Thông tư 81 đặt lại giới hạn cho ban phụ huynh
Thông tư 81/2026/TT-BGDĐT là văn bản ban hành Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh, thay thế Thông tư 55/2011/TT-BGDĐT và xác định lại phạm vi, nhiệm vụ cùng giới hạn hoạt động của tổ chức này tại trường học. Có hiệu lực từ ngày 15/11/2026, quy định mới cấm Ban đại diện cha mẹ học sinh thu quỹ dưới bất kỳ hình thức nào, đồng thời không được tiếp nhận hay quản lý tiền hỗ trợ, tài trợ. Đây không chỉ là thay đổi cách giữ tiền: nó xác lập ranh giới giữa phối hợp giáo dục và việc huy động tài chính vốn dễ tạo sức ép lên gia đình. Ban đại diện vẫn là cầu nối giữa phụ huynh với nhà trường, nhưng không nên trở thành nơi gom tiền để đáp ứng các nhu cầu chi tiêu của lớp hoặc trường. Theo PGS.TS, Luật sư Bùi Kim Hiếu, giới hạn này giúp Ban đại diện trở về đúng chức năng phối hợp và góp phần ngăn ngừa lạm thu.
Tự nguyện không có nghĩa là thu quỹ bằng tên khác
Quy định thu quỹ trường không thể bị né tránh bằng cách đổi tên khoản thu thành quỹ lớp, quỹ trường hay tiền ủng hộ nếu Ban đại diện vẫn đứng ra thu và quản lý. Thông tư cấm ấn định mức hỗ trợ bình quân hoặc tối thiểu, đặt thời hạn đóng, lập danh sách người phải góp hay yêu cầu đóng theo cách bắt buộc. Một lời kêu gọi có thể mang nhãn “tự nguyện” nhưng trở thành áp lực khi nêu mức chung, công khai ai đã đóng hoặc liên tục nhắc trên nhóm lớp. Thực tế, có phụ huynh khó từ chối vì sức ép từ số đông, trong khi điều kiện kinh tế giữa các gia đình không giống nhau. Nếu gia đình muốn hỗ trợ, cách phù hợp là tự quyết định theo khả năng, chẳng hạn cung cấp trực tiếp hàng hóa, dịch vụ cần thiết hoặc thanh toán thẳng cho đơn vị cung cấp; Ban đại diện không giữ khoản tiền đó. Học sinh cũng không được đối xử bất lợi vì cha mẹ không tham gia hỗ trợ.
Phong trào, lễ kỷ niệm cần cách tổ chức khác
Các hoạt động văn nghệ, trải nghiệm, lễ kỷ niệm hay tổng kết không thể dựa vào một quỹ phụ huynh bắt buộc. Với hoạt động quy mô toàn trường, nhà trường cần chủ động tính toán nguồn ngân sách; nếu thật sự cần hỗ trợ, việc tham gia của phụ huynh phải tự nguyện. Ở cấp lớp, cách làm giản dị như tận dụng đồ có sẵn hoặc phụ huynh tự nguyện góp vật dụng cho hoạt động có thể thay cho việc thu một khoản chung. Cách chuyển đổi này khả thi, nhưng trường học phải chịu trách nhiệm lập kế hoạch thay vì mặc nhiên chuyển chi phí sang gia đình. Đáng lo là vẫn có trường hợp thu quỹ sai quy định ngay trước khi Thông tư có hiệu lực; một số lớp tại Trường THCS Nguyễn Du ở Gia Lai đã nộp tiền về quỹ ban đại diện cấp trường. Tại Trường THPT Quỳnh Lưu 1, nhà trường yêu cầu hoàn trả khoản quỹ phụ huynh lớp thu chưa đúng quy định. Những trường hợp này cho thấy phụ huynh cần nhìn vào cách thu và sử dụng, không chỉ tên gọi.
Phụ huynh nên kiểm tra và phản ánh ra sao?
Để bảo vệ quyền lợi phụ huynh học sinh, trước khi chuyển tiền hoặc góp hiện vật, hãy hỏi rõ khoản hỗ trợ phục vụ việc gì, ai tiếp nhận, ai quản lý và liệu gia đình có thể từ chối mà không ảnh hưởng đến học sinh. Đề nghị xem kế hoạch, dự toán và cách công khai việc sử dụng; nếu có nhu cầu huy động kinh phí, Ban đại diện cần xây dựng kế hoạch và báo cáo nhà trường. Hãy lưu lại thông báo, nội dung họp và chứng từ thanh toán để làm căn cứ nếu phát hiện mức đóng bị áp đặt, danh sách bị công khai hoặc khoản thu núp dưới tên quỹ lớp, quỹ trường. Phụ huynh có thể kiến nghị trực tiếp với nhà trường, yêu cầu xử lý qua kênh tiếp nhận công khai; nhà trường có trách nhiệm giám sát hoạt động của Ban đại diện và giải quyết vi phạm. Tại Thanh Hóa, đường dây nóng tiếp nhận phản ánh lạm thu được công khai qua số 081.369.5858. Thông tư 81 chỉ phát huy tác dụng khi gia đình không bị buộc góp và nhà trường thực thi đúng giới hạn.
