Sân bay Quảng Trị: một dự án PPP đang chạy nước rút
Sân bay Quảng Trị là dự án cảng hàng không được đầu tư theo hình thức đối tác công – tư, hướng tới tiêu chuẩn cấp 4C, kết hợp chức năng dân dụng và quân sự, với mục tiêu đáp ứng tới 5 triệu lượt hành khách và hàng chục nghìn tấn hàng hóa mỗi năm, hiện đang bước vào giai đoạn nước rút trước mốc chuyến bay thử kỹ thuật ngày 15/10, vừa mang kỳ vọng phát triển khu vực vừa phơi bày nhiều thách thức về tiến độ và điều phối hạ tầng. Quan điểm rõ ràng lúc này là: nếu sân bay Quảng Trị cán đích đúng hẹn, đây sẽ là minh chứng hiếm hoi cho một dự án PPP giao thông quy mô lớn giữ được nhịp cam kết ban đầu. Dự án được khởi công từ tháng 7/2024, theo hợp đồng BOT với liên danh T&T Group và CIENCO4, tổng vốn đầu tư trên 6.000 tỷ đồng. Sau hơn hai năm, nhiều hạng mục đã đạt khối lượng 80–90%, nhưng chính giai đoạn hoàn thiện mới là phép thử thực sự cho năng lực quản lý dự án và phối hợp đa ngành của địa phương.
Tiến độ xây dựng: con số 90% không đồng nghĩa đã an toàn
Nhìn vào các tỷ lệ hoàn thành, dễ bị cám dỗ nghĩ rằng sân bay Quảng Trị đã “gần xong”. Đường cất hạ cánh và đường lăn đạt khoảng 90% khối lượng; nhà ga hành khách 87%; đài kiểm soát không lưu cũng ở mức 87%. Sân đỗ máy bay và hạng mục phụ trợ đã hoàn thiện. Nhưng 10–13% còn lại là phần khó nhất: hoàn thiện kỹ thuật, nghiệm thu, đồng bộ hệ thống và xử lý các nút thắt hạ tầng. Đáng chú ý, giải phóng mặt bằng tuy “cơ bản hoàn thành” 99,8%, vẫn còn 0,454ha tại xã Cửa Việt với 4 trường hợp chưa được xử lý xong. Phần nhỏ này, nếu chậm trễ, có thể làm đảo lộn toàn bộ kế hoạch bay thử. Theo một báo cáo, “Diện tích còn lại 0,454ha tại xã Cửa Việt phải xử lý dứt điểm trước ngày 10/10 để bảo đảm tiến độ.” Đó không chỉ là mục tiêu hành chính mà là ranh giới giữa việc giữ được lời hứa và phải giải thích với dư luận.
Đường điện 110kV: mắt xích quyết định cho chuyến bay thử kỹ thuật
Trong các hạng mục hạ tầng giao thông và kỹ thuật, đường điện 110kV nổi lên như “gót chân Achilles” của sân bay Quảng Trị. Công tác di dời, chuyển đấu nối tuyến đường dây 110kV phải hoàn thành trước ngày 10/10/2026, nhằm không ảnh hưởng đến tiến độ chuyến bay thử kỹ thuật vào ngày 15/10. Trước đó, việc di dời hai đường điện 110kV và hai trạm phát sóng BTS được yêu cầu xong trước 3/10 để tránh làm chậm các hạng mục thi công tiếp theo. UBND tỉnh đã ban hành công văn yêu cầu các đơn vị liên quan khẩn trương phối hợp cắt điện, đấu nối và thu hồi các tuyến 110kV cũ theo kế hoạch; đồng thời thống nhất các thông số kỹ thuật như công suất Pmax và hệ số tính toán K về tổn thất đường dây trước ngày 3/10. Việc phải dựa vào đường dây 110kV của ba dự án điện mặt trời cho thấy bài toán tích hợp hạ tầng đang rất phức tạp: sân bay không thể hoạt động nếu không có điện ổn định, trong khi hệ thống điện lại phải điều chỉnh để nhường đường cho một trung tâm phụ tải mới.
Sự vào cuộc của lãnh đạo tỉnh: giám sát chặt để thắng cuộc đua
Điểm khác biệt đáng kể của sân bay Quảng Trị là mức độ “bám việc” của lãnh đạo tỉnh trong giai đoạn nước rút. Ngày 26/9, Bí thư Tỉnh ủy Vương Quốc Tuấn trực tiếp cùng đoàn công tác kiểm tra thực địa hàng loạt dự án hạ tầng giao thông phía Nam tỉnh, trong đó có sân bay Quảng Trị. Ông yêu cầu chủ đầu tư xác định rõ trách nhiệm, bám sát cam kết về tiến độ, thi công với mức độ khẩn trương cao nhất và hoàn thiện toàn bộ hạ tầng kỹ thuật để kịp chuyến bay thử kỹ thuật ngày 15/10. Song song, UBND tỉnh giao Ban quản lý dự án đôn đốc Công ty TNHH Cảng hàng không Quảng Trị thực hiện đúng cam kết thời gian; công an địa phương được phân công bảo đảm an ninh, trật tự và an toàn giao thông, tách bạch thi công với giải phóng mặt bằng để không làm ảnh hưởng tiến độ. Cách điều hành này cho thấy tỉnh chọn chiến lược “siết chặt giám sát” thay vì chỉ trông vào báo cáo, bởi họ hiểu rằng mỗi ngày chậm trễ lúc này đều có thể đội chi phí và bào mòn niềm tin nhà đầu tư.
Từ chuyến bay thử đến khai thác thương mại: giai đoạn bản lề
Mốc chuyến bay thử kỹ thuật ngày 15/10 chỉ là điểm giữa, không phải vạch đích. Sau thử nghiệm, chủ đầu tư và các đơn vị thi công sẽ phải tiếp tục hoàn thiện các hạng mục còn lại, từ hệ thống điện, chiếu sáng, công trình phục vụ hoạt động bay đến hoàn chỉnh nhà ga hai tầng theo định hướng sân bay cấp 4E. Tỉnh đặt mục tiêu đưa sân bay vào khai thác thương mại trong tháng 5/2027, nghĩa là chỉ có hơn nửa năm để chuyển từ công trường sang cơ sở khai thác đồng bộ. Đây là giai đoạn đòi hỏi điều phối đa hệ thống: hạ tầng giao thông kết nối ngoài sân bay, phân luồng vận chuyển vật liệu, máy móc phải vừa phục vụ thi công vừa bảo đảm vệ sinh, tưới nước, hạn chế bụi ảnh hưởng dân sinh. Nếu Quảng Trị giữ vững cả hai mốc – chuyến bay thử và khai thác tháng 5/2027 – dự án sẽ trở thành ví dụ nổi bật về cách một địa phương nhỏ nhưng quyết đoán có thể xoay xở những dự án hạ tầng phức tạp.
