cứu thông tin sử dụng điện và tiếp cận dịch vụ chăm sóc khách hàng trực tuyến. Với người đã quen dùng điện thoại thông minh, thao tác có thể nhanh chóng; với người còn lúng túng, một lần được chỉ dẫn trực tiếp có ý nghĩa hơn nhiều thông báo chung. Cách tiếp cận này đáng chú ý vì chuyển đổi số không thể chỉ đo bằng số ứng dụng được cài. Dịch vụ chỉ thực sự đến gần người dân khi họ hiểu cách dùng và biết tiện ích nào giúp ích cho gia đình mình.
Cán bộ thôn biến thao tác số thành việc làm được
Ở thôn Phéc Bủng, xã Bắc Hà, ông Vàng Seo Chảo, Bí thư Chi bộ thôn, phối hợp với Điện lực Bắc Hà vận động người dân cài đặt và sử dụng ứng dụng EVN CSKH; Đoàn Thanh niên địa phương cũng hướng dẫn từng thao tác. Đây là mắt xích quan trọng: người quen thuộc với cộng đồng có thể giải thích kiên nhẫn, dễ hiểu và phù hợp với từng hộ. Không phải ai cũng thành thạo điện thoại thông minh; có người thường xuyên đi làm xa, có người ngại thao tác trên ứng dụng. Vì vậy, hỗ trợ tại chỗ giúp người dân thực hành ngay thay vì chỉ nghe giới thiệu. Cách làm ấy giải quyết một rào cản rất cụ thể: khoảng cách giữa việc có dịch vụ trực tuyến và khả năng tự sử dụng dịch vụ. Theo số liệu cập nhật đến ngày 15/10/2026, tại Bắc Hà có 11.396 khách hàng cài đặt, liên kết ứng dụng trên tổng số 22.676 khách hàng, tương đương 50,26%. Con số cho thấy tiến độ mở rộng còn dư địa; mục tiêu tiếp theo là nâng lên 13.082 khách hàng, trên 57,8%, vào ngày 31/12/2026.
Theo dõi điện năng để chủ động hơn, không phải lời hứa giảm hóa đơn
Ứng dụng EVN CSKH giúp người dân tra cứu lượng điện sử dụng theo ngày, tuần hoặc tháng, đồng thời có thể thiết lập cảnh báo khi mức tiêu thụ vượt ngưỡng. Ở Bắc Hà, anh Nguyễn Anh Đức cho biết gia đình tiện theo dõi tình hình sử dụng điện theo ngày và tháng; anh Lý Seo Dũng, kinh doanh dịch vụ du lịch, có thể thường xuyên xem và so sánh mức tiêu thụ để kiểm soát chi phí. Đây là lợi ích thiết thực của việc theo dõi điện năng: dữ liệu giúp người dùng nhận ra biến động và cân nhắc điều chỉnh thói quen, thay vì chỉ biết tổng sản lượng khi nhận hóa đơn cuối tháng. Nhưng cần nói rõ, ứng dụng không tự làm giảm hóa đơn; nó cung cấp thông tin để khách hàng chủ động hơn trong lựa chọn sử dụng điện. Các tiện ích điện trực tuyến còn giúp thực hiện thủ tục, tra cứu và nhận thông báo trên điện thoại, giảm thời gian cùng chi phí đi lại. Đó là cải thiện về sự thuận tiện, không phải cam kết rằng mọi giao dịch hay mức tiêu thụ đều tự động được tối ưu.
Vùng xa cần dịch vụ trực tuyến và hỗ trợ trực tiếp song hành
Bài học từ Bắc Hà có điểm tương đồng với Tuy Đức, Lâm Đồng, nơi nhiều khu dân cư cách trung tâm hàng chục kilômét. Tại đây, số hóa giúp người dân tra cứu điện năng, nhận thông báo và làm một số thủ tục trên điện thoại thay vì đi xa đến đơn vị điện lực. Đến tháng 5/2026, toàn bộ dịch vụ điện tại Tuy Đức được cung cấp trực tuyến cấp độ 4, còn tỷ lệ khách hàng sử dụng dịch vụ qua email, ứng dụng chăm sóc khách hàng và Zalo đạt trên 98%. Quy mô phục vụ cũng đang mở rộng: ứng dụng chăm sóc khách hàng EVN CSKH được đưa vào sử dụng toàn quốc từ ngày 15/6/2026 và đạt 2,5 triệu lượt cài đặt tính đến tháng 8/2026. Từ cuối tháng 9/2026, khách hàng có thể đăng nhập bằng tài khoản VNeID; đến ngày 23/10/2026, các dịch vụ điện được tích hợp trên ứng dụng này. Tuy nhiên, nền tảng trực tuyến không thay thế được sự hỗ trợ tại thôn, bản. Khi dân cư phân tán, giao thông khó khăn và kỹ năng số chưa đồng đều, hướng dẫn tận nơi vẫn là điều kiện để tiện ích đến được với người cần nó. Ngành điện cũng cần tiếp tục hỗ trợ sau cài đặt, không dừng ở việc tăng số người đăng ký.
Kết luận: Đo chuyển đổi số bằng khả năng sử dụng
Dịch vụ điện số có thể rút ngắn việc tra cứu và giao dịch, nhưng mức độ hữu ích cuối cùng phụ thuộc vào việc khách hàng có tiếp cận và dùng được hay không. Ứng dụng EVN CSKH tạo nền tảng để theo dõi điện năng và xử lý nhu cầu trực tuyến; cán bộ thôn, đoàn thể và nhân viên điện lực giúp biến những chức năng ấy thành thao tác quen thuộc. Với người dân vùng sâu, vùng xa, kết hợp giữa tiện ích trên điện thoại và hướng dẫn trực tiếp là lựa chọn thực tế hơn việc chỉ mở rộng công nghệ. Thành công không nên chỉ được tính bằng lượt cài đặt, mà còn bằng khả năng tra cứu, tự thực hiện giao dịch và nhận hỗ trợ khi gặp vướng mắc. Đó mới là cách đưa dịch vụ điện số đến gần người dân một cách bền vững.
