An toàn học đường phải được dạy bằng tình huống thực tế
Kỹ năng an toàn học sinh là khả năng nhận ra nguy cơ, lựa chọn cách ứng phó phù hợp và tìm người hỗ trợ khi bản thân hoặc bạn bè gặp tình huống không an toàn. Đây không nên chỉ là nội dung ghi nhớ trong một buổi phổ biến, mà cần được rèn qua trao đổi, thực hành và phối hợp thường xuyên giữa nhà trường, gia đình cùng lực lượng chức năng. Tại Đạ Tẻh, Công an xã phối hợp với Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THCS và THPT Đạ Tẻh tổ chức ngoại khóa về pháp luật và kỹ năng tự bảo vệ. Bốn chuyên đề gồm phòng, chống bạo lực học đường, phòng chống xâm hại trẻ em, an toàn trên không gian mạng và phòng cháy, chữa cháy; học sinh được trao đổi, phân tích các tình huống thực tế. Cách tiếp cận này có giá trị ở chỗ nối kiến thức pháp luật với những lựa chọn các em có thể phải đưa ra trong đời sống.

Nhận ra ranh giới và lên tiếng khi có nguy cơ
Phòng chống xâm hại trẻ em cần bắt đầu từ việc giúp học sinh nhận biết điều gì khiến các em thấy không an toàn, hiểu ranh giới cá nhân và biết từ chối những tiếp xúc không phù hợp. Trong hoạt động tại Đạ Tẻh, công an cũng khuyến khích học sinh chia sẻ với cha mẹ, thầy cô hoặc cơ quan chức năng nếu bản thân hay bạn bè có nguy cơ bị xâm hại, thay vì im lặng trước hành vi đe dọa. Một chương trình khác tại Trường THCS Bình Thủy kết hợp nội dung phòng, chống bạo lực học đường và xâm hại trẻ em với hướng dẫn phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ. Hoạt động do Đội Chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ khu vực số 5, Công an thành phố Cần Thơ phối hợp với phường và Công an phường Bình Thủy thực hiện, thu hút khoảng 750 học sinh cùng cán bộ, giáo viên. Việc dạy cách tìm người đáng tin cậy để nhờ giúp đỡ cần được xem là phần thiết yếu của giáo dục pháp luật học đường.
Thoát nạn không thể chỉ học qua lời giảng
Với sự cố cháy, học sinh cần biết nhận diện nguy cơ, báo động, gọi trợ giúp và tìm lối ra an toàn. Tại Đạ Tẻh, báo cáo viên nêu các nguyên nhân cháy nổ thường gặp, lưu ý nguy cơ mất an toàn về điện, hướng dẫn hô hoán báo động, gọi 114 và phòng tránh ngạt khói. Đây là những chỉ dẫn cụ thể, nhưng khả năng áp dụng còn phụ thuộc vào việc học sinh có được thực hành và làm quen với lối thoát ở nơi mình học hay không. Tại Bình Thủy, học sinh xử lý các tình huống giả định như cháy ở khu vực bếp, cửa chính bị kẹt hoặc lối thoát hiểm bị cản trở, rồi tập chọn hướng di chuyển và đến nơi an toàn. Chương trình còn hướng dẫn ghi nhớ số khẩn cấp và cung cấp thông tin rõ ràng khi liên hệ lực lượng chức năng. Những bài tập sát thực tế biến kỹ năng thoát nạn từ thông tin thành phản xạ, giúp các em ứng phó linh hoạt hơn khi khẩn cấp.
Phối hợp thường xuyên mới tạo được phản xạ bền vững
Hai hoạt động cho thấy mỗi lực lượng có phần việc riêng nhưng bổ trợ cho nhau: công an phổ biến pháp luật và hướng dẫn nhận diện nguy cơ; lực lượng chữa cháy, cứu nạn tập trung vào ứng phó sự cố; nhà trường tạo môi trường để học sinh tham gia, hỏi đáp và luyện tập. Chương trình ở Bình Thủy được tổ chức nhằm nâng cao nhận thức, kỹ năng tự bảo vệ trước nguy cơ mất an toàn trong trường học và hưởng ứng Ngày Pháp luật 9/11. Điểm đáng duy trì không phải là số buổi tuyên truyền, mà là mức độ học sinh có thể nhớ và làm đúng khi gặp sự việc. Hoạt động trải nghiệm giúp các em nhận diện rủi ro, thử cách xử lý và biết tìm đến người có trách nhiệm; phần giao lưu cũng tạo cơ hội hỏi rõ những điều còn băn khoăn. Công an xã Đạ Tẻh cho biết sẽ tiếp tục nhân rộng hoạt động tại các cơ sở giáo dục khác, đồng thời đổi mới hình thức theo hướng trực quan, sinh động. Đó là hướng đi cần thiết: dạy an toàn bằng thực hành lặp lại, không dừng ở một buổi nghe giảng.






