Câu hỏi 20 điểm khiến cả bốn thí sinh bỏ lỡ
Bài toán Olympia gây chú ý ở chung kết là một câu đếm chữ cái trong chuỗi lặp, nơi nhận ra quy luật nhanh quan trọng hơn tính toán phức tạp. Trong phần Về đích của Nguyễn Huy Quang Minh, câu hỏi trị giá 20 điểm yêu cầu tìm số chữ I từ vị trí 500 đến vị trí 1.500 trong dãy tạo bởi việc viết cụm “XINVIA” liên tiếp 500 lần, tổng cộng 3.000 ký tự.
Quang Minh trả lời 300; Lý Thái Dương giành quyền trả lời với con số 168. Cả hai đều sai, và không thí sinh nào ghi điểm ở câu hỏi này; đáp án chính thức là 334. Đây không phải câu đố đòi hỏi kiến thức cao siêu, nhưng thời gian ngắn trong một trận chung kết Olympia khiến việc nhìn ra cấu trúc của dãy trở nên khó hơn nhiều so với lúc bình tĩnh ngồi giải.

Lời giải bắt đầu từ quy luật lặp sáu ký tự
Cựu MC Việt Khuê giải thích rằng đây là dạng dãy số cách đều quen thuộc ở tiểu học, tương ứng với cấp số cộng ở bậc THPT. Cụm “XINVIA” có sáu ký tự, trong đó chữ I nằm ở vị trí thứ 2 và thứ 5. Vì thế, khi cụm từ lặp đi lặp lại, các vị trí có chữ I đều chia cho 6 dư 2 hoặc dư 5. Thay vì đọc và đếm từng ký tự, ta chỉ cần đếm hai nhóm vị trí đó trong khoảng đề bài nêu.
Với nhóm chia 6 dư 2, các vị trí trong khoảng bắt đầu ở 500 và kết thúc ở 1.496. Đây là dãy cách đều có công sai 6, nên số vị trí là (1.496 − 500) ÷ 6 + 1 = 167. Nhóm chia 6 dư 5 bắt đầu ở 503 và kết thúc ở 1.499; phép tính tương tự cũng cho 167 vị trí. Cộng hai nhóm, ta được 167 + 167 = 334 chữ I. Đó là lời giải toán học gọn, nhưng phải xác định đúng điểm bắt đầu và phần dư trước khi tính.

Áp lực khiến kiến thức quen thuộc khó bật ra
Điểm đáng nói không phải cả bốn thí sinh thiếu kiến thức, mà là bài toán buộc họ nhận ra cấu trúc ngay trong thời gian giới hạn. Việt Khuê nhận định các nhà leo núi đều có khả năng giải được câu hỏi, song không khí căng thẳng, tính chất quyết định của chung kết và áp lực thời gian khiến việc bình tĩnh tìm hướng xử lý khó hơn.
Trong tình huống đó, việc thử đoán hoặc đếm theo cảm giác có thể dẫn đến kết quả sai, như những con số được đưa ra trong cuộc thi. Lối giải hiệu quả là chuyển câu hỏi khỏi chuỗi 3.000 ký tự: xác định chu kỳ sáu chữ, nhận diện hai vị trí của chữ I rồi đếm các số theo từng nhóm dư. Bài học của câu hỏi Về đích này khá rõ: kiến thức nền có thể rất quen, nhưng áp lực thi đấu đòi hỏi thí sinh phải tìm được mô hình đúng trước khi bắt đầu tính.

Một câu hỏi ngắn, bài học dài về cách tiếp cận
Câu hỏi 20 điểm không khó vì phép tính; nó khó vì người chơi phải gạt bỏ cách đếm trực tiếp và nhận ra chữ I xuất hiện theo chu kỳ. Đáp án 334 đến từ hai dãy cách đều, mỗi dãy có 167 số. Việc cả bốn thí sinh không trả lời chính xác kịp thời cho thấy trong cuộc thi tốc độ, áp lực có thể che khuất một phương pháp tiểu học tưởng như rất dễ nhớ.
Với khán giả, bài toán Olympia này là lời nhắc hữu ích: trước khi tính, hãy tìm quy luật. Khi chuỗi dài được tạo từ một cụm lặp, vị trí các ký tự cần tìm thường cũng lặp theo chu kỳ cố định. Chung kết Olympia khép lại, nhưng câu hỏi ấy vẫn đáng nhớ vì nó biến một phép đếm tưởng rối thành bài toán dãy số cách đều — miễn là người giải đủ bình tĩnh để nhìn ra cấu trúc.






