Hướng dẫn tận nhà, bắt đầu từ nhu cầu thật
Tổ công nghệ số cộng đồng là lực lượng tại địa bàn dân cư trực tiếp giúp người dân làm quen với nền tảng và dịch vụ số, biến chủ trương chuyển đổi số thành những thao tác hữu ích trong đời sống hằng ngày. Tại xã Đình Lập, các tổ ở 14 thôn đang tuyên truyền, hướng dẫn và hỗ trợ người dân tiếp cận những tiện ích này trong khuôn khổ chủ trương đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia.
Điểm đáng chú ý không nằm ở số lượng ứng dụng được giới thiệu, mà ở cách người hỗ trợ tìm đến người cần giúp. Theo phương châm “Đi từng ngõ, gõ từng nhà, hướng dẫn từng người”, thành viên tổ đến từng hộ, hướng dẫn cài ứng dụng thiết yếu, đăng ký và sử dụng tài khoản định danh điện tử VNeID, thực hiện dịch vụ công trực tuyến, tra cứu thông tin và thanh toán không dùng tiền mặt. Cách làm này phù hợp với người chưa quen tự tìm hướng dẫn trên mạng: có người ở bên cạnh để giải thích, làm mẫu và xử lý vướng mắc ngay tại chỗ.
Lợi ích chỉ rõ khi thủ tục bớt phiền
Chuyển đổi số cộng đồng chỉ có ý nghĩa khi người dân thấy công việc cụ thể trở nên nhẹ nhàng hơn. Ở Đình Lập, những ngày cuối tháng 10/2026, các thành viên tập trung hướng dẫn tích hợp thẻ bảo hiểm y tế lên VNeID. Khi đi khám chữa bệnh, người dân có thể xuất trình ứng dụng; dữ liệu thẻ đã xác thực có giá trị pháp lý tương đương thẻ giấy, giúp giảm khai báo và tránh nỗi lo quên, mất hoặc hỏng giấy tờ.
Những ví dụ ở địa bàn khác cũng cho thấy giá trị của hỗ trợ trực tiếp. Một người dân được hướng dẫn mở tài khoản để nhận trợ cấp xã hội cho người thân cao tuổi cho biết gia đình đỡ phải đi lại nhiều khi tiền được chuyển thẳng vào tài khoản. Tại một ngày hỗ trợ chuyển đổi số ở ba khu dân cư, hơn 300 người được giúp đỡ; hơn 300 tài khoản ngân hàng được mở, khoảng 300 trường hợp được hỗ trợ xác thực thuê bao và hơn 400 người được hướng dẫn gia hạn hợp đồng, cài ứng dụng chăm sóc khách hàng của đơn vị cấp nước. Những kết quả này nhắc rằng dịch vụ số cơ sở cần gắn với việc người dân thực sự muốn giải quyết.
Muốn mô hình bền, phải dạy đến lúc người dân tự làm được
Có người hướng dẫn là điểm khởi đầu, nhưng không đủ nếu cách truyền đạt khó hiểu hoặc chỉ dừng ở cài đặt ứng dụng. Các tổ cần đổi mới tuyên truyền theo hướng thiết thực, dễ hiểu, dễ thực hiện. Với người chưa quen thao tác trên điện thoại, hướng dẫn trực tiếp nên đi cùng chỉ dẫn nhận diện và phòng tránh lừa đảo trên mạng. Mục tiêu nên là để người dân tự thực hiện lại được, biết tìm hỗ trợ khi vướng và không bị bỏ mặc sau buổi hướng dẫn.
Việc duy trì hỗ trợ cũng quan trọng không kém. Mô hình phiên hỗ trợ luân phiên hằng tuần tại khu dân cư ở một địa phương khác cho thấy dịch vụ nên được đưa đến nơi người dân sinh sống thay vì chờ họ tự tìm đến; tổ dân phố và tổ công nghệ số tiếp tục ghi nhận vướng mắc trong quá trình sử dụng. Ở Đình Lập, các tổ được định hướng tăng cường hoạt động và đổi mới cách hướng dẫn trong thời gian tới. Thành công vì thế không nên chỉ đo bằng số ứng dụng đã cài, mà bằng mức độ người dân tự tin dùng dịch vụ và hỗ trợ được nhau.
