Khám mắt định kỳ là gì và vì sao phải coi là ưu tiên sức khỏe
Khám mắt định kỳ là việc chủ động kiểm tra toàn diện tình trạng thị lực và các cấu trúc trong mắt theo lịch hằng năm hoặc hằng kỳ, nhằm sàng lọc thị lực, phát hiện sớm bệnh lý về mắt thường tiến triển âm thầm, từ đó điều trị kịp thời để phòng ngừa mù lòa, bảo tồn khả năng nhìn lâu dài cho mọi lứa tuổi. Khám mắt định kỳ không phải dịch vụ “xa xỉ” chỉ dành cho người có bệnh, mà là một phần của chăm sóc sức khỏe cơ bản giống như khám tổng quát hay đo huyết áp. Nhiều người vẫn nghĩ chỉ khi đau, đỏ, nhìn mờ mới cần gặp bác sĩ, nhưng đó là một quan niệm nguy hiểm: ở giai đoạn này, không ít tổn thương đã đi quá xa và không thể hồi phục. Nếu coi đôi mắt là “tài sản suốt đời”, chúng ta phải đối xử với chúng bằng một lịch khám nghiêm túc, đều đặn.
Bệnh lý về mắt tăng nhanh và âm thầm đe dọa thị lực
Các bệnh lý về mắt hiện không còn là vấn đề hiếm gặp; số lượng người mắc ngày càng gia tăng do thói quen sinh hoạt, học tập, làm việc và nhận thức chăm sóc mắt chưa phù hợp. Đục thủy tinh thể, glôcôm, bệnh võng mạc do đái tháo đường, thoái hóa hoàng điểm… đều có điểm chung: chúng có thể làm suy giảm thị lực, thậm chí dẫn đến mất thị lực nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Đáng lo hơn, nhiều bệnh lại tiến triển âm thầm, không biểu hiện triệu chứng ở giai đoạn đầu, khiến người bệnh dễ bỏ qua và vô tình đánh mất cơ hội bảo vệ thị lực. Khi chỉ đến bệnh viện lúc mắt đã mờ nặng, người bệnh phải đối mặt điều trị phức tạp, tốn kém và nguy cơ biến chứng cao. Chúng ta đang trả giá cho thói quen “có bệnh mới chữa”, trong khi đôi mắt xứng đáng được phòng bệnh từ sớm.
Câu chuyện glôcôm: một lần đi khám sớm, cả đời giữ được ánh sáng
Trường hợp ông Trương Thành Trưởng ở xã Hậu Lộc là minh chứng sống động cho sức mạnh của khám mắt định kỳ: ngay khi có biểu hiện đau nhức mắt, nhìn mờ, ông đến Bệnh viện Mắt Thanh Hóa và được chẩn đoán glôcôm giai đoạn sớm, khi thị lực vẫn còn 9/10. Nhờ phát hiện kịp thời, ông được điều trị bằng laser kết hợp thuốc hạ nhãn áp, kiểm soát bệnh và bảo toàn thị lực. Chính ông chia sẻ rằng sau 6 ngày điều trị, mắt hết đau, nhìn rõ, và "rất may tôi đã đi khám sớm nên được phát hiện bệnh và điều trị kịp thời, chỉ dùng thuốc kết hợp laser, không phải phẫu thuật". Điều đáng nhớ là tổn thương thị giác do glôcôm gây ra không thể hồi phục. Mục tiêu điều trị chỉ là ngăn bệnh tiếp tục phá hủy thần kinh thị giác. Nếu ông Trưởng trì hoãn, câu chuyện có thể đã trở thành bi kịch mù lòa.
Ai cần sàng lọc thị lực thường xuyên và nên khám bao nhiêu lần mỗi năm
Khám mắt định kỳ không dành riêng cho người cao tuổi; nó cần nằm trong kế hoạch chăm sóc sức khỏe của mọi người. Tuy vậy, có những nhóm nguy cơ bắt buộc phải tầm soát glôcôm và bệnh lý về mắt thường xuyên hơn: người trên 40 tuổi; người có tiền sử gia đình từng mắc glôcôm; người bị tật khúc xạ, đặc biệt cận nặng trên 4 đi-ốp; người mắc bệnh mạn tính như đái tháo đường, cao huyết áp, huyết áp thấp hoặc rối loạn tuần hoàn máu. Theo bác sĩ CKI Trịnh Thị Huệ, các đối tượng này nên đi khám mắt mỗi năm 1 đến 2 lần. Nhưng ngay cả khi bạn không thuộc nhóm nguy cơ, việc kiểm tra mắt hằng năm để sàng lọc thị lực và phát hiện sớm bất thường vẫn nên được coi là chuẩn mực. Đợi đến khi "nhìn kém mới khám" đồng nghĩa chấp nhận bỏ qua giai đoạn vàng để phòng ngừa mù lòa.
Thay đổi tư duy: từ chữa bệnh sang chủ động phòng ngừa mù lòa
Điểm yếu lớn nhất hiện nay không phải thiếu bác sĩ, mà là thiếu thói quen khám mắt định kỳ của người dân. Nhiều người chỉ đến bệnh viện khi thị lực suy giảm nghiêm trọng, khiến việc điều trị trở nên khó khăn, tốn kém và đi kèm nguy cơ biến chứng cao. Trong khi đó, nếu được phát hiện từ giai đoạn sớm, người bệnh có thể điều trị, kiểm soát bệnh và duy trì thị lực tốt hơn. Thạc sĩ, bác sĩ Lê Xuân Hùng khuyến cáo mỗi người cần đi khám mắt định kỳ để phát hiện sớm bệnh lý về mắt ngay từ giai đoạn đầu, đồng thời không tự ý mua thuốc điều trị vì dễ làm bệnh nặng thêm hoặc gây hậu quả đáng tiếc. Lời khuyên quan trọng nhất là phải chuyển từ tư duy “có bệnh mới chữa” sang chủ động phòng bệnh, khám và phát hiện sớm. Khám mắt định kỳ vì thế không chỉ là việc kiểm tra thị lực, mà là hành động bảo vệ chất lượng cuộc sống tương lai.
