Thông tư 81: Bỏ thu quỹ lớp nhưng không bỏ trách nhiệm với học sinh
Thông tư 81 quỹ phụ huynh là quy định mới về Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh, chính thức chấm dứt việc Ban đại diện thu, tiếp nhận và quản lý các khoản tiền hỗ trợ, quỹ lớp, quỹ trường, nhằm xóa bỏ áp lực đóng góp trá hình và đưa mối quan hệ gia đình – nhà trường trở về đúng bản chất là cùng chịu trách nhiệm vì sự phát triển của học sinh. Điểm mấu chốt cần nhìn thẳng: bỏ thu quỹ lớp 2026 không phải là “cắt” mọi hỗ trợ, mà là buộc hệ thống phải thay đổi cách làm cho minh bạch và tự nguyện hơn. Từ ngày 15/11, Ban đại diện cha mẹ không được thu quỹ dưới bất kỳ hình thức nào, không được ấn định mức đóng, mức tối thiểu hay thời hạn, và không được gây áp lực với phụ huynh. Nói cách khác, mô hình quỹ phụ huynh kiểu cũ – nơi vài phụ huynh đứng ra vận động, thu và giữ tiền cho cả lớp – đã hết thời. Đây là bước đi đúng, dù sẽ gây xáo trộn ngắn hạn, vì nó đánh thẳng vào gốc rễ của những khoản “tự nguyện nhưng bắt buộc” đã khiến nhiều gia đình mệt mỏi suốt nhiều năm.
Vì sao quỹ phụ huynh phải thay đổi: Áp lực, ranh giới mờ và niềm tin bị bào mòn
Nếu chỉ nhìn quỹ phụ huynh như “tiền để tổ chức hoạt động”, chúng ta sẽ không hiểu vì sao nó trở thành đề tài nóng và gây nhiều bức xúc. Vấn đề nằm ở ba điểm: ranh giới trách nhiệm mờ, sự tự nguyện không thực chất và niềm tin không được bảo đảm. Trong nhiều lớp, mọi khoản đều bị gọi chung là “quỹ”: từ kinh phí hoạt động của Ban đại diện cha mẹ, tiền cho dịch vụ, tài trợ cho trường đến hỗ trợ học sinh khó khăn. Khi tất cả bị trộn lẫn, phụ huynh không còn phân biệt đâu là trách nhiệm của nhà trường, đâu là phần mình tự nguyện hỗ trợ. Khoản đóng góp trên nguyên tắc là tự nguyện, nhưng trên thực tế lại thành nghĩa vụ: mức đóng được thống nhất trong cuộc họp, danh sách người đã nộp được cập nhật công khai trong nhóm, khiến ai chưa nộp hoặc nộp ít thấy khó xử. Một câu nói đáng suy ngẫm là: “Quy định này nhằm chấm dứt tình trạng một số khoản thu mang danh nghĩa tự nguyện nhưng lại trở thành áp lực đối với phụ huynh.” Khi áp lực biến thành chuẩn mực ngầm, quỹ phụ huynh không còn là biểu hiện của sự đồng hành, mà trở thành phép thử khả năng chi trả của từng gia đình.
Quỹ phụ huynh mới: Không còn tiền tập trung, vẫn có thể duy trì hoạt động lớp
Thông tư 81 không phủ nhận vai trò của sự đồng hành giữa gia đình và nhà trường; nó chỉ đặt giới hạn rõ ràng cho cách vận động, tiếp nhận và quản lý nguồn lực. Thực tế, các hoạt động tập thể, quà động viên, ngày lễ, ngoại khóa… vẫn cần kinh phí. Câu hỏi không phải là “có quỹ hay không”, mà là “quỹ phụ huynh mới sẽ vận hành thế nào cho đúng luật và đúng tinh thần tự nguyện?”. Ở nhiều nơi, phụ huynh đã tính đến phương án chuyển sang hình thức ủng hộ từng việc cụ thể, thay vì gom một khoản quỹ lớp ngay đầu năm. Khi có hoạt động, nhà trường hoặc giáo viên thông tin rõ mục đích, nội dung, nhu cầu; mỗi gia đình tự quyết định có tham gia hay không, mức đóng góp tùy khả năng. Ban đại diện cha mẹ không còn là “thủ quỹ”, mà là cầu nối thông tin, người lắng nghe và phản ánh ý kiến phụ huynh. Thực tế cho thấy, quy định mới không yêu cầu chấm dứt hỗ trợ học sinh, mà buộc chúng ta phải xây lại cơ chế để mọi đóng góp thực sự xuất phát từ tự nguyện, đúng mục đích và không tạo thêm gánh nặng cho gia đình.
