Từ vấn đề quanh mình đến ý tưởng công nghệ
Samsung Solve for Tomorrow là cuộc thi khuyến khích học sinh vận dụng khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học để xây dựng giải pháp cho những vấn đề thực tế trong cộng đồng. Cuối tháng 10/2026, 17 đội xuất sắc góp mặt ở vòng chung kết, sau mùa thi ghi nhận hơn 2.900 bài dự thi từ 34 tỉnh, thành phố và hơn 1.800 trường THCS, THPT—mức cao nhất kể từ khi chương trình bắt đầu tại Việt Nam năm 2019. Con số ấy cho thấy sức hút của cuộc thi STEM học sinh, nhưng giá trị lớn hơn nằm ở cách các em chọn điểm xuất phát: không phải công nghệ vì công nghệ, mà là một nhu cầu cụ thể có thể quan sát trong lớp học, gia đình hay địa phương. Khi học sinh được phép đặt câu hỏi về môi trường sống của mình, ý tưởng công nghệ học sinh có cơ hội trở thành lời đáp hữu ích, thay vì một bài tập chỉ để trưng bày.
Những dự án bắt đầu từ nhu cầu địa phương
Dấu ấn của dự án học sinh miền núi tại vòng chung kết nằm ở việc các em mang theo vấn đề thật của cộng đồng, chứ không chỉ một mô hình bắt mắt. Đội 4 con rùa, Trường THPT Nguyễn Du ở Đắk Lắk, chú ý đến tình trạng học sinh ít vận động giữa áp lực học tập và mong muốn đưa thông điệp phát triển bền vững vào đời sống học đường. Từ trăn trở đó, nhóm phát triển Smart Energy PlayFloor: sàn tương tác biến cơ năng từ bước chân thành điện năng xanh bằng các tấm áp điện kết hợp IoT. Giải pháp gắn vận động với trải nghiệm STEM, giúp học sinh cảm nhận năng lượng được tạo ra ngay trong hoạt động thường ngày. Việc một đội đến từ trường miền núi bước lên sân khấu toàn quốc cũng nhắc rằng năng lực sáng tạo không phụ thuộc vào địa chỉ trường; điều cần thiết là cơ hội để nhận ra vấn đề và thử làm điều gì đó hữu ích.
Công nghệ có ích khi chạm tới người dùng
Các dự án nổi bật khác cho thấy một ý tưởng chỉ có sức nặng khi chỉ ra được ai sẽ hưởng lợi và giải pháp vận hành ra sao. NOVARISE, đội THCS đến từ Đà Nẵng, giành giải Nhất với nẹp cánh tay robot Rehab Play Arm, hướng tới trẻ gặp khó khăn khi vận động tay. Thiết bị hỗ trợ chuyển động khuỷu tay, kết hợp trò chơi tương tác và hệ thống quản lý trực tuyến để việc tập phục hồi bớt khô khan, đồng thời hỗ trợ theo dõi quá trình luyện tập. Ở một bài toán khác, dự án CDGuard dùng thiết bị thông minh và ứng dụng số theo dõi điều kiện môi trường canh tác, cảnh báo nguy cơ cadimi khả dụng trong đất để hỗ trợ nông dân quản lý vườn sầu riêng và hướng tới sản xuất bền vững. Điểm đáng ghi nhận không chỉ là có AI, IoT hay robot, mà là các nhóm cố gắng nối công nghệ với nhu cầu của trẻ em, người chăm sóc và người trồng trọt.
Quy mô lớn cần đi cùng hỗ trợ dài hạn
Hơn 2.900 bài dự thi là tín hiệu đáng mừng, nhưng một cuộc thi không thể được đánh giá chỉ bằng số lượng đội tham gia hay giải thưởng. Giá trị bền vững hơn là tạo cho học sinh một quy trình học qua làm: nhận diện vấn đề, thử nghiệm giải pháp và sửa thiết kế theo phản hồi thực tế. Sự phối hợp giữa Samsung, Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) và nhà trường mở thêm cơ hội tiếp cận kiến thức, trải nghiệm công nghệ và hướng dẫn chuyên môn. Samsung cho biết sẽ tiếp tục hỗ trợ học sinh phát triển ý tưởng; NIC dự kiến mở rộng đào tạo STEM, AI và các khóa chuyên sâu, đồng thời kết nối chuyên gia để giúp dự án hoàn thiện sản phẩm. NOVARISE cũng dự kiến hoàn thiện tính năng, làm thủ tục pháp lý và thử nghiệm thực tế trước khi hướng tới thị trường. Nếu những bước tiếp theo được duy trì, Samsung Solve for Tomorrow có thể giúp nhiều ý tưởng rời khỏi sân khấu cuộc thi để tiến gần hơn tới đời sống.
