Học kỹ năng số từ những việc sát sườn
Bình dân học vụ số là phong trào giúp người dân hình thành kỹ năng sử dụng công nghệ qua tập huấn và thực hành các tiện ích số trong đời sống, thay vì để chuyển đổi số chỉ dừng ở ứng dụng và khẩu hiệu. Cách tiếp cận ấy đáng chú ý bởi rào cản thường không nằm ở việc thiếu smartphone, mà ở tâm lý ngại thao tác, sợ sai và chưa biết bắt đầu từ đâu. Tại xã Phù Đổng, đoàn viên thanh niên phối hợp tổ chức lớp tập huấn, hướng dẫn cho hội Cựu chiến binh và người cao tuổi; đồng thời trực tiếp hỗ trợ người dân làm quen với dịch vụ số. Đây là hướng đi đúng: kỹ năng cần được truyền đạt tại nơi người dân sinh hoạt, bằng những việc họ có thể áp dụng ngay, để công nghệ trở thành công cụ hữu ích chứ không phải một yêu cầu xa lạ.
Từ màn hình điện thoại đến tiện ích hằng ngày
Các buổi hướng dẫn smartphone hiệu quả khi người học được tự tay làm từng bước. Sau tập huấn, đoàn viên hướng dẫn người dân đăng nhập VNeID, tra cứu thông tin và thực hiện giao dịch trực tuyến như thanh toán tiền điện, tiền nước trên điện thoại thông minh. Với người lớn tuổi vốn chủ yếu dùng điện thoại để nghe gọi, việc được chỉ dẫn và thực hành lặp lại có thể biến một ứng dụng khó hiểu thành công cụ quen thuộc. Bà Nguyễn Thị Hiền ở thôn Quy Mông cho biết, nhờ các bạn trẻ hướng dẫn, bà hiểu thêm cách dùng VNeID cùng một số tiện ích khác trên điện thoại. Cách làm này cũng cần đi cùng kiến thức an toàn: đoàn viên nhắc người dân không cung cấp thông tin cá nhân, không bấm đường link lạ và xác minh trước khi chuyển tiền.
Lực lượng cơ sở là cầu nối của chuyển đổi số cộng đồng
Cán bộ và đoàn viên địa phương có lợi thế mà một ứng dụng tự thân không thể thay thế: họ gặp người dân trực tiếp, hiểu những vướng mắc cụ thể và có thể hướng dẫn ngay tại chỗ. Ở Phù Đổng, tuổi trẻ tham gia mô hình “Thôn số” trên nền tảng Công dân Thủ đô số IHanoi tại 31/31 thôn, đồng thời thúc đẩy hoạt động của Tổ chuyển đổi số cộng đồng. Tỷ lệ người dân tham gia mô hình “Thôn số” đã vượt 80% nhờ sự vào cuộc của lực lượng trẻ. Kết quả ấy cho thấy chuyển đổi số cộng đồng không chỉ cần nền tảng kỹ thuật; nó cần những người kiên nhẫn biến thao tác trên màn hình thành kỹ năng có thể tự sử dụng. Khi hỗ trợ được duy trì thường xuyên, người dân có thêm cơ hội tiếp cận dịch vụ số thay vì bị bỏ lại phía sau.
Số hóa phải bắt đầu từ nhu cầu thật
Hướng dẫn thao tác là một phần của câu chuyện; thiết kế tiện ích giải quyết vấn đề địa phương là phần còn lại. Tháng 10, nhân dịp kỷ niệm 70 năm Ngày truyền thống Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam, Đoàn xã Phù Đổng khánh thành công trình “Số hóa địa chỉ nhà” tại thôn Tế Xuyên. Sau sáp nhập, nhiều ngõ và vị trí nhà chưa thuận tiện để xác định, gây khó cho cư dân, khách đến làm việc và nhân viên giao hàng. Công cụ cho phép tìm địa chỉ theo họ tên, năm sinh rồi làm theo chỉ dẫn để đến nhà cần tìm. Đây là ví dụ thiết thực về cách công nghệ có thể gỡ một bất tiện đời thường. Đoàn xã dự kiến phối hợp đánh giá hiệu quả, rà soát quy trình cập nhật dữ liệu và hoàn thiện vận hành trước khi nghiên cứu nhân rộng. Bình dân học vụ số sẽ bền vững hơn khi người dân vừa biết dùng công cụ, vừa thấy rõ lợi ích của nó.
