Tiếng Anh vùng cao và đô thị: khi ngoại ngữ gắn với đời sống
Các dự án giáo dục ngoại ngữ mới tại Tuyên Quang, Hà Nội và Phú Quốc đang đặt mục tiêu biến tiếng Anh từ một môn học khô khan thành một công cụ giao tiếp gắn với đời sống, kết hợp nền tảng trực tuyến, hoạt động cộng đồng và chương trình ngoại khóa tiếng Anh để học sinh và người dân được sử dụng ngoại ngữ trong những tình huống gần gũi hằng ngày, qua đó thu hẹp khoảng cách cơ hội giữa vùng cao và thành phố. Điểm chung của những mô hình này là một thái độ rất rõ: tiếng Anh phải bước ra khỏi lớp học. Khi tiếng Anh vùng cao được đưa vào các lớp trực tuyến, còn ở đô thị là sân chơi tranh tài, và tại Phú Quốc là những buổi English Day ngoài phố, người học được kéo ra khỏi vai trò "người thi" để trở thành "người dùng". Đây là hướng đi đáng ủng hộ, bởi chỉ khi ngoại ngữ gắn với cộng đồng thì việc học tiếng Anh tại nhà trường mới có cơ hội bền vững.
Tuyên Quang: mô hình trực tuyến cho học sinh vùng cao, biên giới, hải đảo
Tại Tuyên Quang, hai trường Tiểu học 19/8 (xã Minh Thanh) và Tiểu học & THCS Lê Văn Hiến (xã Sơn Dương) được chọn làm điểm khởi động dự án “Tiếng Anh cho em”, dựa trên nền tảng học tập trực tuyến kết hợp công nghệ giáo dục hiện đại. Chương trình mở ra cơ hội tiếp cận ngoại ngữ hiện đại, góp phần thu hẹp khoảng cách giáo dục cho học sinh vùng cao, biên giới và hải đảo. Điều đáng nói là cách tổ chức: học sinh không chỉ nghe giảng mà còn tham gia trò chơi, hỏi – đáp, làm việc nhóm, thuyết trình ngắn; tiếng Anh vùng cao vì vậy không còn là thứ “xa lạ” mà dần trở thành hoạt động sinh hoạt tập thể. Ở góc độ nhà trường, việc đưa chương trình học tiếng Anh trực tuyến vào giảng dạy được xem là bước tiến giúp tăng cường kỹ năng giao tiếp và sự tự tin, thay vì chỉ luyện bài trên giấy. Hai điểm trường tại Tuyên Quang được lựa chọn làm mô hình thí điểm để hoàn thiện rồi mở rộng ra nhiều địa phương khác.
Phú Quốc - Hello World: tiếng Anh cho cộng đồng du lịch
Trong khi miền núi đang thí điểm lớp học trực tuyến, Phú Quốc lại chọn hướng đi gắn tiếng Anh với kinh tế dịch vụ. Đại diện các đơn vị đã ký biên bản hợp tác cho một dự án phổ cập ngoại ngữ, với mục tiêu phục vụ nhu cầu du lịch và APEC 2027, khi vị thế Phú Quốc trên bản đồ du lịch quốc tế buộc nguồn nhân lực địa phương phải nâng trình tiếng Anh để nâng chất lượng dịch vụ. Người học được hỗ trợ dùng tiếng Anh ngay trong đời sống: chỉ đường, giới thiệu điểm đến, tư vấn sản phẩm, nhận yêu cầu khách hàng. Không gian trong hệ sinh thái Sun Group được dùng để tổ chức English Day, English Corner, buổi luyện tập và thử thách cộng đồng – đúng nghĩa một chương trình ngoại khóa tiếng Anh mở rộng ra toàn đảo. Chương trình đặt mục tiêu tiếp cận ít nhất 100.000 người đến APEC 2027, kích hoạt 1.000–1.500 tài khoản học trực tuyến, thu hút 50 doanh nghiệp và đào tạo khoảng 100 Đại sứ tiếng Anh.
Hà Nội: sân chơi ‘Trạng Nguyên Tiếng Anh’ và vai trò của thầy cô
Ở Hà Nội, sân chơi “Trạng Nguyên Tiếng Anh – Thầy và Trò” là một mảnh ghép khác của bức tranh học tiếng Anh tại nhà trường. Ngày 28/9, chương trình tiếp tục được phát động tại trường Tiểu học và THCS Tân Khai (phường Vĩnh Hưng), mở thêm một điểm đến trên “Hành trình gắn kết thầy trò”, khuyến khích học sinh tự tin sử dụng tiếng Anh trong học tập và giao tiếp. Những phần thi Reading – Writing, Speaking và hoạt động tập thể dành cho học sinh khối 3 đến 7 được thiết kế để các em dùng tiếng Anh một cách chủ động và gần gũi, không chỉ trong bài kiểm tra. Điểm khác biệt nằm ở vai trò thầy cô: họ không đứng ngoài làm “giám khảo” mà cùng học sinh tham gia, trở thành người đồng đội trong các hoạt động hùng biện, đóng kịch và trải nghiệm thực tế. Đây là dạng chương trình ngoại khóa tiếng Anh giúp nhà trường xây được môi trường giao tiếp tự nhiên – điều còn thiếu trong nhiều lớp học truyền thống.
Từ thí điểm đến tầm nhìn dài hạn: tiếng Anh là năng lực cộng đồng
Ba mô hình tại Tuyên Quang, Phú Quốc và Hà Nội cho thấy một thay đổi quan trọng: tiếng Anh đang được nhìn như năng lực cộng đồng, không chỉ là chuẩn đầu ra của môn học. Dự án ở vùng cao là bước cụ thể hóa định hướng đổi mới giáo dục, chuyển đổi số theo một nghị quyết ở tầm trung ương, với cách làm thí điểm rồi mở rộng. Đảo ngọc Phú Quốc thì xây hẳn lộ trình 2026–2030, tầm nhìn đến 2045, hướng tới một môi trường “ai cũng nói được tiếng Anh”, mỗi cư dân là một đại sứ giới thiệu quê hương. Câu hỏi còn lại là mức độ bền vững: nền tảng trực tuyến có được duy trì, cuộc thi có trở thành hoạt động thường xuyên, và người dân Phú Quốc có giữ thói quen dùng tiếng Anh ngoài những ngày hội. Nhưng hướng đi – gắn tiếng Anh vùng cao, vùng biển và đô thị với thực tế đời sống – là lựa chọn đúng: chỉ khi ngoại ngữ đi cùng cộng đồng, các dự án giáo dục ngoại ngữ mới thoát khỏi tình trạng phong trào và tạo ra thay đổi lâu dài.
