Chiến dịch đổi tên địa danh Trump: từ biểu tượng cá nhân đến công cụ quyền lực
Chiến dịch đổi tên địa danh Trump là chuỗi động thái trong đó Tổng thống Donald Trump tìm cách gắn tên mình hoặc chữ “America” lên các địa danh chiến lược như Eo Biển Hormuz, Vịnh Mexico, hồ Ontario và bang New Mexico, thông qua bản đồ, sắc lệnh hành pháp và phát biểu trên mạng xã hội, qua đó định hình lại chính sách địa lý Mỹ theo hướng mang màu sắc cá nhân và đối đầu. Đằng sau những cái tên nghe có vẻ hài hước là một cách sử dụng biểu tượng địa lý để khẳng định quyền lực, gửi thông điệp trong các cuộc xung đột và thương lượng, đồng thời tạo ra thực tế mới trên bản đồ số mà người dân Mỹ nhìn thấy mỗi ngày. Chiến dịch này vì thế không chỉ là chuyện ngôn từ, mà chạm tới bản sắc, lịch sử và trật tự quốc tế.
Eo Biển Hormuz thành “Trump Strait”: bản đồ nóng hơn cả chiến trường
Trong bối cảnh xung đột với Iran kéo dài sáu tháng và chưa có dấu hiệu kết thúc, Trump tuyên bố Eo Biển Hormuz nay nằm dưới sự kiểm soát của Mỹ và đặt câu hỏi có nên đổi tên thành “Trump Strait” hay không. Eo biển này là tuyến đường qua đó khoảng một phần năm lượng dầu của thế giới được vận chuyển, nên bất kỳ động thái chính trị nào gắn với nó đều mang sức nặng vượt xa một dòng tweet. Ngay sau phát biểu, Nhà Trắng đăng bản đồ vùng Vịnh với nhãn “Trump Strait” cùng lời bình “nghe khá ổn”. Khi Tehran phong tỏa eo biển để trả đũa cuộc chiến do Mỹ và Israel phát động, và quân đội Mỹ mở chiến dịch tấn công mới gần Hormuz khiến giá dầu tăng trở lại, việc Trump dán tên mình lên bản đồ không khác nào biến một điểm nóng năng lượng toàn cầu thành sân khấu cá nhân.
New Mexico thành “New America”: khi bản sắc bang đụng độ tham vọng trung ương
Trong nước, Trump đưa chiến dịch đổi tên địa danh Trump về tận bản đồ nội địa khi công khai ủng hộ việc đổi tên bang New Mexico thành “New America” trên mạng xã hội. Động thái này diễn ra giữa lúc đàm phán thương mại giữa Mỹ và Mexico ngày càng căng thẳng, biến tên gọi một bang thành thông điệp chính trị nhắm vào nước láng giềng hơn là phản ánh ý chí cư dân địa phương. Nhà Trắng chia sẻ bản đồ nơi chữ “Mexico” bị gạch đi và thay bằng “America”, như thể chỉ cần một nét bút là có thể viết lại lịch sử. Nhưng Thống đốc bang, nhậm chức từ 1/1/2019 và tái đắc cử năm 2022, đáp trả thẳng thừng rằng “New Mexico” là tên gọi đã tồn tại từ trước khi nước Mỹ ra đời. Quan trọng hơn, chính quyền liên bang không có thẩm quyền đổi tên một bang, nên ở đây, quyền lực pháp lý đang đứng về phía truyền thống chứ không phải tham vọng đổi tên.
Vịnh Mexico, hồ Ontario và bản đồ số: chính sách địa lý Mỹ đi lệch chuẩn quốc tế
Ngay khi trở lại Nhà Trắng, Trump ký sắc lệnh đổi tên Vịnh Mexico thành Vịnh Mỹ chỉ vài giờ sau lễ tuyên thệ, như một cách hiện thực hóa lời hứa tranh cử bằng một cú đánh mạnh vào biểu tượng địa lý. Ông cũng ký sắc lệnh đổi tên hồ Ontario ở biên giới Canada thành “hồ Mỹ” trong phạm vi sử dụng của chính quyền liên bang, gắn địa danh chung với láng giềng vào một bản sắc riêng của Mỹ. Mexico và Canada không công nhận các tên gọi mới, nhấn mạnh rằng tên Vịnh Mexico đã được quốc tế sử dụng trong hàng trăm năm. Dù trên bình diện pháp lý quốc tế các sắc lệnh này gần như vô hiệu, chúng vẫn có tác động thực tế: ứng dụng Google Maps đổi tên Vịnh Mexico thành Vịnh Mỹ, và Google cùng Apple cập nhật bản đồ cho người dùng Mỹ để hiển thị tên “hồ Mỹ”. Người dùng phổ thông, theo đó, sống trong một thực tại địa lý được chính trị hóa qua màn hình điện thoại.
Từ biểu tượng đến hệ quả: chính sách địa lý Mỹ dưới thời Trump sẽ đi về đâu?
Các đề xuất đổi tên Eo Biển Hormuz, bang New Mexico, Vịnh Mexico hay hồ Ontario không phải là những vụ đổi tên kỹ thuật, mà là lựa chọn chính trị mang tính đối đầu. Chúng gửi tín hiệu quyết đoán tới Iran giữa lúc Mỹ tuyên bố phá hủy tên lửa rải thủy lôi, radar và thiết bị tên lửa của Tehran dọc Hormuz, đồng thời sẵn sàng “tấn công thêm bất cứ lúc nào” theo lời Trump. Chúng cũng tạo áp lực biểu tượng lên Mexico và Canada trong các tranh chấp thương mại. Nhưng thế giới ngoài biên giới Mỹ không đi theo logic đó: các nước liên quan từ chối công nhận những tên gọi mới, còn nội bộ Mỹ bị nhắc lại giới hạn hiến pháp khi liên bang không thể đổi tên một bang. Nếu cứ đẩy xa hơn, chính sách địa lý Mỹ rất dễ bị coi là hành vi viết lại bản đồ vì mục đích cá nhân, thay vì vì lợi ích lâu dài. Kết cục của cuộc chiến đặt tên này sẽ cho thấy trật tự quốc tế còn đủ sức kìm hãm tham vọng biểu tượng của một tổng thống hay không.
