An toàn phải bắt đầu bằng kỹ năng có thể thực hành
PCCC trường học là việc phòng ngừa cháy, nổ và rèn cho học sinh, giáo viên khả năng phát hiện nguy cơ, thoát khỏi nơi nguy hiểm, đồng thời xử lý ban đầu an toàn khi sự cố xảy ra. Điểm đáng giá của các buổi tập huấn gần đây là học sinh không chỉ nghe phổ biến kiến thức mà còn được thực hành những thao tác có thể cần đến trong tình huống khẩn cấp. Ngày 30/10/2026, Công an xã Yên Sơn tham mưu UBND xã tổ chức tuyên truyền, huấn luyện và trải nghiệm PCCC, cứu nạn, cứu hộ tại Trường THCS Yên Sơn và Trường Tiểu học Yên Sơn, kết hợp nội dung phòng tránh tai nạn thương tích, đuối nước. Chương trình thu hút khoảng 700 học sinh. Quy mô ấy cho thấy giáo dục an toàn không thể chỉ là một buổi nói chuyện hình thức: học sinh cần được hướng dẫn để nhận ra nguy cơ, biết mình phải làm gì và luyện phản ứng trước khi có sự cố thật.
Tại Yên Sơn, học sinh được hướng dẫn nhận biết nguy cơ mất an toàn, xử lý khi có cháy, sơ cứu người bị nạn, sử dụng phương tiện chữa cháy tại chỗ và thoát nạn bằng dây từ nhà cao tầng. Đây là cách tiếp cận thuyết phục hơn việc yêu cầu các em ghi nhớ những lời dặn chung chung. Khi được thực hành, kỹ năng thoát nạn trở thành một chuỗi hành động cụ thể; các em cũng có cơ hội rèn khả năng tự bảo vệ và hỗ trợ người gặp nạn trong học tập, sinh hoạt hằng ngày.
Một cách dạy không thể áp dụng giống nhau cho mọi lứa tuổi
Tập huấn PCCC được tổ chức từ mầm non đến trung học, nhưng nội dung chỉ có ích khi phù hợp với khả năng của từng nhóm tuổi. Ngày 14/10/2026, Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH Công an tỉnh Lâm Đồng tổ chức chương trình “An toàn phòng cháy, chữa cháy cùng các em đến trường” tại Trường Tiểu học và THCS Hòa Bắc, nhằm trang bị kiến thức và rèn kỹ năng xử lý cháy, nổ, tai nạn, sự cố. Ở cấp tiểu học và trung học, thực hành nhiều dạng tình huống giúp học sinh hiểu cách phản ứng thay vì chỉ nhớ quy tắc. Tại Trường Mầm non Phạm Kha, buổi tuyên truyền có 405 học sinh cùng 43 cán bộ, giáo viên, nhân viên tham gia. Hướng dẫn được điều chỉnh cho trẻ nhỏ: giữ bình tĩnh, đi theo lối thoát an toàn, không chen lấn hay quay lại lấy đồ; nếu gặp khói, cúi thấp người và che mũi, miệng bằng khăn ẩm nếu có điều kiện. Với lứa tuổi này, giáo viên còn phải tổ chức sơ tán và kiểm đếm để không bỏ sót trẻ.
Khác biệt về lứa tuổi không chỉ nằm ở cách truyền đạt mà còn ở trách nhiệm trong tình huống khẩn cấp. Trẻ mầm non cần người lớn dẫn dắt và kiểm đếm; học sinh lớn hơn có thể được hướng dẫn thêm cách nhận biết lối thoát, xử lý tình huống và phối hợp với bạn bè. Vì vậy, chương trình PCCC trường học nên xem thực hành là phần thiết yếu, nhưng phải thiết kế theo năng lực của người học, không biến hoạt động trải nghiệm thành bài tập vượt quá khả năng của trẻ.
Giáo viên cần được rèn như lực lượng ứng phó tại chỗ
Học sinh không thể tự ứng phó nếu người lớn trong trường lúng túng. Tại Trường Mầm non Phạm Kha, giáo viên và nhân viên được hướng dẫn sử dụng bình chữa cháy xách tay: rút chốt, hướng vòi vào gốc lửa, bóp van và phun dứt khoát. Người hướng dẫn cũng lưu ý chỉ chữa cháy khi đám cháy còn nhỏ, người xử lý bảo đảm an toàn và vẫn có lối thoát. Đây là giới hạn quan trọng: kỹ năng chữa cháy ban đầu không đồng nghĩa với việc yêu cầu nhân viên đối đầu với đám cháy vượt khả năng. Ở Trường THCS và THPT Thanh Bình, buổi bồi dưỡng giúp cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh củng cố cách dùng phương tiện chữa cháy tại chỗ, thoát nạn và phối hợp xử lý; nhà trường đồng thời kiểm tra lực lượng tại chỗ để phát hiện thiếu sót, hoàn thiện phương án theo điều kiện thực tế.
Tính thực tế của phương án đặc biệt rõ tại Thanh Bình, nơi phương tiện chữa cháy chuyên dụng phải qua phà mới tiếp cận được trường. Trong hoàn cảnh đó, phát hiện cháy sớm, báo tin kịp thời, sơ tán nhanh và xử lý an toàn từ ban đầu có ý nghĩa lớn. Tập huấn chữa cháy vì thế không nên dừng ở việc trình diễn thiết bị: trường cần biết ai báo động, ai hướng dẫn sơ tán, ai kiểm đếm học sinh và khi nào phải rút khỏi khu vực nguy hiểm.
Từ buổi tập huấn đến nếp an toàn thường xuyên
Một buổi thực hành có thể giúp học sinh nhớ thao tác, nhưng an toàn học đường đòi hỏi sự chuẩn bị liên tục: phương án phải phù hợp với địa điểm, người phụ trách phải nắm vai trò và lối thoát cần được nhận diện rõ. Yên Sơn đã phối hợp với nhà trường và các đơn vị liên quan để xây dựng kế hoạch tổ chức hoạt động. Công an xã Nguyễn Lương Bằng cũng cho biết sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ sở giáo dục, chú trọng tuyên truyền và thực hành sát tình hình thực tế.
Hướng đi đúng là coi PCCC trường học như một phần của giáo dục kỹ năng sống, không phải hoạt động chỉ tổ chức để hoàn thành kế hoạch. Học sinh cần được luyện nhận biết nguy cơ và thoát nạn; giáo viên cần thành thạo sơ tán, kiểm đếm, báo tin và sử dụng thiết bị trong giới hạn an toàn; nhà trường cần kiểm tra, cập nhật phương án. Khi ba mắt xích ấy được rèn đồng bộ, kiến thức mới có cơ hội chuyển thành phản ứng hữu ích lúc khẩn cấp.