Nguy cơ quỹ đổi tên: Cảnh giác với các khoản “ủng hộ” trá hình
Lo ngại lớn nhất sau khi bỏ thu quỹ lớp 2026 là việc quỹ phụ huynh tiếp tục tồn tại dưới tên gọi khác: “ủng hộ”, “hỗ trợ”, “xã hội hóa”… nhưng cách thu vẫn cào bằng, gây áp lực như cũ. Một số phụ huynh đã đề xuất nộp quỹ theo hình thức ủng hộ, thu trực tiếp bằng tiền mặt thay vì chuyển khoản để “tránh dư luận”. Nếu không tỉnh táo, đây rất dễ trở thành lối đi vòng để duy trì mô hình quỹ lớp tập trung. Để Thông tư 81 đi vào thực chất, cần ngăn chặn việc đổi tên quỹ nhưng giữ nguyên cách thu: ấn định mức, lập danh sách, nhắc nộp, so sánh giữa các gia đình. Phụ huynh có quyền từ chối mọi khoản đóng mà không được giải thích rõ mục đích, không gắn với hoạt động cụ thể, hoặc có dấu hiệu biến tự nguyện thành nghĩa vụ. Nhà trường cũng phải dứt khoát: không giao cho Ban đại diện cha mẹ nhiệm vụ vận động, thu và giữ tiền; mọi khoản tài trợ, hỗ trợ phải đi qua kênh chính thức của trường, được công khai và kiểm soát theo đúng quy định.
Giải pháp cho nhà trường và phụ huynh: Xây cơ chế mới, minh bạch và linh hoạt
Không còn quỹ hội phụ huynh theo kiểu cũ buộc các lớp và nhà trường phải tính lại cách tổ chức hoạt động và nguồn kinh phí. Đây là cơ hội để xây một cơ chế quỹ phụ huynh mới: minh bạch, linh hoạt và tôn trọng sự khác biệt giữa các gia đình. Với nhà trường, việc đầu tiên là quán triệt rõ nội dung Thông tư 81 đến toàn bộ Ban đại diện cha mẹ và giáo viên; đồng thời thiết kế kênh tiếp nhận tài trợ hợp pháp, có quy trình công khai, kiểm tra và báo cáo định kỳ. Những hoạt động hỗ trợ học sinh trước đây dùng quỹ hội phụ huynh – như khen thưởng học sinh có thành tích tốt, hỗ trợ học sinh nghèo vượt khó – có thể chuyển sang nguồn quỹ do học sinh cũ đóng góp hoặc các chương trình xã hội hóa được phê duyệt. Với phụ huynh, thay vì tập trung vào chuyện tiền bạc, Ban đại diện cha mẹ nên dành thời gian cho việc lắng nghe, phản ánh và đối thoại với nhà trường. Mỗi gia đình cần chủ động đặt câu hỏi, yêu cầu giải thích rõ ràng trước mọi đề xuất đóng góp, và sẵn sàng nói “không” với những khoản thu không đúng tinh thần tự nguyện. Kết lại, Thông tư 81 không phải là “cú phanh gấp” làm tê liệt hoạt động lớp, mà là lời nhắc mạnh mẽ: muốn giáo dục bền vững, chúng ta phải xây dựng niềm tin bằng minh bạch, tôn trọng và chia sẻ trách nhiệm, chứ không bằng những bảng danh sách đóng tiền.
