Mốc bay thử 15/10: tín hiệu sân bay Quảng Trị bước vào giai đoạn quyết định
Sân bay Quảng Trị là dự án cảng hàng không được đầu tư theo hình thức đối tác công tư, xây dựng trên hơn 265ha với tiêu chuẩn cấp 4C, kết hợp chức năng dân dụng và quân sự, hướng tới khai thác tàu bay Code E và năng lực phục vụ hàng triệu lượt hành khách mỗi năm. Việc đặt mục tiêu tổ chức chuyến bay thử kỹ thuật vào ngày 15/10/2026 không chỉ là một mốc tiến độ, mà là phép thử cho toàn bộ hệ thống quản trị dự án, từ giải phóng mặt bằng đến hoàn thiện hạ tầng giao thông và kỹ thuật. Nếu mốc này trượt, niềm tin vào năng lực triển khai hình thức PPP của địa phương sẽ bị đặt dấu hỏi; nếu giữ đúng cam kết, Quảng Trị sẽ có một ví dụ thuyết phục về khả năng hiện thực hóa các dự án hạ tầng giao thông quy mô lớn.
Từ góc độ chính trị, mốc bay thử ngày 15/10 là thông điệp rất rõ: lãnh đạo tỉnh chọn sân bay Quảng Trị làm phép đo cho quyết tâm "giải bài toán tiến độ". Bí thư Tỉnh ủy yêu cầu chủ đầu tư và các đơn vị liên quan bám sát cam kết, thi công với mức độ khẩn trương cao nhất, hoàn thành các điều kiện cần thiết để bay thử rồi đưa sân bay vào khai thác trong tháng 5/2027. Nếu coi hạ tầng giao thông là nền tảng phát triển, thì dự án này đang trở thành bài kiểm tra trực tiếp về năng lực điều phối, xử lý thủ tục và tổ chức thi công tại một địa phương miền Trung còn nhiều hạn chế về nguồn lực.
Tiến độ từng hạng mục: 99,8% mặt bằng không che được sức ép phần việc còn lại
Nhìn vào các con số, sân bay Quảng Trị rõ ràng đã đi qua giai đoạn khó nhất về mặt bằng: 99,8% diện tích đã được giải phóng, chỉ còn vướng 0,454ha tại xã Cửa Việt cần xử lý dứt điểm trước ngày 10/10/2026. Đây là thành tích đáng ghi nhận, nhưng không nên lạc quan quá sớm, bởi phần diện tích nhỏ còn lại thường là phức tạp nhất về hồ sơ, quyền lợi người dân và thủ tục hành chính. Song song, các hạng mục chính đạt khối lượng thi công cao: đường cất hạ cánh khoảng 90%, nhà ga hành khách 87%, đài kiểm soát không lưu cũng 87%. Một câu nói có thể trích xuất ở giai đoạn này là: "Đường cất hạ cánh đạt khoảng 90% khối lượng, nhà ga 87%, đài kiểm soát không lưu 87%, nhưng tiến độ phải bám sát mốc bay thử 15/10".
Vấn đề nằm ở chỗ: phần trăm hoàn thành không tự động chuyển thành khả năng khai thác sân bay an toàn. Hệ thống hạ tầng giao thông nội bộ, thiết bị mặt đất, hệ thống chiếu sáng, dẫn đường, cứu hỏa, an ninh và quy trình vận hành phải vận hành đồng bộ mới đủ điều kiện cho chuyến bay thử kỹ thuật. Tỉnh đã nhấn mạnh yêu cầu hạ tầng nhà ga phải được đầu tư đồng bộ, bảo đảm quy mô, công năng và khả năng phát triển lâu dài, tránh tình trạng hoàn thành xong lại phải điều chỉnh, bổ sung. Đó là cách tiếp cận đúng, nhưng đồng nghĩa với khối lượng công việc lớn trong thời gian rất ngắn, làm lộ rõ sức ép mà các nhà thầu phải gánh ở giai đoạn nước rút.
Đấu nối điện 110kV: điểm nghẽn kỹ thuật có thể quyết định thành bại chuyến bay thử
Trong mọi dự án sân bay, điện năng ổn định là điều kiện sống còn cho an toàn bay. Với sân bay Quảng Trị, tuyến đường dây 110kV đang trở thành một trong những hạng mục kỹ thuật mang tính quyết định. UBND tỉnh đã ban hành công văn yêu cầu các đơn vị khẩn trương cắt điện, chuyển đấu nối và thu hồi các đường dây 110kV được thay thế trước ngày 10/10/2026, đồng thời thống nhất các thông số kỹ thuật liên quan đến công suất và tổn thất trên đường dây với các doanh nghiệp điện mặt trời và đơn vị mua bán điện trước ngày 3/10. Việc đặt lịch gắt như vậy cho thấy lãnh đạo tỉnh thừa nhận: nếu đấu nối điện chậm, toàn bộ kế hoạch chuyến bay thử kỹ thuật sẽ bị đình trệ.
