Sống khỏe tuổi cao: bắt đầu từ những điều rất bình thường
Sống khỏe tuổi cao là trạng thái người lớn tuổi duy trì được thể lực vừa đủ, tinh thần minh mẫn và sinh hoạt độc lập nhờ những thói quen dưỡng sinh đều đặn, gồm chế độ ăn uống cân bằng, vận động hàng ngày phù hợp sức, ngủ nghỉ điều độ và giữ tâm trạng ổn định, chứ không phụ thuộc vào thực phẩm chức năng hay thiết bị chăm sóc sức khỏe đắt tiền. Quan điểm này được hai danh y gần 90 tuổi khẳng định bằng chính cuộc đời hành nghề và tự chăm sóc bản thân: họ vẫn đi khám bệnh, suy nghĩ rõ ràng dù mang nhiều bệnh mạn tính kiểm soát tốt. Thông điệp rất rõ ràng: nếu bạn đang chi nhiều tiền cho các sản phẩm “bổ dưỡng”, đã đến lúc chuyển trọng tâm sang 7 thói quen sống khỏe không tốn kém dưới đây.
1. Ăn vừa đủ, đa dạng và sinh hoạt điều độ: nền tảng sống lâu
Ở tuổi cao, ăn uống quá nhiều hay quá kiêng khem đều là cực đoan. Các danh y nhấn mạnh: ăn vừa đủ và sinh hoạt điều độ mới là nền tảng chính của sức khỏe lâu dài. Giáo sư Lý Tế Nhân giữ nguyên tắc năm chữ: ít, đa dạng, thanh đạm, ấm và chậm. Ông ăn đúng giờ, dừng ở mức no khoảng 70%, kết hợp thịt với rau, ưu tiên món thanh đạm và nhai kỹ, ăn chậm. Đây là một câu nói đáng trích dẫn: "Ông ăn đúng giờ, đúng lượng, dừng khi no khoảng 70%". Giáo sư Thi Kỳ lại nhấn mạnh bữa ăn cần kết hợp hợp lý giữa thực phẩm động vật và thực vật, chú trọng protein chất lượng cao, canxi, vitamin và tuyệt đối không nhịn ăn hay kiêng khem quá mức. Khi giờ giấc ngủ nghỉ ổn định, cơ thể có nhịp sinh học rõ ràng, giúp tiêu hóa tốt hơn và giảm gánh nặng cho các bệnh mạn tính kiểm soát.
2. Vận động hàng ngày, nhưng vừa sức và có mục tiêu
Nhiều người cao tuổi lầm tưởng phải tập thật nặng mới khỏe. Thực tế, dưỡng sinh ở tuổi già cần sự cân bằng giữa vận động và nghỉ ngơi, không nên cố sức. Giáo sư Thi Kỳ mỗi sáng dành khoảng 15 phút cho các động tác nhẹ như chải đầu, xoa tai, xoa cổ, xoay eo, hít thở sâu để đánh thức khí huyết. Trong giờ làm việc, ông thường xuyên đứng dậy vận động, tránh ngồi lâu khiến vai cổ cứng và máu lưu thông kém. Giáo sư Lý Tế Nhân thì chạy chậm, tập Thái cực quyền, đi bộ buổi tối, kèm bài khởi động do ông tự thiết kế với động tác duỗi tay chân, cúi người, xoa bụng, xoa mặt. Dù mắc cao huyết áp, đường huyết cao và mỡ máu cao, ông vẫn duy trì lối sống năng động, tinh thần minh mẫn. Đây là minh chứng sống cho việc vận động thường xuyên, vừa sức giúp bệnh mạn tính kiểm soát tốt hơn.
3. Tăng cơ, rèn não và giữ tâm trạng bình hòa
Một điểm nhiều người bỏ qua là sức mạnh cơ bắp và hoạt động trí óc. Người cao tuổi hay lo bổ sung canxi mà quên luyện cơ chân, trong khi nguy cơ té ngã lại liên quan trực tiếp đến cơ chân yếu và thăng bằng kém. Các bài tập đơn giản như ngồi xổm tựa tường, nâng chân từ từ, đứng tại chỗ đã đủ giúp tăng sức cơ và giảm nguy cơ té ngã. Song song, Thi Kỳ vẫn đọc sách, nghiên cứu y thuật, chia sẻ kiến thức để não luôn hoạt động, qua đó làm chậm suy giảm chức năng não. Về tinh thần, Lý Tế Nhân coi trọng tính cách vui vẻ, lạc quan, biết buông bỏ chuyện không như ý và tránh làm việc quá sức. Ông xem việc cân bằng giữa công việc và nghỉ ngơi là một phần của chăm sóc sức khỏe. Khi tâm trạng bình hòa, giấc ngủ cải thiện, huyết áp ổn định hơn và cơ thể có điều kiện tự phục hồi.
4. Bỏ tư thế xấu, uống đủ nước, thêm rau quả: 7 thói quen dưỡng sinh mỗi ngày
Ngoài ăn, ngủ, vận động, các danh y còn nhắc đến những chi tiết nhỏ nhưng ảnh hưởng lớn. Thi Kỳ khuyên người cao tuổi bỏ các tư thế “thoải mái” nhưng gây hại như cúi đầu nhìn điện thoại lâu, ngồi ngả trên sofa, vắt chéo chân thường xuyên vì chúng tạo áp lực lên cơ và khớp nếu duy trì lâu. Lý Tế Nhân chú ý uống nước sau khi thức dậy, bổ sung nước phù hợp sau vận động và tăng rau quả trong khẩu phần, với khoảng 500g rau và 250g trái cây theo mùa mỗi ngày. Ông nhấn mạnh việc đa dạng thực phẩm quan trọng hơn ăn món bổ dưỡng đắt tiền. Những sản phẩm đắt tiền không thể thay thế các thói quen sinh hoạt được duy trì đều đặn. Tổng kết lại, 7 thói quen dưỡng sinh đơn giản cho sống khỏe tuổi cao gồm: ăn vừa đủ, sinh hoạt điều độ, vận động hàng ngày vừa sức, tăng cơ chân, rèn não, giữ tinh thần lạc quan và chỉnh tư thế, nước, rau quả cho hợp lý.
