Thị trường Mỹ: Dư địa lớn nhưng không dành cho tư duy xuất khẩu ngắn hạn
Thị trường Mỹ 2026 đối với doanh nghiệp Việt là tập hợp đồng thời của cơ hội mở rộng kinh doanh, áp lực tuân thủ pháp lý, yêu cầu cạnh tranh cao và nhu cầu xây dựng chiến lược xuất khẩu Mỹ theo hướng dài hạn, gắn với thương hiệu và chuỗi cung ứng bản địa, thay vì cách tiếp cận “chỉ cần bán được hàng” vốn đã lỗi thời. Hoa Kỳ đang là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, chiếm khoảng 28-30% tổng kim ngạch, với kim ngạch tăng từ 450 triệu USD năm 1995 lên gần 210 tỷ USD vào năm 2025, tăng khoảng 465 lần. Nhưng nếu nhìn đây như “mỏ vàng dễ khai thác”, doanh nghiệp Việt sẽ trả giá. Bài toán hiện tại không còn là tìm thêm đơn hàng, mà là bảo vệ chỗ đứng lâu dài trong một sân chơi đang siết chặt tiêu chuẩn, từ thuế quan, phi thuế quan đến truy xuất nguồn gốc và lao động.
Vì sao thời điểm này doanh nghiệp Việt phải tái định nghĩa chiến lược xuất khẩu Mỹ?
Hội thảo “Thị trường Hoa Kỳ 2026: Cơ hội, thách thức và các giải pháp đột phá cho doanh nghiệp Việt Nam” do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam tổ chức tại Hà Nội ngày 25/9 đã cho thấy một điều rõ ràng: nếu không thay đổi, doanh nghiệp Việt sẽ bị bỏ lại. Việt Nam đang chủ động xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, có giá trị cao, trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu tái cấu trúc mạnh mẽ. Quan hệ thương mại với Mỹ giờ không chỉ là “Việt Nam bán hàng sang Mỹ” mà gắn chặt với đầu tư, công nghệ và chuỗi cung ứng. Điều đó ép các doanh nghiệp phải nhìn lại toàn bộ chiến lược: từ tổ chức sản xuất, chuẩn hóa dữ liệu xuất xứ, đến quản trị rủi ro logistics. Ai vẫn xem Mỹ là “một thị trường xuất khẩu trong số nhiều thị trường” và xử lý theo kiểu cơ hội ngắn hạn sẽ khó tận dụng được lợi thế tái cấu trúc chuỗi cung ứng đang nghiêng về phía Việt Nam.
Từ bán hàng sang xây thương hiệu: Bước ngoặt bắt buộc cho doanh nghiệp Việt
Thông điệp xuyên suốt hội thảo là yêu cầu chuyển từ tư duy xuất khẩu đơn thuần sang phát triển thị trường dài hạn và xây dựng thương hiệu tại Mỹ. Đây không phải khẩu hiệu, mà là đường sống còn. Khi tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn sản phẩm, môi trường, lao động và quy tắc xuất xứ ngày càng chặt chẽ, đối tác Mỹ sẽ ưu tiên những doanh nghiệp có mặt lâu dài trong chuỗi giá trị, sở hữu dữ liệu xuất xứ rõ ràng, hệ thống truy xuất đáng tin cậy và năng lực tuân thủ toàn diện. Doanh nghiệp Việt muốn mở rộng kinh doanh Hoa Kỳ không thể chỉ trông vào nhà nhập khẩu; họ cần từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, phát triển mạng lưới đối tác, gia tăng tỷ lệ giá trị được tạo ra bởi chính mình. Nếu vẫn “ăn xổi” bằng gia công hoặc bán hàng không gắn với thương hiệu, biên lợi nhuận và tiếng nói trên thị trường Mỹ sẽ luôn nằm trong tay người khác.
Giải pháp đột phá: Pháp lý, chuỗi cung ứng và hiện diện tại Mỹ
Đi vào thị trường Mỹ 2026 mà không đầu tư nghiêm túc cho năng lực pháp lý và quản trị chuỗi cung ứng là tự đặt mình vào vùng rủi ro cao. Chuyên gia nhấn mạnh thách thức hiện nay không chỉ nằm ở thuế quan mà còn ở quy định phi thuế quan, quy tắc xuất xứ toàn chuỗi, yêu cầu truy xuất từ nguyên liệu đến thành phẩm. Doanh nghiệp Việt phải chuẩn hóa hồ sơ, xây dựng quy trình kiểm soát nội bộ, theo dõi thay đổi chính sách và phối hợp chặt với hệ thống Thương vụ Việt Nam tại Mỹ để tăng khả năng phản ứng trước các vụ việc phát sinh. Với những doanh nghiệp đặt mục tiêu mở rộng kinh doanh Hoa Kỳ, việc nghiên cứu lập pháp nhân, tài khoản ngân hàng, văn phòng và đội ngũ quản lý tại Mỹ, hoặc mua lại doanh nghiệp sở tại để tiếp quản mạng lưới hiện có là lựa chọn đáng cân nhắc, gắn với kế hoạch kinh doanh 3–5 năm và chuẩn bị trước khoảng 12 tháng.
Chủ động đi đường dài: Doanh nghiệp không thể tự mình làm hết
Yêu cầu “đi đường dài” tại thị trường Mỹ đồng nghĩa doanh nghiệp Việt phải đầu tư song song cho pháp lý, dữ liệu xuất xứ, hệ thống truy xuất, quản trị chuỗi cung ứng và khả năng thích ứng trước thay đổi chính sách. Chuỗi hội thảo “Thị trường Hoa Kỳ 2026 – cơ hội, thách thức và các giải pháp đột phá cho doanh nghiệp Việt Nam” được tổ chức tại Hà Nội ngày 25/9 và ở TP.HCM ngày 01/10 cho thấy các tổ chức ở Việt Nam đã bắt đầu cung cấp nền tảng hỗ trợ bài bản hơn. Theo góc nhìn của người viết, nếu doanh nghiệp vẫn ngại tham gia các chương trình như vậy, ngại bỏ thời gian cho việc học luật chơi, họ đã tự thu hẹp cơ hội vào thị trường Mỹ 2026. Ngược lại, những doanh nghiệp quyết định dành nguồn lực cho chuẩn hóa nội bộ, xây hệ thống tuân thủ và chủ động tìm kiếm hỗ trợ chuyên sâu sẽ là nhóm có cơ hội nâng cấp vị thế, không chỉ ở Mỹ mà trên toàn bản đồ xuất khẩu. Kết luận rất rõ: Mỹ là thị trường tiềm năng lớn, nhưng chỉ mở cửa cho doanh nghiệp Việt sẵn sàng thay đổi và chuẩn bị kỹ lưỡng.