Điện 110kV không chỉ cấp nguồn cho nhà ga, đài kiểm soát, hệ thống chiếu sáng đường cất hạ cánh và thiết bị điều hành bay, mà còn là nền cho các giải pháp an toàn dự phòng. Yêu cầu "không để việc cắt điện, chuyển đấu nối và thi công đường dây 110kV ảnh hưởng đến tiến độ bay thử nghiệm" là lời cảnh báo trực diện cho các bên liên quan. Đây là điểm yếu thường gặp: hạ tầng kỹ thuật ngoài phạm vi dự án (như lưới điện khu vực) đòi hỏi nhiều bên cùng vào cuộc, trong khi tiến độ lại phụ thuộc vào quy trình điều độ hệ thống điện. Nếu Quảng Trị xử lý trơn tru bài toán này, địa phương sẽ tích lũy được kinh nghiệm quan trọng cho các dự án hạ tầng giao thông khác.
Quyết tâm chính trị và bài toán vận hành sau bay thử
Không thể phủ nhận, sân bay Quảng Trị đang được đặt trong thế "phải hoàn thành". Ngày 26/9, Bí thư Tỉnh ủy trực tiếp xuống công trường, yêu cầu chủ đầu tư xác định rõ trách nhiệm, đôn đốc nhà thầu thi công liên tục, tổ chức bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn giao thông phục vụ dự án. Song song, tỉnh yêu cầu các đơn vị vận chuyển vật liệu, máy móc tuân thủ quy định giao thông, tưới nước, vệ sinh đường, hạn chế bụi, tránh ảnh hưởng đến đời sống người dân khu vực dự án. Những động thái này cho thấy địa phương hiểu rằng một dự án hạ tầng giao thông lớn không thể thành công nếu đánh đổi an sinh của cộng đồng xung quanh.
Tuy nhiên, chuyến bay thử kỹ thuật ngày 15/10 mới là bước khởi đầu cho giai đoạn khó hơn: tổ chức khai thác sân bay. Theo quy hoạch, sân bay Quảng Trị có khả năng đáp ứng tới 5 triệu lượt hành khách và 25.500 tấn hàng hóa mỗi năm. Sau bay thử, chủ đầu tư phải tiếp tục hoàn thiện hạng mục còn lại để kịp đưa công trình vào sử dụng trong tháng 5/2027. Câu hỏi đặt ra là: liệu hệ thống nhân lực, quy trình khai thác và kết nối với các tuyến hạ tầng giao thông khác có kịp hoàn thiện tương ứng với tiến độ xây lắp? Nếu chỉ chú tâm "chạy" cho kịp mốc thời gian, mà thiếu chuẩn bị cho khâu vận hành, sân bay Quảng Trị có nguy cơ khai thác dưới năng lực thiết kế.
Kết luận: sân bay Quảng Trị phải biến tiến độ thành năng lực khai thác thực chất
Các con số về tiến độ, những công văn hỏa tốc về đấu nối điện 110kV và các cuộc kiểm tra tại hiện trường cho thấy sân bay Quảng Trị đang bước vào giai đoạn quyết định. Mốc chuyến bay thử kỹ thuật 15/10 là thước đo cho khả năng tổ chức dự án, nhưng không phải mục tiêu cuối cùng. Mục tiêu thật sự là biến một công trình PPP cấp 4C, có thể phát triển khai thác tàu bay Code E, thành sân bay được khai thác an toàn, hiệu quả từ tháng 5/2027 như kỳ vọng. Điều đó đòi hỏi Quảng Trị không chỉ chạy cho kịp lịch thi công, mà còn phải đầu tư nghiêm túc vào chất lượng hạ tầng kỹ thuật, năng lực nhân sự, phương án bảo đảm an ninh, an toàn bay và sự phối hợp giữa các bên. Nếu làm được, sân bay Quảng Trị sẽ trở thành minh chứng rằng những tỉnh chưa mạnh về nguồn lực vẫn có thể xây dựng và khai thác sân bay hiện đại, miễn là tiến độ luôn đi cùng chất lượng.
