Khám mắt định kỳ là gì và vì sao phải xem là “bắt buộc”?
Khám mắt định kỳ là việc sàng lọc thị lực và kiểm tra toàn diện cấu trúc mắt theo chu kỳ (thường 6–12 tháng/lần) để phát hiện sớm bệnh lý về mắt, ngay cả khi chưa có bất kỳ triệu chứng nhìn mờ, đau nhức hay khó chịu nào, nhằm can thiệp kịp thời và phòng ngừa mù loà lâu dài. Khác với suy nghĩ phổ biến “thấy mờ mới đi khám”, khám mắt định kỳ đặt phòng bệnh lên trước chữa bệnh, coi đôi mắt là bộ phận phải được kiểm tra thường xuyên như huyết áp hay đường huyết. Khi bạn chờ đến lúc nhìn không rõ biển số xe, đọc sách phải đưa xa tay hoặc đau nhức mới tìm bác sĩ, thường là bạn đã bỏ qua giai đoạn vàng để điều trị nhiều bệnh nguy hiểm. Về bản chất, đây là một đầu tư nhỏ nhưng quyết định chuyện sau này bạn còn nhìn được người thân rõ đến đâu.
Bệnh lý về mắt đang tăng nhanh: Im lặng nhưng không hề lành tính
Trong vài năm gần đây, số người mắc các bệnh lý về mắt đang tăng lên rõ rệt do thói quen học tập, làm việc với màn hình, thức khuya và chăm sóc mắt kém. Tại một bệnh viện chuyên khoa mắt lớn ở Thanh Hóa, mỗi năm có hàng nghìn người được phát hiện mắc đục thủy tinh thể, bệnh võng mạc do đái tháo đường, thoái hóa hoàng điểm, glôcôm. Đây không phải là những “chứng mỏi mắt thông thường”; chúng đều có thể gây suy giảm thị lực nặng, thậm chí dẫn đến mất thị lực nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Đáng lo nhất là nhiều bệnh nguy hiểm gần như không có triệu chứng giai đoạn đầu, tiến triển âm thầm khiến người bệnh dễ bỏ qua. Nói cách khác: khi bạn bắt đầu thấy mờ rõ rệt, tổn thương bên trong có thể đã xảy ra từ lâu.
Không khám sớm, trả giá bằng thị lực: Bài học từ người bệnh glôcôm
Glôcôm (thiên đầu thống) là ví dụ điển hình cho hậu quả của việc chậm khám. Tổn thương thị giác do glôcôm gây ra là không thể hồi phục; mục tiêu điều trị chỉ là ngăn bệnh tiến triển thêm. Một bệnh nhân tên Trương Thành Trưởng ở xã Hậu Lộc đã đi khám ngay khi xuất hiện đau nhức mắt, nhìn mờ và được chẩn đoán glôcôm giai đoạn sớm, khi thị lực vẫn còn 9/10. Nhờ được phát hiện kịp thời, ông chỉ cần điều trị bằng laser kết hợp thuốc hạ nhãn áp, kiểm soát bệnh và bảo toàn thị lực, không phải phẫu thuật. Trái lại, đa số bệnh nhân glôcôm đến khám khi bệnh đã tiến triển nặng, thị lực tổn thương nhiều, điều trị trở nên khó khăn, tốn kém và tiềm ẩn nguy cơ biến chứng cao. Câu hỏi thẳng thắn là: bạn muốn mình giống ông Trưởng, hay giống những người đến muộn và chấp nhận mất mắt?
Khám mắt định kỳ: Cách đơn giản nhất để phòng ngừa mù loà
Khám mắt định kỳ không phải “dịch vụ thêm” mà là biện pháp chủ động bảo vệ thị lực và phòng ngừa mù loà. Khám định kỳ giúp phát hiện sớm các vấn đề ở mắt để có phương án điều trị kịp thời, hiệu quả. Nếu được phát hiện từ giai đoạn sớm, người bệnh có thể được điều trị, kiểm soát bệnh và duy trì thị lực tốt hơn. Ngược lại, khi bạn chỉ đến khám lúc thị lực suy giảm nghiêm trọng, pháp đồ điều trị sẽ phức tạp hơn, chi phí cao hơn và khả năng phục hồi kém hơn rất nhiều. Thạc sĩ, Bác sĩ Lê Xuân Hùng – Trưởng khoa Khám bệnh – Cấp cứu của một bệnh viện mắt – nhấn mạnh rằng mỗi người cần đi khám mắt định kỳ và không tự mua thuốc điều trị, vì tự ý dùng thuốc có thể làm bệnh diễn biến phức tạp và gây hậu quả đáng tiếc.
Ai cần sàng lọc thị lực thường xuyên và nên khám bao lâu một lần?
Sự thật khó chấp nhận: không chỉ người lớn tuổi mới có nguy cơ mù loà. Những nhóm sau cần sàng lọc thị lực và tầm soát glôcôm định kỳ: người trên 40 tuổi; người có người thân từng mắc glôcôm; người bị tật khúc xạ, đặc biệt là cận thị nặng trên 4 đi-ốp; người mắc bệnh mạn tính như đái tháo đường, cao huyết áp, huyết áp thấp hoặc rối loạn tuần hoàn máu. Bác sĩ CKI Trịnh Thị Huệ – Trưởng khoa Glôcôm của một bệnh viện mắt – khuyến cáo các đối tượng này nên đi khám mắt mỗi năm 1–2 lần. Về phần còn lại, bất kỳ ai làm việc nhiều với màn hình, đọc sách, lái xe đường dài cũng nên tự xem mình thuộc nhóm nguy cơ. Đã đến lúc thay đổi tư duy từ “có bệnh mới chữa” sang chủ động phòng bệnh, khám và phát hiện bệnh sớm.
